Нохчийчоьнан нах беха меттигаш

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Перейти к навигации Перейти к поиску

Нохчийчохь 700 сов нохчий Iаш пхьаьнаш хилла тlкъа дукхох йолу нохчийн пхьаьнаш ягийна юхайна Кавказан бокх тIамехь а нохчийн къам дlадухадача хенахь[1].Тахан царах йисна 224 нах lаш пхьаьнаш ю, 5-ъ йаккхий гlаланаш, 3-ъ гlалах тера, кхин дlа 213 пхьаьнаш ю. Ламанца нохчий къам дlа-духа дина хена юхайна ягийна дlатесна йисна 27 ламан пхьаьнаш ю. Ламанца кхоъ тайпана йекъало нохчий lаш пхьаьнаш — «бlоув/вlоув», «кхаьлла» а «ирзуо», тlкъа нохчийн аренца цана метта «юрт», «эвл/овл» йа «кlотар/отар» олу, уьш лулахара къемнашкара хьа-аьцца йа цlена нохчийн дешнаш дац.

2017-чу шарахь Нохчийчохь 1 414 865 адам дехаш ду.

ГӀаланаш[нисъе | нисъе чухулара]

Соьлжа-ГӀала[нисъе | нисъе чухулара]

Орга[нисъе | нисъе чухулара]

  • Орга — бахархой 41 000 адам.

Гуьмсе[нисъе | нисъе чухулара]

Хьалха-Марта[нисъе | нисъе чухулара]

Шела[нисъе | нисъе чухулара]

  • Шела — бахархой 45 000 адам.

Веданан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Ведана — Веданан кӀоштан коьрта эвла ю.
  2. Аьхка-Чу,
  3. Бaрзa,
  4. БелгӀата,
  5. Ведана,
  6. ВорхатIа,
  7. Гезин-Чу,
  8. Гуьна,
  9. ДаьргӀа,
  10. Дишни-Ведана,
  11. Дуцин-КӀотор,
  12. Жани-Ведана,
  13. Зелимхан-Юрт,
  14. Кхашка-Ара,
  15. Келойн эвла,
  16. Лаккха ЦӀена-Ведана,
  17. Лаккха-Курчалa,
  18. Лаха-Курчалa,
  19. Марзойн-Мохк,
  20. МахкатӀе,
  21. Месада,
  22. Ножа,
  23. Селман-Тевзана,
  24. Тевзана,
  25. Тезa-Кхаьлла,
  26. Хорача,
  27. Хоттане,
  28. Хьажи-Юрт,
  29. ЦIена-Бена,
  30. ЦӀен Ведана,
  31. Ширдий-Мохк,
  32. ЭгӀашбета,
  33. Элистанжа,
  34. Эрсана,
  35. Эшилхата,
  36. Юкъерчу-Гонха,
  37. Юкъерa-Курчала.

