Нохчийчоьнан нах беха меттигаш

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Дехьа гӀо: навигаци a, Лахар

Нохчийчохь 700 сов нохчий Iаш пхьаьнаш хилла тlкъа дукхох йолу нохчийн пхьаьнаш ягийна юхайна Кавказан бокх тIамехь а нохчийн къам дlадухадача хенахь[1].Тахан царах йисна 224 нах lаш пхьаьнаш ю, 5-ъ йаккхий гlаланаш, 3-ъ гlалах терa, кхин дlа 213 пхьаьнаш ю. Ламанца нохчий къам дlа-духа дина хена юхайна ягийна дlатесна йисна 27 ламан пхьаьнаш ю. Ламанца кхоъ тайпана йекъало нохчий lаш пхьаьнаш — «бlоув/вlоув», «кхаьлла» а «ирзуо», тlкъа нохчийн аренца цанa метта «юрт», «эвл/овл» йа «кlотар/отар» олу, уьш лулахар къемнашкарa хьа-эцца йа цlенa нохчийн дешнаш дац.

2017-чу шарахь Нохчийчохь 1 414 865 адам дехаш ду.

ГӀаланаш[нисъе | нисъе чухулара]

Соьлжа-ГӀала[нисъе | нисъе чухулара]

Орга[нисъе | нисъе чухулара]

  • Орга — бахархой 41 000 адам.

Гуьмсе[нисъе | нисъе чухулара]

Хьалха-Марта[нисъе | нисъе чухулара]

Шела[нисъе | нисъе чухулара]

  • Шела — бахархой 45 000 адам.

Веданан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Ведана — Веданан кӀоштан коьрта эвла ю.
  2. Аьхка-Чу,
  3. Бaрзa,
  4. БелгӀата,
  5. Ведана,
  6. ВорхатIа,
  7. Гезин-Чу,
  8. Гуьна,
  9. ДаьргӀа,
  10. Дишни-Ведана,
  11. Дуцин-КӀотор,
  12. Жани-Ведана,
  13. Зелимхан-Юрт,
  14. Кхашка-Ара,
  15. Келой-Эвла,
  16. Лаккха ЦӀена-Ведана,
  17. Лаккха-Курчалa,
  18. Лаха-Курчалa,
  19. Марзойн-Мохк,
  20. МахкатӀе,
  21. Месада,
  22. Ножа,
  23. Селман-Тевзана,
  24. Тевзана,
  25. Тезa-Кхаьлла,
  26. Хорача,
  27. Хоттане,
  28. Хьажи-Юрт,
  29. ЦIена-Бена,
  30. ЦӀен Ведана,
  31. Ширдий-Мохк,
  32. ЭгӀашбета,
  33. Элистанжа,
  34. Эрсана,
  35. Эшилхата,
  36. Юкъерчу-Гонха,
  37. Юкъерa-Курчала.

