Ӏаьс-хи

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Iаьс-хи
Ingushetia - Assin Valley.jpeg Теркан бассейн
Амал
Дохалла 133 км
Бассейн 2060 км²
ДӀаэхар
Хьост  
 • Эрк долу меттиг Доккха Кавказан дукъ
 • Координаташ 42°39′29″ къ. ш. 44°54′28″ м. д.HGЯO
Хикхоче Соьлжа
 • Эрк долу меттиг э. Заки-Эвла (ТӀехьа-Мартанан кӀошт)
 • Координаташ 43°15′17″ къ. ш. 45°24′55″ м. д.HGЯO
Эрк долу меттиг
Хин система Соьлжа → Терк → Каспий-хӀорд

Пачхьалкхаш Гуьржийчоь/Росси
Регионаш Гуьржийчоь, ГӀалгӀайчоь, Нохчийчоь
Код в ПХР 07020001112108200005482
Ӏаьс-хи (Кавказ)
Blue 0080ff pog.svg
хьост
Blue pog.svg
хикхоче

Iаьс-хи[1], Ӏacc хи[2]Къилбаседа Кавказан, Гуьржийчоьна а, ГӀалгӀайчоьна a Нохчийчоьна ламана хи ду. Соьлжа-хин аьтто га ду.

Географи[нисъе бӀаьра | нисъе]

Ӏаьс-хи долало Кавказан доккха дукъа тӀера, хи хьадалара ду Гуьржийчуьра[3], цул тӀехьа хи дерзу ГӀалгӀайчоьна къилб чӀажашкара Жайрахана а Соьлжана кӀошташке, цул тӀехьа хи дерзу Нохчйичоьна дозана чоьхьа Соьлжан а ТӀехьа-Мартанан кӀошташ чу кхетту хи Заки-Эвла йистехь Соьлжа хи чу.

Кавказа регион йекъуш кавказана доккха дукъа тӀера, гӀуорайна ламан шаш тӀера держуш а Ӏаьржа арца лаьмнийн чӀажашка юкъегӀолу догӀу хи ГӀалгӀайчоьна къилбехьара чӀожашкара, цул тӀехьа хьовзи къилбседара а малхабале дерзу Iаьс-хи , шера арахьа кхочу ГӀажарийн-Юрта а Берд-Юрт а; цул тӀехьа къилбседа-малхбале дерзу Нохчийчоьна доза чохьа цигара Эха-Борзе, Керла-Шара доьди Соьлжа хи чу кхету. Шера аренашкахь хин даржалла 60 метар хилу.

Ӏаьс-хи доьду хи чӀожа шуьралла 0,2 юкъе 0,6 км. Хин даржалла ю 10-15 метра, хин сихалла 1,5 2,0 юкъе 3,0-5,0 метра секундехь, кӀоргалла 0,5-1,5 метар.

Iаьс-хи тӀера нах беха меттигаш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Геннаш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  • Нелхи, Тувча-алие, Жоьрда-алие, БIогIара, Бартхи, Тевзенхи, Жолхие, Тарам-аьлие, Посул-аьлие, Биерхи, Хьайрихи, ТкъабIархо, ГIулойхи, Сарту, ЧамалгIие

Билгалдахарш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  1. Сулейманов, 2006, с. 13.
  2. Карасаев А. Т., Мациев А. Г., 1971, с. 727.
  3. Лист карты K-38-X. Масштаб: 1 : 200 000


Литература[нисъе бӀаьра | нисъе]

  • Карасаев А. Т., Мациев А. Г. Географические названия // Русско-чеченский словарь. — Москва: Русский язык, 1978. — 728 с.
  • Сулейманов А. С. Топонимия Чечни / Ред. Т. И. Бураева. — Грозный: ГУП "Книжное издательство", 2006. — 711 с. — 5000 экз. — ISBN 5-98896-002-2