ГаланчӀожан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Акха-Басс — ГалайнчӀожан кӀоштан коьрта эвла ю.
  2. Ӏамие,
  3. Ӏамкъа,
  4. Ӏаме,
  5. Айришка,
  6. Арстахa,
  7. Аьккха,
  8. БазантӀе,
  9. БархӀа,
  10. Барзанча,
  11. Басарача-Ялхара,
  12. Басха,
  13. Бека,
  14. Бийца,
  15. Боьн-Чу,
  16. Бончу-Дига,
  17. Боьшна,
  18. Булхипхьа,
  19. Боьрта,
  20. БӀаьст-Хьаьвхьа,
  21. БӀаьста,
  22. БӀенйиста,
  23. Виелах,
  24. ВӀовга,
  25. ГӀеши-Чу,
  26. ГӀозана,
  27. Гезах,
  28. Гемара,
  29. Гиеле-Чу,
  30. ГихтӀе-Ӏоме,
  31. Гуор,
  32. Гур-Чу,
  33. Дакках,
  34. Дака-Бух,
  35. Далг-Бух,
  36. Деха-Чу,
  37. Дехьа-ГериетIе,
  38. Дийхьа-Юрт,
  39. Дуоза,
  40. Жаьн-Чу,
  41. Жима-Эрбала,
  42. Зирха,
  43. Зингал,
  44. ИгӀа-Юрт,
  45. ИгӀал Кий,
  46. Икал-Чу,
  47. Иттар-Кхаьлла,
  48. Йекхача,
  49. Йехкачара,
  50. Йоккха-Эрбала,
  51. Йорди-Чу,
  52. КӀегана-Юх,
  53. КӀеганеха,
  54. КӀайчу-Юхе,
  55. КӀелахь-Баса,
  56. КӀербитӀе,
  57. КӀербича,
  58. Къай,
  59. Комалха,
  60. Кей-Мохк,
  61. Кхоьрга,
  62. Къолие,
  63. Кхенах,
  64. КхеретӀе,
  65. Кхоруотта,
  66. Кхуорах,
  67. Кхоьри-Чу,
  68. Къож-Вийнача,
  69. Лакха Ӏаьжгиечу,
  70. Лала,
  71. Лаха Ӏаьжгиечу,
  72. МазантӀе,
  73. Мочча,
  74. Мешиех,
  75. Мештие,
  76. МегӀал Кий,
  77. Мийла,
  78. МогӀуста,
  79. Моцкъара,
  80. МоцкӀара,
  81. Моштара,
  82. Музорга,
  83. Муши-Чу,
  84. Муьжгана,
  85. Никара,
  86. Нохарайист,
  87. Орзуме-Кхаьлла,
  88. Очакх,
  89. Пешха,
  90. Пийжа,
  91. Саканан-Жела,
  92. Сахьана,
  93. Сенах,
  94. Сехьа-ГериетIе,
  95. Ткъуйисте,
  96. Тарха,
  97. Тертгие,
  98. Тиша-БархӀа,
  99. ТӀийисте,
  100. Тишле,
  101. ТӀолие,
  102. Угана,
  103. Уьйтта,
  104. Уьшна,
  105. Хьаьхилга,
  106. Хьайбаха,
  107. Хьай,
  108. Хьачи-Чу,
  109. Хьаьвхьа,
  110. Хьаьга,
  111. Хьижахк,
  112. Хьоче-Коча,
  113. ХӀийла,
  114. ЦӀенчу-Мехка,
  115. ЦӀечу-Аьхке,
  116. Чхьах,
  117. ЧӀармаха,
  118. ЧӀуша,
  119. Шуьнда,
  120. Эйсалашка,
  121. Элда-Пхьа,
  122. Ялхара.

Гуьмсан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Гуьмсе — Гуьмсан кӀоштан коьрта гӀала ю.
  2. Азамат-Юрт,
  3. БоргӀане,
  4. Гезлой-Эвла,
  5. Дарбанхи,
  6. Джалка,
  7. Илсхан-Юрт,
  8. Ишхой-Юрт,
  9. Керла-Билта ,
  10. Керла-ГӀоьрдала,
  11. Керла-Шоьна,
  12. Керла-Энгана,
  13. Солсабекан-кӀотар[2],
  14. Къеди-Юрт,
  15. Лакха-Нойбоьра,
  16. Лаха-Нойбоьра ,
  17. Мелчхе,
  18. Ойсхар,
  19. Берза-Буьйре,
  20. Хьаьнгаш-Юрт,
  21. Энгал-Юрт,

Итон-Кхаьллан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Итон-Кхаьлла — Итон-Кхаьллан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Ведуча,
  3. Гамха,
  4. Бобаш-ГутӀе,
  5. БугӀара,
  6. ГутӀа,
  7. Гучан-Кхаьлла,
  8. Доьра,
  9. Башин-Кхаьлла,
  10. Кейшта,
  11. Кхокхта,
  12. КӀонжаха,
  13. Лаккха Исха,
  14. Лаккха-Хьерах,
  15. Лаха Исха,
  16. Лаха-Хьерах,
  17. Мух мерка,
  18. Сондара,
  19. Тас-ГутӀе,
  20. Тусхара,
  21. ТIал-Кхаьлла,
  22. Уш-Кхаьлла,
  23. Хаз-Кхаьлла,
  24. Хьелда,
  25. ЦӀамда,
  26. ЦӀуьника,
  27. ЧӀуо,
  28. Шок-Кхаьлла,

Курчалойн кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Курчалой-Эвла (Курчалой) — Курчалойн кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Ӏаларой-Эвла,
  3. Аьхкинчу-Борзе,
  4. Ачаршка,
  5. БӀачи-Юрт,
  6. Белта,
  7. Гелдагана,
  8. ЖагӀларги,
  9. ЖугӀурта,
  10. Коьран-Бена,
  11. Курчалой-Эвла,
  12. Майртуп,
  13. НикӀи-ХитӀа,
  14. РегӀатӀа,
  15. Хьиди-КӀотар,
  16. Хоси-Юрт,
  17. Цоци-Эвла,
  18. Энакхаьлла,
  19. Ялхой-Мохк.