ГаланчӀожан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Акха-Басс  — ГалайнчӀожан кӀоштан коьрта эвла ю.
  2. Ӏамие,
  3. Ӏамкъа,
  4. Ӏаме,
  5. Айришка,
  6. Арстахa,
  7. Аьккха,
  8. БазантӀе,
  9. БархӀа,
  10. Барзанча,
  11. Басарача-Ялхара,
  12. Басха,
  13. Бека,
  14. Бийца,
  15. Боьн-Чу,
  16. Бончу-Дига,
  17. Боьшна,
  18. Булхипхьа,
  19. Боьрта,
  20. БӀаьст-Хьаьвхьа,
  21. БӀаьста,
  22. БӀенйиста,
  23. Виелах,
  24. ВӀовга,
  25. ГӀеши-Чу,
  26. ГӀозана,
  27. Гезах,
  28. Гемара,
  29. Гиеле-Чу,
  30. ГихтӀе-Ӏоме,
  31. Гуор,
  32. Гур-Чу,
  33. Дакках,
  34. Деха-Чу,
  35. Дийхьа-Юрт,
  36. Дуоза,
  37. Желашка,
  38. Жаьн-Чу,
  39. Жима-Эрбала,
  40. Зирха,
  41. Зингал,
  42. ИгӀа-Юрт,
  43. ИгӀал Кий,
  44. Икал-Чу,
  45. Иттар-Кхаьлла,
  46. Йекхача,
  47. Йехкачара,
  48. Йоккха-Эрбала,
  49. Йорди-Чу,
  50. КӀегана-Юх,
  51. КӀеганеха,
  52. КӀайчу-Юхе,
  53. КӀелахь-Баса,
  54. КӀербитӀе,
  55. КӀербича,
  56. Къай,
  57. Комалха,
  58. Кей-Мохк,
  59. Кхоьрга,
  60. Къолие,
  61. Кхенах,
  62. КхеретӀе,
  63. Кхоруотта,
  64. Кхуорах,
  65. Кхоьри-Чу,
  66. Къож-Вийнача,
  67. Лакха Ӏаьжгиечу,
  68. Лала,
  69. Лаха Ӏаьжгиечу,
  70. Мочча,
  71. Мешиех,
  72. МегӀал Кий,
  73. Мийла,
  74. МогӀуста,
  75. Моцкъара,
  76. МоцкӀара,
  77. Моштара,
  78. Музорга,
  79. Муши-Чу,
  80. Никара,
  81. Нохарайист,
  82. Орзуме-Кхаьлла,
  83. Очакх,
  84. Пешха,
  85. Пийжа,
  86. Саканан-Жела,
  87. Сахьана,
  88. Сенах,
  89. Ткъуйисте,
  90. Тарха,
  91. Тертгие,
  92. Тиша-БархӀа,
  93. ТӀийисте,
  94. Тишле,
  95. ТӀолие,
  96. Угана,
  97. Уьйтта,
  98. Уьшна,
  99. Хьаьхилга,
  100. Хьайбаха,
  101. Хьачи-Чу,
  102. Хьаьвхьа,
  103. Хьаьга,
  104. Хьижахк,
  105. Хьоче-Коча,
  106. ХӀийла,
  107. ЦӀенчу-Мехка,
  108. Чхьах,
  109. ЧӀармаха,
  110. ЧӀуша,
  111. Шуьнда,
  112. Эйсалашка,
  113. Элда-Пхьа,
  114. Ялхара.

Гуьмсан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Гуьмсе — Гуьмсан кӀоштан коьрта гӀала ю.
  2. Азамат-Юрт,
  3. БоргӀане,
  4. Гезлой-Эвла,
  5. Дарбанхи,
  6. Джалка,
  7. Илсхан-Юрт,
  8. Ишхой-Юрт,
  9. Керла-Билта ,
  10. Керла-ГӀоьрдала,
  11. Керла-Шоьна,
  12. Керла-Энгана,
  13. Солсабекан-кӀотар[2],
  14. Къеди-Юрт,
  15. Лакха-Нойбоьра,
  16. Лаха-Нойбоьра ,
  17. Мелчхе,
  18. Ойсхар,
  19. Берза-Буьйре,
  20. Хьаьнгаш-Юрт,
  21. Энгал-Юрт,

