Нохчийчоь

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
(Нохчийн Республика дӀасахьажийна кхузе)
Дехьа гӀо: навигаци, Лахар

Координаташ: 43°24′ къ. ш. 45°43′ м. д. / 43.400° къ. ш. 45.717° м. д. / 43.400; 45.717 (G) (O)

Россин Федерацин регион

Нохчийн Республика

Flag of the Chechen Republic.svg Coat of arms of Chechnya.svg
Байракх Герб

Нохчийн Республика на карте России

Коьрта гӀала

Соьлжа-ГӀала

Майда

75-гӀ.

- Массо
- хина тӀехуле %.

15 647 км²
0,8

Бахархой

38-гӀ.

- Массо
- Луьсталла

1 324 767 ((2013))

84.67/км²

ДЧС

72-гӀ.

- Массо, карарчу мехаца
- ХӀораннан а сина

69,7 млрд. сом. (2010)

53,6 эзар. сом.

Бюджетан пайда

- Массо
- Федеральни юкъан дотаци

56,9 млрд сом.[1] (2010)
52,0 млрд. сом.

Федеральни гуо

Къилбаседа Кавказан

Экономикан кӀошт

Къилбаседа Кавказан

Пачхьалкхан мотт

нохчийн, оьрсийн

Республикан куьйгалхо

Рамзан Кадыров

Ӏедалан председатель

Руслан Эдельгириев

Парламентан председатель

Мохьмад Даудов

РФ регионан код

20, 95
ISO 3166-2 код RU-CE

Сахьтан аса

Москван хан

Нохчийн Республика[2] (оьрс. Чеченская Республика), Нохчийчоь (оьрс. Чечня) — Российн Федерацин юкъайогӀуш йолу республика (регион) ю[3].

Къилбаседа Кавказан федеральни гуо юкъайогӀуш ю Нохчийчоь.

Коьрта гӀала ю Соьлжа-ГӀала.

Доза долуш ю: малхбузехьа, ГӀалгӀайчоьнан Республикаца, къилбаседа-малхбузехьара, Къилбаседа ХӀирийчоьнан Республикаца — Алани, къилбаседехь — Ставрополан мехкайистаца а, къилбаседа-малхбалехьа а, малхбалехьа а — ДегӀастаца, къилбехьа — Гуьржийчоьца.

Кхоор

Карахь йолчу хенахь Пачхьалкхан кхооран хьал дацаре дина. Российца болу тӀамал хьалха Нохчийчоь индустроально-аграрни Пачхьалкх яра. Амма, Российс дозанаш къовлар, кхооран дика ца декха делира. Дуккхах йолу сурсаташна кхианаш яра: мехк-даьттадакхара, мехк-даьттакхехкоран, дагоран, хьайбанаш лелорн, хьун лелоран, юьрта бахам. Ахча-Нахар.

Географи

Cахьтан аса

Map of Russia - Moscow time zone.svg

Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса ю UTC+3.

Диъ эзарнаш

  • Тулой-Лам — 4493 м
  • Дукълуо-Лам — 4285 м
  • Кхуметта-Лам — 4262 м
  • Доной-Лам — 4174 м
  • МIайстой-Лам — 4082 м
Нохчийчура Ӏалам
Kezenoy-lake.jpg
Comito.jpg
Башни в Чечне.jpg
Горы Чечни.jpg
Степи в Чечне.jpg
Къоьвзанан Ӏам Кхуметта-Лам лам Чиннахой бIаьвнаш Нохчийчуьра лаьмнаш Нохчийчуьра гӀум-аре

ГӀаланаш

Нах беха меттигаш

10000 дукхо адам деха меттигаш.
Соьлжа-ГӀала 280 263[4]
Хьалха-Марта 54 248[4]
Шела 50 412[4]
Гуьмсе 50 009[4]
Орга 33 207[4]
Курчалой 23 971[4]
Хьалха-Марта 22 187[4]
Цоци-Эвла 19 231[4]
БӀачи-Юрт 17 548[4]
ГӀойтӀа 17 371[4]
Эвтара 16 328[4]
Котар-Юрт 13 558[4]
Гелдагана 12 866[4]
ГихтIа 13 051[4]
Майртуп 12 558[4]
СемаӀашка 11 898[4]
Шелковски 11 924[4]
Ӏаларой-Эвла 11 812[4]
Ӏалхан-ГӀала 11 526[4]
Эна-Хишка 11 492[4]
Йоккха АтагӀа 11 457[4]
Гермчига 11 434[4]
Мескер-Эвла 11 057[4]
ЧӀуьлга-Юрт 11 072[4]
Эха-Борзе 10 697[4]
Ойсхар 10 619[4]

Административн екъаялар

Нохчийчоьнан административн екъаялар.png


Республикан коьрта гӀала ю Соьлжа-ГӀала, цуна ю республикан муьтӀахь аьлла статус. Административно Нохчийчохь ю 2 гӀалин гуо а 15 муниципалан кӀошт а. Соьлжа-ГӀалал тӀехьа республикан муьтӀахь ю — Орга а Гуьмсе а.

Муниципалан
кӀошт
Административн
юкъ
1 ТIехьа-Мартанан муниципалан кӀошт ТӀехьа-Марта
2 Веданан муниципалан кӀошт Ведана
3 Соьлжа-ГӀалан муниципалан кӀошт Соьлжа-ГӀала
4 Гуьмсан муниципалан кӀошт Гуьмсе
- ГаланчӀожан муниципалан кӀошт[5] ГаланчӀож
5 Итон-Кхаьллан муниципалан кӀошт Итон-Кхаьлла
6 Курчалойн муниципалан кӀошт Курчалой-Эвла
7 Теркан муниципалан кӀошт ЧӀуьлга-Юрт
8 Невран муниципалан кӀошт Невре
9 Нажи-Юьртан муниципалан кӀошт Нажи-Юрт
10 Соьлжан муниципалан кӀошт Эна-Хишка
11 Хьалха-Мартанан муниципалан кӀошт Хьалха-Марта
12 Шелан муниципалан кӀошт Шела
13 Шаройн муниципалан кӀошт ХӀимa
14 Шуьйтан муниципалан кӀошт Шуьйта
15 Шелковскан муниципалан кӀошт Шелковски
- ЧӀаьбарлойн муниципалан кӀошт[5] Шара-Орга
16 Соьлжа-ГӀалан гуо Соьлжа-ГӀала
17 Орга гӀалан гуо Орга

Билгалдахарш