ГӀум

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Перейти к навигации Перейти к поиску

ГӀум — семса охьахиина ломан порода, ткъа кхин а ломан породан буьртигех адамо йина материал. Дукха хьолахь лаьтта дикка цӀена кварцан минералах (хӀума — мркхазан диоксид). «ГӀум» дош дукха хьолахь дукхаллин терхьехь лнладо («гӀамарш»), амма дукхаллин терхьан кепан ду кхин маьӀнаш. Ӏаламан гӀум ю семса иэдина буьртигаш, кхоллаелла онда ломан породаш йохар бахьнех, барам 0,16—5 мм, йозаллин барам цхьаьна гӀамар буьртиган хийцало миллиграмман иттолгӀа декъа тӀиера масех микрограмм кхаччалц. Гулъяларан хьолашца хуьлу аллювийн, делювийн, хӀордан, Ӏаьмнийн, эолан. Хин чохь кхоллаелла гӀамарш гоьрга буьртиг болуш хуьлу.

PismoBeachSand.JPG
Можа гӀишлошъяран гӀамаран буьртигаш микроскопан бухахь

ГӀамаран кепаш[нисъе | нисъе чухулара]

Йохк-иэцарехь[нисъе | нисъе чухулара]

Йохк-иэцарехь гӀамаран классификаци йо схьаяларан меттигца а, тойина хиларца а:

  • ГӀишлошъяран гӀум — органикан боцу Ӏиена гӀирс, 5 мм кхаччалц буьртиг болуш, кхоллаелла Ӏаламо тархийн ломан породаш йохаярца, йоккху гӀамаран а, гӀамаран-жагӀан а карьерехь лерина гӀум цӀанйо гӀирс лелош а, ца лелош а.
  • Эркан гӀум — йоккху эркан харш чура, къаьста лакхарчу цӀоналлийца, даккхий кеггарш а, саз-латтан иэраш а доцуш.
  • Карьеран цӀанйина гӀум — йоккху карьерехь шортта хица цӀанъеш, юкъара саз-латта а, ченан дакъолгаш а дӀадохуш.
  • Карьеран литтина гӀум — карьерехь яьккхина литтина гӀум, цӀанйина даккхийчу буьртигех. Лелайо кибирчиг юттуш, пенаш хьохуш, бух буттуш, силамбетонан иэр кечдеш.
  • Еза адамо йина гӀум — буьртигийн семса иэр, йоккху ломан породаш (мокхаз, мармар, гӀамаран тӀулг, туф, пемза, кхин а тайп-тайпана лусталлийн а, схьаялар а долу къовкъарш) механикца атарца. Адамо йина гӀамаран буьртагийн кеп, Ӏаламанчух къаьсташа, ира а, шога а хуьлу. Уьш лелайо декоративан берамаш деш юзаран гӀирс санна а, хьохуш а, хаза эффект хилийтархьама[1]. Адамо йина гӀум лелайо хьохуш муьлххачу чкъоьран, буьтигийн барам тайп-тайпана хила йиш ю, бераме хьаьжжина ю, проекто билгала йоккху. Дукха хьолахь лелайо Ӏаламан гӀамаран санна буьртигаш дерш. ГӀум кӀоран къовкъарех ечу хенахь лелабо дика баьгна кӀора, даганза долу дакъолгаш а доцуш, тӀулгийн породаш а йоцуш, саьнгар кӀезиг а долуш, — цунах дозу хьоху чкъоьран дикалла. Пен декорацица хьохуш, лелайо билгалчу ломан породех я къовкъарех яьккхина гӀум, цунах кхоош тоха тарло жагӀа, цуьргаш я дама оццу породан, иза бахьнехь хьахаран чкъоьран фактуран дикалла тоьлуш хуьлу[1].

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

  1. 1 2 Швец П. И., Глинкин В. А., Титов Ю. А. Заполнители // Справочник строителя-отделочника. — Москва: Рипол Классик. — С. 9—10. — 303 с. — ISBN 9785458250559

Литература[нисъе | нисъе чухулара]

  • Геологический словарь / Под общ. редакцией А. Н. Криштофовича. — М., 1965. Т. 2.
  • Петтиджон Ф.Дж., Поттер П., Сивер Р. Пески и песчаники. — Изд-во МИР. — М., 1976. 316 стр.
  • Качинский Н. А. Физика почвы. — М., 1965. Ч. 1.

Хьажоргаш[нисъе | нисъе чухулара]