Итон-Кхаьллан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Итон-Кхаьлла — Итон-Кхаьллан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Авст-Кхаьлла,
  3. Айн-Кхаьлла,
  4. Алда-Кхаьлла,
  5. Ам-Кхаьлла,
  6. Аттин-БӀовтӀе,
  7. БӀавла,
  8. БIовха,
  9. Бален-Хьевхьа,
  10. Барснаха,
  11. Баснаха,
  12. Бассах,
  13. Бассахь,
  14. Башин-Кхаьлла,
  15. Бек-Кхаьлла,
  16. Бенгара,
  17. Бечига,
  18. Бобаш-ГутӀе,
  19. Бовара,
  20. Ботурча,
  21. БугӀара,
  22. БӀовтӀарa,
  23. Васар-Кхаьлла,
  24. Ведуча,
  25. Гамха,
  26. Ганза,
  27. Гор-Йист,
  28. Гуйда,
  29. Гурха
  30. ГутӀа,
  31. Гучан-Кхаьлла,
  32. Гуьйда,
  33. ГIезир-Кхаьлла,
  34. Даккхара,
  35. Дакна-Ара,
  36. Дан-Кхаьлла,
  37. Деш-Кхаьлла,
  38. Доркъул-Чу,
  39. Доьра,
  40. Дуьрчана,
  41. Жайнах,
  42. Жела,
  43. Заза-Мерка,
  44. Идах,
  45. Иезан-Чу,
  46. Ирзе,
  47. ИсмаӀил-Кхаьлла,
  48. Итта-Куьллишка,
  49. Калхьада,
  50. Кейшта,
  51. Кешта,
  52. Кийр-Босса,
  53. Котта,
  54. Коч,
  55. Кумарт-Кхаьлла,
  56. Кхал,
  57. Кхокхта,
  58. Кхора-Йист,
  59. Кхорах,
  60. Къиелгие,
  61. Къовкъие,
  62. КӀента,
  63. КӀонжаха,
  64. Лаккха Исха,
  65. Лаккха-Хьерах,
  66. Ларуо-Кха,
  67. Лаха Исха,
  68. Лаха-Хьерах,
  69. Луьнки,
  70. Мазлатанe,
  71. МаӀа-Кхаьлла,
  72. Меда,
  73. Мехьта-Кхаьлла,
  74. Мотпхьа,
  75. Муст-Кхаьлла,
  76. Муха-Мерка,
  77. Муьжи-Ара,
  78. Муьжи-Чу,
  79. Муьши-Чу,
  80. Оьлгуза,
  81. Пийж-Басса,
  82. Пийжеда,
  83. Пкъера,
  84. ПуогІа,
  85. Пхьакоча,
  86. ПхьалгӀашка,
  87. Пхьужа-Пхьара,
  88. Пхьужах,
  89. Сайрa,
  90. Сакан-Йист,
  91. Сехьампхьа,
  92. Сиел-Кхаьлла,
  93. СиелетӀе,
  94. СиелетӀе,
  95. Сондара,
  96. Соьса,
  97. Тас-ГутӀе,
  98. Тиш-Цацах,
  99. Тонга,
  100. Тоьха,
  101. Тусхара,
  102. Туьшт-Кхаьлла,
  103. ТIал-Кхаьлла,
  104. ТӀуга,
  105. ТӀуьйла,
  106. ТӀуягушсана,
  107. Узмат-Кхаьлла,
  108. Уш-Кхаьлла,
  109. Хаз-Кхаьлла,
  110. Хилдехьа,
  111. ХутӀе-КӀажа,
  112. Хьавхьа,
  113. Хьахи-Чу,
  114. Хьачара,
  115. Хьаьнга,
  116. Хьелда,
  117. Хьер-Кха,
  118. Хьехадара,
  119. Хьоза-Чу,
  120. Хьуьрика,
  121. ЦIелтокхуме,
  122. Цацах,
  123. ЦӀамда,
  124. ЦӀе-Кхаьлла,
  125. ЦӀийла,
  126. ЦӀуьника,
  127. Чайнара,
  128. ЧамгӀа,
  129. Чевхьара,
  130. Човхашка,
  131. Чот-Кхаьлла,
  132. Чухушлана,
  133. Чуьркет-Босса,
  134. ЧӀуо,
  135. Шок-Кхаьлла,
  136. Шуьндели,
  137. Эза,
  138. Элин-КӀога,
  139. Эна-Йист,
  140. Юкъарашта,
  141. Юьрдаха,
  142. Яра-Кхаьлла,
  143. Ӏал-Кхаьлла,
  144. Ӏалхахе,
  145. Iуьми-Чу,
  146. ӀомуйтӀе,
  147. Ӏонжукъа.

Курчалойн кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Курчалой-Эвла (Курчалой) — Курчалойн кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Ӏаларой-Эвла,
  3. Аьхкинчу-Борзе,
  4. Ачаршка,
  5. БӀачи-Юрт,
  6. Белта,
  7. Гелдагана,
  8. ЖагӀларги,
  9. ЖагӀи-КӀотар,
  10. ЖугӀурта,
  11. Коьран-Бена,
  12. Курчалой-Эвла,
  13. Майртуп,
  14. НикӀи-ХитӀа,
  15. РегӀатӀа,
  16. Ӏусум-КӀотар,
  17. Хьиди-КӀотар,
  18. Хоси-Юрт,
  19. Цоци-Эвла,
  20. Энакхаьлла,
  21. Ялхой-Мохк.

Невран кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Невре[5] (Наурская) — Невран кӀоштан коьрта эвла ю.
  2. Алпатово
  3. Дальни
  4. Ищерски
  5. Гал-ГӀала
  6. Капустино
  7. Клинковн-кӀотар
  8. Козлов-кӀотар
  9. Корнеевн-кӀотар
  10. Кречетово
  11. Левобережни
  12. Майорски
  13. Макан-ГӀала
  14. Мирни
  15. Салт-ГӀала
  16. Керла  Солкушино
  17. Новотерски
  18. Обильни
  19. Постни
  20. Рубежни
  21. Савельевски
  22. Свободни
  23. Селиванкин-кӀотар
  24. Семиколодцев
  25. Суворовски
  26. Ульяновски
  27. Фрунзенски
  28. Чернокозово
  29. Юбилейни