Невран кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Новр-ГӀала — Невран кӀоштан коьрта эвла ю.
  2. Алпатово
  3. Дальни
  4. Ишоре
  5. Гал-ГӀала
  6. Капустино
  7. Клинковн-кӀотар
  8. Козлов-кӀотар
  9. Корнеевн-кӀотар
  10. Кречетово
  11. Левобережни
  12. Майорски
  13. Макан-ГӀала
  14. Мирни
  15. Салт-ГӀала
  16. Керла Солкушино
  17. Керлатерке
  18. Обильни
  19. Постни
  20. Рубежни
  21. Савельевски
  22. Свободни
  23. Селиванкин-кӀотар
  24. ВорхIа-ГIуьнашка
  25. Суворовски
  26. Ульяновски
  27. Фрунзенски
  28. Чернокозово
  29. Юбилейни

Нажи-Юьртан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Нажи-Юрт (Ножай-Юрт) — Нажи-Юьртан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Айти-Мохк
  3. Байтарке
  4. Бас-ГӀоьрдала
  5. Бена
  6. Беной-Ведана
  7. Бетт-Махка
  8. Бешал-Ирзе
  9. Билта
  10. БуланхитӀа
  11. БулгӀат-Ирзе
  12. Гендаргана
  13. Гилна
  14. Гуьржи-Мохк
  15. ГӀалайтӀе
  16. ГӀансолчу
  17. ГӀоьрдала
  18. Даьттаха
  19. Девлатби-Отар
  20. Денги-Юрт
  21. Замай-Юрт
  22. Зандакъ-Ара
  23. Зандакъ
  24. Керла Замай-Юрт
  25. Коьран-Бена
  26. Лоьма-КӀорца
  27. Мескита
  28. МехкаштӀехьа
  29. Нажи-Юрт
  30. Оьси-Юрт
  31. Пхьача
  32. Оьла-Мохк
  33. РогӀа-КӀажа
  34. Сесана
  35. Симсара
  36. СоврагӀа
  37. СогунтӀа
  38. Стерч-Керчашка
  39. Татай-Отар
  40. ТӀуртӀи-КӀотар
  41. Хьашти-Мохк
  42. Хьочи-Ара
  43. ЦӀоьнтара
  44. Чеччалхе
  45. Чуьрча-Ирзе
  46. Шовхала-Берд
  47. Шоьна
  48. Энгана
  49. Ӏалара
  50. Ӏалхан-КӀотар
  51. Ӏиса-Юрт
  52. Ӏожи-Юрт

Соьлжа-ГӀалин кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Соьлжа-ГӀала — Соьлжа-ГӀалин кӀоштан а республикан коьрта гӀала.
  2. Ӏалхан-ГӀала,
  3. Ӏалхан-Чурт,
  4. Бамат-Юрт,
  5. Беркат-Юрт,
  6. Гикало,
  7. Коьрте,
  8. Дочу-Борзе,
  9. Баса-ГӀала,
  10. Галне,
  11. БердкӀел,
  12. ГӀулара,
  13. Примыкани,
  14. Лаха-Варанда,
  15. Октябрьски,
  16. Красностепновски,
  17. Мамакхин-КӀотар,
  18. Чурт-ТогӀи,
  19. Победенски,
  20. Радужни,
  21. Гунашка,
  22. Керла-Юрт,
  23. Бартхой,
  24. Нагорни,
  25. Ӏумхи-КӀотар,
  26. Долинск,
  27. Аьхкин-Борзе,
  28. Шинасуьйра-юкъ,
  29. Пролетарски,
  30. Мехкадаьттан-Юрт,
  31. Йоккха  АтагӀа,
  32. Девкар-Эвла,
  33. ТогӀи,
  34. Чечана,
  35. ЧӀишка,
  36. Керла-Варанда,
  37. Керла-ЦӀоьнтара,
  38. ЧӀаьнти-Юрт,
  39. Ярашмаьрда,
  40. Хан-ГӀала.

Соьлжан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Эна-Хишка— Соьлжан кIоштаан коьрта эвла ю.
  2. Эха-Борзе.

