Нохчийчоьнан нах беха меттигаш

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Перейти к навигации Перейти к поиску

Нохчийчохь 700 сов нохчий Iаш пхьаьнаш хилла тlкъа дукхох йолу нохчийн пхьаьнаш ягийна юхайна Кавказан бокх тIамехь а нохчийн къам дlадухадача хенахь[1].Тахан царах йисна 224 нах lаш пхьаьнаш ю, 5-ъ йаккхий гlаланаш, 3-ъ гlалах терa, кхин дlа 213 пхьаьнаш ю. Ламанца нохчий къам дlа-духа дина хена юхайна ягийна дlатесна йисна 27 ламан пхьаьнаш ю. Ламанца кхоъ тайпана йекъало нохчий lаш пхьаьнаш — «бlоув/вlоув», «кхаьлла» а «ирзуо», тlкъа нохчийн аренца цанa метта «юрт», «эвл/овл» йа «кlотар/отар» олу, уьш лулахар къемнашкарa хьа-эцца йа цlенa нохчийн дешнаш дац.

2017-чу шарахь Нохчийчохь 1 414 865 адам дехаш ду.

ГӀаланаш[нисъе | нисъе чухулара]

Соьлжа-ГӀала[нисъе | нисъе чухулара]

Орга[нисъе | нисъе чухулара]

  • Орга — бахархой 41 000 адам.

Гуьмсе[нисъе | нисъе чухулара]

Хьалха-Марта[нисъе | нисъе чухулара]

Шела[нисъе | нисъе чухулара]

  • Шела — бахархой 45 000 адам.

Веданан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Ведана — Веданан кӀоштан коьрта эвла ю.
  2. Аьхка-Чу,
  3. Бaрзa,
  4. БелгӀата,
  5. Ведана,
  6. ВорхатIа,
  7. Гезин-Чу,
  8. Гуьна,
  9. ДаьргӀа,
  10. Дишни-Ведана,
  11. Дуцин-КӀотор,
  12. Жани-Ведана,
  13. Зелимхан-Юрт,
  14. Кхашка-Ара,
  15. Келойн эвла,
  16. Лаккха ЦӀена-Ведана,
  17. Лаккха-Курчалa,
  18. Лаха-Курчалa,
  19. Марзойн-Мохк,
  20. МахкатӀе,
  21. Месада,
  22. Ножа,
  23. Селман-Тевзана,
  24. Тевзана,
  25. Тезa-Кхаьлла,
  26. Хорача,
  27. Хоттане,
  28. Хьажи-Юрт,
  29. ЦIена-Бена,
  30. ЦӀен Ведана,
  31. Ширдий-Мохк,
  32. ЭгӀашбета,
  33. Элистанжа,
  34. Эрсана,
  35. Эшилхата,
  36. Юкъерчу-Гонха,
  37. Юкъерa-Курчала.

ГаланчӀожан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Акха-Басс — ГалайнчӀожан кӀоштан коьрта эвла ю.
  2. Ӏамие,
  3. Ӏамкъа,
  4. Ӏаме,
  5. Айришка,
  6. Арстахa,
  7. Аьккха,
  8. БазантӀе,
  9. БархӀа,
  10. Барзанча,
  11. Басарача-Ялхара,
  12. Басха,
  13. Бека,
  14. Бийца,
  15. Боьн-Чу,
  16. Бончу-Дига,
  17. Боьшна,
  18. Булхипхьа,
  19. Боьрта,
  20. БӀаьст-Хьаьвхьа,
  21. БӀаьста,
  22. БӀенйиста,
  23. Виелах,
  24. ВӀовга,
  25. ГӀеши-Чу,
  26. ГӀозана,
  27. Гезах,
  28. Гемара,
  29. Гиеле-Чу,
  30. ГихтӀе-Ӏоме,
  31. Гуор,
  32. Гур-Чу,
  33. Дакках,
  34. Дака-Бух,
  35. Далг-Бух,
  36. Деха-Чу,
  37. Дехьа-ГериетIе,
  38. Дийхьа-Юрт,
  39. Дуоза,
  40. Жаьн-Чу,
  41. Жима-Эрбала,
  42. Зирха,
  43. Зингал,
  44. ИгӀа-Юрт,
  45. ИгӀал Кий,
  46. Икал-Чу,
  47. Иттар-Кхаьлла,
  48. Йекхача,
  49. Йехкачара,
  50. Йоккха-Эрбала,
  51. Йорди-Чу,
  52. КӀегана-Юх,
  53. КӀеганеха,
  54. КӀайчу-Юхе,
  55. КӀелахь-Баса,
  56. КӀербитӀе,
  57. КӀербича,
  58. Къай,
  59. Комалха,
  60. Кей-Мохк,
  61. Кхоьрга,
  62. Къолие,
  63. Кхенах,
  64. КхеретӀе,
  65. Кхоруотта,
  66. Кхуорах,
  67. Кхоьри-Чу,
  68. Къож-Вийнача,
  69. Лакха Ӏаьжгиечу,
  70. Лала,
  71. Лаха Ӏаьжгиечу,
  72. МазантӀе,
  73. Мочча,
  74. Мешиех,
  75. МегӀал Кий,
  76. Мийла,
  77. МогӀуста,
  78. Моцкъара,
  79. МоцкӀара,
  80. Моштара,
  81. Музорга,
  82. Муши-Чу,
  83. Муьжгана,
  84. Никара,
  85. Нохарайист,
  86. Орзуме-Кхаьлла,
  87. Очакх,
  88. Пешха,
  89. Пийжа,
  90. Саканан-Жела,
  91. Сахьана,
  92. Сенах,
  93. Сехьа-ГериетIе,
  94. Ткъуйисте,
  95. Тарха,
  96. Тертгие,
  97. Тиша-БархӀа,
  98. ТӀийисте,
  99. Тишле,
  100. ТӀолие,
  101. Угана,
  102. Уьйтта,
  103. Уьшна,
  104. Хьаьхилга,
  105. Хьайбаха,
  106. Хьачи-Чу,
  107. Хьаьвхьа,
  108. Хьаьга,
  109. Хьижахк,
  110. Хьоче-Коча,
  111. ХӀийла,
  112. ЦӀенчу-Мехка,
  113. Чхьах,
  114. ЧӀармаха,
  115. ЧӀуша,
  116. Шуьнда,
  117. Эйсалашка,
  118. Элда-Пхьа,
  119. Ялхара.

Гуьмсан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Гуьмсе — Гуьмсан кӀоштан коьрта гӀала ю.
  2. Азамат-Юрт,
  3. БоргӀане,
  4. Гезлой-Эвла,
  5. Дарбанхи,
  6. Джалка,
  7. Илсхан-Юрт,
  8. Ишхой-Юрт,
  9. Керла-Билта ,
  10. Керла-ГӀоьрдала,
  11. Керла-Шоьна,
  12. Керла-Энгана,
  13. Солсабекан-кӀотар[2],
  14. Къеди-Юрт,
  15. Лакха-Нойбоьра,
  16. Лаха-Нойбоьра ,
  17. Мелчхе,
  18. Ойсхар,
  19. Берза-Буьйре,
  20. Хьаьнгаш-Юрт,
  21. Энгал-Юрт,

Итон-Кхаьллан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Итон-Кхаьлла — Итон-Кхаьллан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Ведуча,
  3. Гамха,
  4. Бобаш-ГутӀе,
  5. БугӀара,
  6. ГутӀа,
  7. Гучан-Кхаьлла,
  8. Доьра,
  9. Башин-Кхаьлла,
  10. Кейшта,
  11. Кхокхта,
  12. КӀонжаха,
  13. Лаккха Исха,
  14. Лаккха-Хьерах,
  15. Лаха Исха,
  16. Лаха-Хьерах,
  17. Мух мерка,
  18. Сондара,
  19. Тас-ГутӀе,
  20. Тусхара,
  21. ТIал-Кхаьлла,
  22. Уш-Кхаьлла,
  23. Хаз-Кхаьлла,
  24. Хьелда,
  25. ЦӀамда,
  26. ЦӀуьника,
  27. ЧӀуо,
  28. Шок-Кхаьлла,

Курчалойн кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Курчалой-Эвла (Курчалой) — Курчалойн кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Ӏаларой-Эвла,
  3. Аьхкинчу-Борзе,
  4. Ачаршка,
  5. БӀачи-Юрт,
  6. Белта,
  7. Гелдагана,
  8. ЖагӀларги,
  9. ЖугӀурта,
  10. Коьран-Бена,
  11. Курчалой-Эвла,
  12. Майртуп,
  13. НикӀи-ХитӀа,
  14. РегӀатӀа,
  15. Хьиди-КӀотар,
  16. Хоси-Юрт,
  17. Цоци-Эвла,
  18. Энакхаьлла,
  19. Ялхой-Мохк.

Невран кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Новр-ГӀала — Невран кӀоштан коьрта эвла ю.
  2. Алпатово
  3. Дальни
  4. Ишоре
  5. Гал-ГӀала
  6. Капустино
  7. Клинковн-кӀотар
  8. Козлов-кӀотар
  9. Корнеевн-кӀотар
  10. Кречетово
  11. Левобережни
  12. Майорски
  13. Макан-ГӀала
  14. Мирни
  15. Салт-ГӀала
  16. Керла Солкушино
  17. Керлатерке
  18. Обильни
  19. Постни
  20. Рубежни
  21. Савельевски
  22. Свободни
  23. Селиванкин-кӀотар
  24. ВорхIа-ГIуьнашка
  25. Суворовски
  26. Ульяновски
  27. Фрунзенски
  28. Чернокозово
  29. Юбилейни

Нажи-Юьртан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Нажи-Юрт (Ножай-Юрт) — Нажи-Юьртан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Айти-Мохк
  3. Байтарке
  4. Бас-ГӀоьрдала
  5. Бена
  6. Беной-Ведана
  7. Бетт-Махка
  8. Бешал-Ирзе
  9. Билта
  10. БуланхитӀа
  11. БулгӀат-Ирзе
  12. Гендаргана
  13. Гилна
  14. Гуьржи-Мохк
  15. ГӀалайтӀе
  16. ГӀансолчу
  17. ГӀоьрдала
  18. Даьттаха
  19. Девлатби-Отар
  20. Денги-Юрт
  21. Замай-Юрт
  22. Зандакъ-Ара
  23. Зандакъ
  24. Керла Замай-Юрт
  25. Коьран-Бена
  26. Лоьма-КӀорца
  27. Мескита
  28. МехкаштӀехьа
  29. Нажи-Юрт
  30. Оьси-Юрт
  31. Пхьача
  32. Оьла-Мохк
  33. РогӀа-КӀажа
  34. Сесана
  35. Симсара
  36. СоврагӀа
  37. СогунтӀа
  38. Стерч-Керчашка
  39. Татай-Отар
  40. ТӀуртӀи-КӀотар
  41. Хьашти-Мохк
  42. Хьочи-Ара
  43. ЦӀоьнтара
  44. Чеччалхе
  45. Чуьрча-Ирзе
  46. Шовхала-Берд
  47. Шоьна
  48. Энгана
  49. Ӏалара
  50. Ӏалхан-КӀотар
  51. Ӏиса-Юрт
  52. Ӏожи-Юрт

Соьлжа-ГӀалин кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Соьлжа-ГӀала — Соьлжа-ГӀалин кӀоштан а республикан коьрта гӀала.
  2. Ӏалхан-ГӀала,
  3. Ӏалхан-Чурт,
  4. Бамат-Юрт,
  5. Беркат-Юрт,
  6. Гикало,
  7. Коьрте,
  8. Дочу-Борзе,
  9. Баса-ГӀала,
  10. Галне,
  11. БердкӀел,
  12. ГӀулара,
  13. Примыкани,
  14. Лаха-Варанда,
  15. Октябрьски,
  16. Красностепновски,
  17. Мамакхин-КӀотар,
  18. Чурт-ТогӀи,
  19. Победенски,
  20. Радужни,
  21. Гунашка,
  22. Керла-Юрт,
  23. Бартхой,
  24. Нагорни,
  25. Ӏумхи-КӀотар,
  26. Долинск,
  27. Аьхкин-Борзе,
  28. Шинасуьйра-юкъ,
  29. Пролетарски,
  30. Мехкадаьттан-Юрт,
  31. Йоккха  АтагӀа,
  32. Девкар-Эвла,
  33. ТогӀи,
  34. Чечана,
  35. ЧӀишка,
  36. Керла-Варанда,
  37. Керла-ЦӀоьнтара,
  38. ЧӀаьнти-Юрт,
  39. Ярашмаьрда,
  40. Хан-ГӀала.

Соьлжан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Эна-Хишка— Соьлжан кIоштаан коьрта эвла ю.
  2. Эха-Борзе.