Нажи-Юьртан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Нажи-Юрт (Ножай-Юрт) — Нажи-Юьртан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Айти-Мохк
  3. Байтарке
  4. Бас-ГӀоьрдала
  5. Бена
  6. Беной-Ведана
  7. Бетти-Мохк
  8. Бешал-Ирзе
  9. Билта
  10. БуланхитӀа
  11. БулгӀат-Ирзе
  12. Гендаргана
  13. Гилна
  14. Гуьржи-Мохк
  15. ГӀалайтӀе
  16. ГӀансолчу
  17. ГӀоьрдала
  18. Даьттаха
  19. Девлатби-Отар
  20. Денги-Юрт
  21. Замай-Юрт
  22. Зандакъ-Ара
  23. Зандакъ
  24. Ишхой-Отар
  25. Керла Замай-Юрт
  26. Коьран-Бена
  27. Лоьма-КӀорца
  28. Мескита
  29. МехкаштӀехьа
  30. МоӀси-КӀотар
  31. Нажи-Юрт
  32. Оьси-Юрт
  33. Пхьача
  34. Оьла-Мохк
  35. РогӀа-КӀажа
  36. Сесана
  37. Симсара
  38. СоврагӀа
  39. СогунтӀа
  40. Стерч-Керчашка
  41. Татай-Отар
  42. ТӀуртӀи-КӀотар
  43. Хьашти-Мохк
  44. Хьочи-Ара
  45. ЦӀоьнтара
  46. Чари-Мохк
  47. Чеччалхе
  48. Чуьрча-Ирзе
  49. Шовхала-Берд
  50. Шоьна
  51. Энгана
  52. Ӏалара
  53. Ӏалхан-КӀотар
  54. Ӏиса-Юрт
  55. Ӏожи-Юрт

Соьлжа-ГӀалин кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Соьлжа-ГӀала — Соьлжа-ГӀалин кӀоштан а республикан коьрта гӀала.
  2. Ӏалхан-ГӀала,
  3. Ӏалхан-Чурт,
  4. Бамат-Юрт,
  5. Беркат-Юрт,
  6. Гикало,
  7. Коьрте,
  8. Дочу-Борзе,
  9. Баса-ГӀала,
  10. Галне,
  11. БердкӀел,
  12. ГӀулара,
  13. Примыкани,
  14. Лаха-Варанда,
  15. Октябрьски,
  16. Красностепновски,
  17. Мамакхин-КӀотар,
  18. Чурт-ТогӀи,
  19. Победенски,
  20. Радужни,
  21. Гунашка,
  22. Керла-Юрт,
  23. Бартхой,
  24. Нагорни,
  25. Ӏумхи-КӀотар,
  26. Долинск,
  27. Аьхкин-Борзе,
  28. Шинасуьйра-юкъ,
  29. Пролетарски,
  30. Мехкадаьттан-Юрт,
  31. Йоккха  АтагӀа,
  32. Девкар-Эвла,
  33. ТогӀи,
  34. Чечана,
  35. ЧӀишка,
  36. Керла-Варанда,
  37. Керла-ЦӀоьнтара,
  38. ЧӀаьнти-Юрт,
  39. Ярашмаьрда,
  40. Хан-ГӀала.

Соьлжан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Эна-Хишка— Соьлжан кIоштаан коьрта эвла ю.
  2. Эха-Борзе.

Теркан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. ЧӀуьлга-Юрт —Теркан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Бена-Юрт,
  3. Ломаз-Юрт,
  4. Лакха-Невре,
  5. Ӏели-Юрт,
  6. Горагорск,
  7. Зебир-Юрт,
  8. ГӀулоз,
  9. ГӀулоз-чоь,
  10. Макане,
  11. Лаха-Невре,
  12. Орлини,
  13. Макан-Кlотар,
  14. Аьчка-ХитӀа.

ТӀехьа-Мартанан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. ТӀехьа-Марта — ТIехьа-Мартанан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Буммат,
  3. ВаларгтӀе,
  4. Шовдана-Юрт,
  5. Заки-Эвла,
  6. Котар-Юрт,
  7. Керла-Шара,
  8. СемаӀашка,
  9. Ӏашхой-КӀотар,
  10. Хаьмби-Ирзе,
  11. ШаӀми-Юрт,
  12. Нитти-КӀотар,

Хьалха-Мартанан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Хьалха-Марта (Урус-Мартан) — Хьалха-Мартан кIоштан коьрта гӏала ю.
  2. ГӀойтӀа,
  3. ГихтӀа,
  4. Iалхан-Юрт,
  5. Олхазар-КӀотар,
  6. Шалажа,
  7. Мартан-Чу,
  8. