Башлам

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Перейти к навигации Перейти к поиску

Башлам
гуьрж. მყინვარწვერი, хӀир. Сæнайы хох, гӀалгӀ. Башлоам
Башлам бӀаьста. Степанцминда эвла агӀонгара хьаьжча, Гуьржийчоь (2007 ш.).
Башлам бӀаьста. Степанцминда эвла агӀонгара хьаьжча, Гуьржийчоь (2007 ш.).
Координаташ42°42′ къ. ш. 44°31′ м. д.HGЯO
ПачхьалкхашГуьржийчоьFlag of Georgia.svg Гуьржийчоь
РоссиFlag of Russia.svg Росси
РегионашМцхета-Мтианети, Къилбаседа ХӀирийчоь
Лаьмнийн системаКавказан лаьмнаш
Дукъ а, ламанан акъари аХох дукъ
ТӀапламан формаЧкъортӀаплам
Кхолла белла хан805 млн. шо
ТӀаьххьара хьалатохар650 шо вайн эра тӀеяле ± 50 шо
Бохьан локхалла5033,8[1] м
Дуьххьара лам тӀебовлар1868 шо (Фрешфильд, Мур, Франсуа Девуасуа, Такер)
Башлам (Кавказ)
Montanya.svg
Башлам
Commons-logo.svg Башлам Викилармехь
1987 шеран советски марка

Башлам (гуьрж. მყინვარწვერი [Мкинварцвери] — шенбохь (бохь), я მყინვარიМкинвари[2]; хӀир. Сæнайы хох; гӀалгӀ. Башлоам) — байна чкъортӀаплам[3], Кавказан уггаре малхбалехьара пхи эзар м. лекха болу лам, Балтийкан локхаллийн системаца дуьстича, ломан локхалла ю 5033,8 м.[1]. Иза бу Юккъерчу Кавказан малхбален декъа тӀехь, Российн а, Гуьржийчоьнан а дозанна тӀехь, Хох дукъан малхбален декъа тӀехь[4]. ТӀаьххьара хьалатоьхна 650 шарахь вайн эра тӀеяле[5].

Ломан юххехула чекхболуш бу ТӀеман-Гуьржийн некъ [6]. Башлам басахь Теркан чӀаж йолчу агӀора (3600 м) ю метеостанци (болх беш йоцу), цуьнан цхьадолчу декъах йина лаппагӀа[7].

ЦӀе[нисъе | нисъе чухулара]

Ломан цӀарах лаьцна В. А. Никонов талламхочо яздина:

«XIX бӀешо долалуш ломан кӀажехь йолу эвла Казбек-элан долахь яра, цуьнан цӀарах ю Казбеги- Эвла, эвлан цӀарах оьрсаша тӀеэцна ломан цӀе.»[8].

Гуьржийн цӀе ю — Мкинварцвери (я доца Мкинвари) цуьнан маьӀна ду «шен бохь болу лам» я «шен бохь». ХӀирийн маттахь йолу — Урсхох цӀе — ма-дарра аьлча «кӀайн лам» бохург ду[9][10]. ГӀалгӀайн цу цӀеран маьӀна ду — Баш-лоам «бешаш болу лам».

Талламбар[нисъе | нисъе чухулара]

Шалаьмнаш[нисъе | нисъе чухулара]

Башламан ламанан акъари тӀехула массо агӀора бу нуьцкъала лилхина шалаьмнаш:

Сийлахь меттигаш[нисъе | нисъе чухулара]

Хиламаш[нисъе | нисъе чухулара]

Топографин картанаш[нисъе | нисъе чухулара]

  • Лист карты K-38-42 Тарское. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1984 год. Издание 1988 г.
  • Лист карты K-38-IX Орджоникидзе. Масштаб: 1 : 200 000. Состояние местности на 1984 год. Издание 1988 г.

Литература[нисъе | нисъе чухулара]

  • Гурбанов А.Г., Газеев В.М., Лексин А.Б., Докучаев А.Я., Цуканова Л.Е. Динамика теплового поля в контурах аномалии в верховье долины р. Геналдон по данным наземных термодатчиков // Вестник Владикавказского научного центра. — 2012. — Т. 12, № 3. — С. 13-19.

Хьажоргаш[нисъе | нисъе чухулара]

  • 1 2 ГУГК СССР. Топокарта К-38-42. — 1984.
  • Инструкция по русской передаче географических названий Грузинской ССР. — М., 1972. — С. 9.
  • Страничка вулкана в проекте Global Volcanism Program на сайте Смитсоновского института(ингалс.)
  • Казбек // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
  • История извержений Казбека по данным Global Volcanism Program(ингалс.)
  • Масальский В. И. Казбек, гора // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  • Ольга Неподоба. Незаслуженно забытая Грузия (оьр.). Газета «Вольный ветер», № 66, октябрь 2004 года. Архив йина хьалхара хьостан чура 2012 шеран 3 февралехь. Теллина 2010 шеран 6 апрелехь.
  • Никонов В. А. Краткий топонимический словарь.. — М., 1966. — С. 167.
  • Казбек // Словарь современных географических названий / под общ. ред. В. М. Котлякова. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
  • Казбек - Географический словарь
  • Со всего массива Казбека спускаются во все стороны сильно разорванные мощные ледники: ...