Теркан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. ЧӀулга-Юрт —Теркан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Бена-Юрт,
  3. Ломаз-Юрт,
  4. Лаьккха-Ноьвра,
  5. Ӏели-Юрт,
  6. Теркан-Дукътlе,
  7. Зебир-Юрт,
  8. Банкин-Юрт,
  9. ӀамтIе-Кlотар,
  10. Макан-Юрт,
  11. Лаха-Ноьвра,
  12. Чуъчи-Кlотар,
  13. Макан-Кlотар,
  14. Аьчка-ХитӀа,

ТӀехьа-Мартанан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. ТӀехьа-Марта — ТIехьа-Мартанан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Буммат,
  3. ВаларгтӀе,
  4. Шовдана-Юрт,
  5. Заки-Эвла,
  6. Котар-Юрт,
  7. Керла-Шара,
  8. СемаӀашка,
  9. Ӏашхой-КӀотар,
  10. Хаьмби-Ирзе,
  11. ШаӀми-Юрт,
  12. Нитти-КӀотар,

Хьалха-Мартанан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Хьалха-Марта (Урус-Мартан) — Хьалха-Мартан кIоштан коьрта гӏала ю.
  2. ГӀойтӀа,
  3. ГихтӀа,
  4. Iалхан-Юрт,
  5. Олхазар-КӀотар,
  6. Шалажа,
  7. Мартан-Чу,
  8. Рошни-Чу,
  9. ГӀой-Чу,
  10. Таьнги-Чу,
  11. Гихчу,
  12. ГӀой-Йист,
  13. КӀохцал-Ирзе,
  14. Доулт-Мирзан-КӀотар [11]

ЧӀебарлойн кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Шара-Орга (Шаро-Аргун) — ЧӀебарлойн кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Буьни,
  3. ДӀай,
  4. Ихара,
  5. Куланха,
  6. Къоьзана,
  7. Орца,
  8. МакIажа,
  9. Нохч-Кела,
  10. Сада,
  11. Тунжайн овл,
  12. ХӀинда,
  13. Хо,
  14. ЦӀикара,

Шелан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Шела (Шали) — Шелан кIоштан коьрта гIала ю.
  2. Эвтара,
  3. Мескар-Эвла,
  4. Гермачиг,
  5. Жима-АтагӀа,
  6. Чуьйри-Эвла,
  7. Дуби-Эвла,
  8. БелгӀатой-Эвла,
  9. Сиржа-Эвла,
  10. ЭгIашта.

Шаройн кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. ХӀима (Химой) — Шаройн кIоштан коьрта гIала ю.
  2. Шара,
  3. Шикъара,
  4. Бицухе,
  5. Анни,
  6. Гайдхе,
  7. Етмуткатли,
  8. ЖогӀалда,
  9. Кабардатли,
  10. Кататла,
  11. Кенхи,
  12. Кири,
  13. Лаха-Хашалда,
  14. Хилиди,
  15. Хашалда,

Шелковскан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Шелковски — Шелковскан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Гребенски,
  3. Бурунски,
  4. Махьмад-ХитӀе,
  5. Восход,
  6. Мирни,
  7. Зелёни,
  8. Червлённи-Узлови,
  9. Оьрз-КIотар,
  10. ГIарчагIан-Эвла,
  11. Харьковски,
  12. Йоккха-Шедрин,
  13. Песчани,
  14. Рунни,
  15. Каргалински,
  16. Оьрза-ГӀала,
  17. Бороздиновски,
  18. Дубовски,
  19. Курдюковски,
  20. Коби,
  21. Парабоч,
  22. Жима Шедрин,
  23. Старогладовски,
  24. Сарису,
  25. Шелкозаводски.

Шуьйтан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Шуьйта — Шуьйтан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Бекум-Кхаьлла,
  3. ГӀаьттин-Кхаьлла,
  4. Бена (Шуьйтан кӀошт),
  5. Борзе,
  6. Вашандара,
  7. Ваьрде,
  8. Гоьргача,
  9. ГӀуш-Корта,
  10. Дехьа-Йисте,
  11. Жима Хьорсана,
  12. Зонах,
  13. Лакха-Варанда,
  14. Мус-Кхаьлла,
  15. Мусолт-Эвла,
  16. Нихала,
  17. Пхьаьмта,
  18. РегӀдукъа,
  19. Саьтта,
  20. Суьжа,
  21. Тумса,
  22. Улус-Керт,
  23. Уьрд-Юхе,
  24. Хьакка,
  25. Хьал-Кела,
  26. Хьалкина,
  27. Хьена-Кхаьлла,
  28. Юккъера-Кела,

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

Литература[нисъе | нисъе чухулара]

Хьажоргаш[нисъе | нисъе чухулара]