Гумс

ХӀара яззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Гумс
Характеристика
Дохалла 80 км
Бассейнан майда 1194 км²
Хи дайар 4,61 м³/с (Гуьмсе)
ДӀаэхар
Хьост
 · Меттиг ТӀуьйрелам, Веданан кӀошт
 · Локхалла 1276 м
 · Координаташ 42°54′02″ къ. ш. 46°11′39″ м. д.HGЯO
Хикхоче Соьлжа
 · Меттиг Гуьмсе
 · Локхалла 50 м
 · Координаташ 43°21′53″ къ. ш. 46°03′55″ м. д.HGЯO
Хин охьане 15,33 м/км
Хи долу меттиг
Хина система Соьлжа → Терк → Каспий-хӀорд

Росси Нохчийчоь
[[]] Веданан кӀошт, Курчалойн кӀошт, Гуьмсан кӀошт
Кеп:Хи/Меттиган карта
Blue 0080ff pog.svg — Хьост, Blue pog.svg — Хикхоче

Гумс (оьрс. Белка[1]) — Къилбаседа Кавказера эрк, Соьлжан аьтту га. ОхьадогӀу Нохчийн Республикан Веданан, Курчалойн, Гуьмсан кӀошташкахула. Гумс цӀе схьаяьлла тюркийн маттара "гӀум су" - гӀамаран хи[2].

Географи[нисъе бӀаьра | нисъе]

Схьадолу ТӀуьйрелам тӀиера шовданашкара, дӀакхета Соьлжанах Гуьмсе гӀалан гергахь. Дохалла 80 км, бассейнан майда 1194 км²[3]. Хикхочен локхалла — 50 м хӀордан тӀегӀанал лакхахь. Эркан охьане — 15,3 м/км.

Гидрологи[нисъе бӀаьра | нисъе]

Эркан амалехь ду шеран йовхачу хенахь дестар, ткъа Ӏай – лакъар. Шарахь уггаре дукха хи дойу догӀанаш догӀучу хенахь. Аьхкенан догӀано десторо наггахь бохамаш бо. Шарахь хи дайаран юккъера барам — 4,61 м³/с, максимум — 305 м³/с.

Геннаш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Уггаре даккхий геннаш: Хул-Хуло (аьрру), Мичиг-Хи (аьтту), Аьхко (аьтту), Хумык (аьтту), Иснерк (аьтту).

Эрк таллар, хин бахаман маьӀна[нисъе бӀаьра | нисъе]

Эрк теллина Гуьмсерачу гидрологин постехь.

Эркаца лаьтта эвланаш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Жани-Ведана, Тезa-Кхаьлла, Эрсана, Курчала, Энакхаьлла, Коьран-Бена, Белта, Ялхой-Мохк, ЖугӀурта, Майртуп[4].

Билгалдахарш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  1. Сулейманов, 2006, с. 564.
  2. Сулейманов, 2006, с. 286.
  3. «Белка (Гудермес, Гумс)» — Пачхьалкхан хин реестран объектех хаам.
  4. Карта Чечни (rar) (не ранее 1995). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2012 шеран 18 февралехь. Теллина 2010 шеран 2 январехь.rar. Объём 8 МБ.

Хьажоргаш[нисъе бӀаьра | нисъе]