Башлам

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо

Башлам
гуьрж. მყინვარწვერი, хӀир. Сæнайы хох, гӀалгӀ. Башлоам
Башлам бӀаьста. Степанцминда эвла агӀонгара хьаьжча, Гуьржийчоь (2007 ш.).
Башлам бӀаьста. Степанцминда эвла агӀонгара хьаьжча, Гуьржийчоь (2007 ш.).
Координаташ42°42′ къ. ш. 44°31′ м. д.HGЯO
ПачхьалкхашГуьржийчоьFlag of Georgia.svg Гуьржийчоь
РоссиFlag of Russia.svg Росси
РегионашМцхета-Мтианети, Къилбаседа ХӀирийчоь
Лаьмнийн системаКавказан лаьмнаш
Дукъ а, ламанан акъари аХох дукъ
ТӀапламан формаЧкъортӀаплам
Кхолла белла хан805 млн шо
ТӀаьххьара хьалатохар650 шо вайн эра тӀеяле ± 50 шо
Бохьан локхалла5033,8[1] м
Дуьххьара лам тӀебовлар1868 шо (Фрешфильд, Мур, Франсуа Девуасуа, Такер)
Башлам (Кавказ)
Montanya.svg
Башлам
Commons-logo.svg Башлам Викилармехь
1987 шеран советски марка

Башлам (гуьрж. მყინვარწვერი [Мкинварцвери] — шенбохь (бохь), я მყინვარი — Мкинвари[2]; хӀир. Сæнайы хох; гӀалгӀ. Башлоам) — байна чкъортӀаплам[3], Кавказан уггаре малхбалехьара пхи эзар м. лекха болу лам, Балтийкан локхаллийн системаца дуьстича, ломан локхалла ю 5033,8 м.[1]. Иза бу Юккъерчу Кавказан малхбален декъа тӀехь, Российн а, Гуьржийчоьнан а дозанна тӀехь, Хох дукъан малхбален декъа тӀехь[4]. ТӀаьххьара хьалатоьхна 650 шарахь вайн эра тӀеяле[5].

Ломан юххехула чекхболуш бу ТӀеман-Гуьржийн некъ[6]. Башлам басахь Теркан чӀаж йолчу агӀора (3600 м) ю метеостанци (болх беш йоцу), цуьнан цхьадолчу декъах йина лаппагӀа[7].

ЦӀе[нисъе бӀаьра | нисъе]

Ломан цӀарах лаьцна В. А. Никонов талламхочо яздина:

«XIX бӀешо долалуш ломан кӀажехь йолу эвла Казбек-элан долахь яра, цуьнан цӀарах ю Казбеги- Эвла, эвлан цӀарах оьрсаша тӀеэцна ломан цӀе.»[8].

Гуьржийн цӀе ю — Мкинварцвери (я доца Мкинвари) цуьнан маьӀна ду «шен бохь болу лам» я «шен бохь». ХӀирийн маттахь йолу — Урсхох цӀе — ма-дарра аьлча «кӀайн лам» бохург ду[9][10]. ГӀалгӀайн цу цӀеран маьӀна ду — Баш-лоам «бешаш болу лам».

Талламбар[нисъе бӀаьра | нисъе]

Шалаьмнаш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Башламан ламанан акъари тӀехула массо агӀора бу нуьцкъала лилхина шалаьмнаш:

Сийлахь меттигаш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Хиламаш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Топографин картанаш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  • Лист карты K-38-42 Тарское. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1984 год. Издание 1988 г.
  • Лист карты K-38-IX Орджоникидзе. Масштаб: 1 : 200 000. Состояние местности на 1984 год. Издание 1988 г.

Литература[нисъе бӀаьра | нисъе]

  • Гурбанов А.Г., Газеев В.М., Лексин А.Б., Докучаев А.Я., Цуканова Л.Е. Динамика теплового поля в контурах аномалии в верховье долины р. Геналдон по данным наземных термодатчиков // Вестник Владикавказского научного центра. — 2012. — Т. 12, № 3. — С. 13-19.

Хьажоргаш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  • 1 2 ГУГК СССР. Топокарта К-38-42. — 1984.
  • Инструкция по русской передаче географических названий Грузинской ССР. — М., 1972. — С. 9.
  • Страничка вулкана в проекте Global Volcanism Program на сайте Смитсоновского института(ингалс.)
  • Казбек // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
  • История извержений Казбека по данным Global Volcanism Program(ингалс.)
  • Масальский В. И. Казбек, гора // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  • Ольга Неподоба. Незаслуженно забытая Грузия (оьр.). Газета «Вольный ветер», № 66, октябрь 2004 года. Архив йина хьалхара хьостан чура 2012 шеран 3 февралехь. Теллина 2010 шеран 6 апрелехь.
  • Никонов В. А. Краткий топонимический словарь.. — М., 1966. — С. 167.
  • Казбек // Словарь современных географических названий / под общ. ред. В. М. Котлякова. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
  • Казбек - Географический словарь
  • Со всего массива Казбека спускаются во все стороны сильно разорванные мощные ледники: ...