Захаров-Чеченец, Пётр Захарович

ХӀара яззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Пётр Захарович Захаров-Чеченец
Пётр Захаров-Чеченец - Автопортрет (1833-1834).jpg Жима волуш диллина автопортрет, 1833—1834 шш.
Вина терахь 1816 шо({{padleft:1816|4|0}})
Вина меттиг Дади-юрт, Нохчийчоь
Кхелхина терахь 1846 шо({{padleft:1846|4|0}})
Кхелхина меттиг Москох, Российн импери
Корматалла исбаьхьалча
Гражданалла Российн импери Российн импери
Куьг таӀор Куьг таӀор
Пётр Захарович Захаров-Чеченец Викилармехь

Пётр Заха́рович Заха́ров-Чече́нец (1816 шо гергга — 1846 шо) — Российн исбаьхьалча-портретист. XIX бӀешарахь нохчех цхьаъ бен воцу исбаьхьалча.

Цунах лаьцна хууш кӀезга хӀума ду. Цунна деша ваха гӀо дира Ермолов Алексейс. ТӀаьхьа цо Ермоловн сурт диллира. И сурт Ӏедална хазахетарна цунна академикан цӀе елира. Захаровс дехкина кхечу суьртех девзаш ду лоьран Ф. И. Иноземцевн а (1844), профессор Грановский Тимофейн а (1845), Постниковн а (1845), кхечеран а суьрташ. И массо сурт Москохахь Третьяковски галерейхь ду. Захаров-Чеченец дохкуш хилларш дукха хьолехь портреташ дара.

Биографи[нисъе бӀаьра | нисъе]

1961 шарахь Советийн Союзехь арахецна конверт

1819 шарахь, нохчаша ен инзаре чӀогӀа дуьхьало эшийна, оьрсийн эскаро схьаяьккхира Дади-Юрт. Цу юьртахь оьрсийн салташна карийра, юрт йоккхуш йийна Ӏуьллу нохчийн зуда а, цунна юххехь леш волу кхо шо кхаьчна кӀант а. Ермоловс омра делира лоьрашна, оцу кӀантана дарба леладе аьлла, лоьраш иза далур дац бохушехь. Амма кӀант дийна висира. Иза кхио дӀавелира гӀалгӀазкхийчуьнга Недоносов Захарега. Цуо кхиира иза 1823 шо кхаччалц.

Оцу гӀалгӀазакхийчо елира кӀантан шен фамили а, де цӀе а. ТӀаьхьа Пётра шен фамилин тӀе «Чеченец» дош туьйхира. Шен суьрташ тӀехь куьг таӀочу хенахь цуо яздора "Захаров нохчех" («Захаров из чеченцев») я "Захаров-Нохчо" («Захаров-Чеченец»).

ТӀаккха иза кхио схьаийцира инарла волчу Ермолов Пётр Николаевича. Жима волуш кӀантана чӀогӀа хазахетара суьрташ дохкуш. Ермоловс эскар дитинчул тӀаьхьа, Москох вахча кӀант деша дӀавелира. Цуьнан хьехархо вара портреташ дохкуш волу исбаьхьалча Волков Лев.

1833 шарахь Захаров Петр дӀаязвира Петарбухан исбаьхьаллин академин ладогӀархо. 1836 шарахь цо чекхъяккхира академи. Цунна делира аттестат а, елира маьрша исбаьхьалчин цӀе а.

Цуьнан доттагӀ хилла Лермонтов Михаил Юрьевич[1].

Шен рицкъ даккхархьама, иза балха вахара ТӀеман министраллин тӀеман нах беха меттигийн департаменте суьрташ дахка. «Сан могашалла ца хиларна бахьнехь, иза тоян кхечу пачхьалкха ваха аьтто ца хиларна, сан рицкъ даккха ваха дийзира» — яздора цо 1841 шарахь. Амма 1842 шарахь цуьнан цамгар чӀагӀъелира, цундела цуьна болх бита дийзира. Иза Москох вахара. Цигахь цуьнан гӀуллакхаш тоделира.

Цул тӀаьхьа валлалц иза вехира Москохахь. Оцу хенахь цунах хилира Паччахьан исбаьхьаллин академин академик.

1846 шеран 14 январехь цо зуда ялийра, Петрова Александра. Амма масийтта бутт баьлча иза йовхарийн цамгарх елира. Оцу шеран 15 июнехь иза дӀайоллира.

1846 шо чекхдолуш велира Захаров Пётр а.

Суьрташ[нисъе бӀаьра | нисъе]

Надеждин Николай Иванович (1804 – 1856)  
Ермолов Петран бераш, 1839  
Грановский Тимофейн сурт, 1845  
Инарла Ермоловн сурт  

Литература[нисъе бӀаьра | нисъе]

  • Шабаньянц Н. Ш. Жизнь и творчество художнике П. З. Захарова. Грозный, 1963. — 83 с. — Илл. (библиография: с. 76-78).
  • Шабаньянц Н. Ш. Академик П.З Захаров. — Грозный, 1974. — 58 с. — Илл.
  • Академик Живописи П. З. Захаров: Материалы научной конференции, посвященной изучению и популяризации жизни и творчества художника из чеченцев.- Грозный, 1976.
  • Молева Н. М. Кто ты, Мцыри? // Журнал русской культуры.-М., 2003, № 2
  • Степанов Ю. С. Протей: Очерки хаотической эволюции.- М., 2004.

Цуьнан суьрташ долу музейш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  • Пачхьалкхан Третьяковски галерей
  • Эрмитаж
  • Оьрсийн музей
  • Российн пачхьалкхан библиотека
  • Тамбовн областан суьртийн галерей
  • Орёл гӀалахь йолу гайтаман исбаьхьаллин музей
  • кхин ерш

Билгалдахарш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Хьажоргаш[нисъе бӀаьра | нисъе]