Теркан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. ЧӀулга-Юрт —Теркан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Бена-Юрт,
  3. Ломаз-Юрт,
  4. Лаьккха-Ноьвра,
  5. Ӏели-Юрт,
  6. Теркан-Дукътlе,
  7. Зебир-Юрт,
  8. Банкин-Юрт,
  9. ӀамтIе-Кlотар,
  10. Макан-Юрт,
  11. Лаха-Ноьвра,
  12. Чуъчи-Кlотар,
  13. Макан-Кlотар,
  14. Аьчка-ХитӀа,

ТӀехьа-Мартанан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. ТӀехьа-Марта — ТIехьа-Мартанан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Буммат,
  3. ВаларгтӀе,
  4. Шовдана-Юрт,
  5. Заки-Эвла,
  6. Котар-Юрт,
  7. Керла-Шара,
  8. СемаӀашка,
  9. Ӏашхой-КӀотар,
  10. Хаьмби-Ирзе,
  11. ШаӀми-Юрт,
  12. Нитти-КӀотар,

Хьалха-Мартанан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Хьалха-Марта (Урус-Мартан) — Хьалха-Мартан кIоштан коьрта гӏала ю.
  2. ГӀойтӀа,
  3. ГихтӀа,
  4. Iалхан-Юрт,
  5. Олхазар-КӀотар,
  6. Шалажа,
  7. Мартан-Чу,
  8. Рошни-Чу,
  9. ГӀой-Чу,
  10. Таьнги-Чу,
  11. Гихчу,
  12. ГӀой-Йист,
  13. КӀохцал-Ирзе,
  14. Доулт-Мирзан-КӀотар [11]

ЧӀебарлойн кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Шара-Орга (Шаро-Аргун) — ЧӀебарлойн кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Буьни,
  3. ДӀай,
  4. Ихара,
  5. Куланха,
  6. Къоьзана,
  7. Орца,
  8. МакIажа,
  9. Нохч-Кела,
  10. Сада,
  11. Тунжайн овл,
  12. ХӀинда,
  13. Хо,
  14. ЦӀикара,

Шелан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Шела (Шали) — Шелан кIоштан коьрта гIала ю.
  2. Эвтара,
  3. Мескар-Эвла,
  4. Гермачиг,
  5. Жима-АтагӀа,
  6. Чуьйри-Эвла,
  7. Дуби-Эвла,
  8. БелгӀатой-Эвла,
  9. Сиржа-Эвла,
  10. ЭгIашта.

Шаройн кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. ХӀима (Химой) — Шаройн кIоштан коьрта гIала ю.
  2. Шара,
  3. Шикъара,
  4. Бицухе,
  5. Анни,
  6. Гайдхе,
  7. Етмуткатли,
  8. ЖогӀалда,
  9. Кабардатли,
  10. Кататла,
  11. Кенхи,
  12. Кири,
  13. Лаха-Хашалда,
  14. Хилиди,
  15. Хашалда,

Шелковскан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Шелковски — Шелковскан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Гребенски,
  3. Бурунски,
  4. Махьмад-ХитӀе,
  5. Восход,
  6. Мирни,
  7. Зелёни,
  8. Червлённи-Узлови,
  9. Оьрз-КIотар,
  10. ГIарчагIан-Эвла,
  11. Харьковски,
  12. Йоккха-Шедрин,
  13. Песчани,
  14. Рунни,
  15. Каргалински,
  16. Оьрза-ГӀала,
  17. Бороздиновски,
  18. Дубовски,
  19. Курдюковски,
  20. Коби,
  21. Парабоч,
  22. Жима Шедрин,
  23. Старогладовски,
  24. Сарису,
  25. Шелкозаводски.

Шуьйтан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Шуьйта — Шуьйтан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Бекум-Кхаьлла,
  3. ГӀаьттин-Кхаьлла,
  4. Бена (Шуьйтан кӀошт),
  5. Борзе,
  6. Вашандара,
  7. Ваьрде,
  8. Гоьргача,
  9. ГӀуш-Корта,
  10. Дехьа-Йисте,
  11. Жима Хьорсана,
  12. Зонах,
  13. Лакха-Варанда,
  14. Мус-Кхаьлла,
  15. Мусолт-Эвла,
  16. Нихала,
  17. Пхьаьмта,
  18. РегӀдукъа,
  19. Саьтта,
  20. Суьжа,
  21. Тумса,
  22. Улус-Керт,
  23. Уьрд-Юхе,
  24. Хьакка,
  25. Хьал-Кела,
  26. Хьалкина,
  27. Хьена-Кхаьлла,
  28. Юккъера-Кела,

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

Литература[нисъе | нисъе чухулара]

Хьажоргаш[нисъе | нисъе чухулара]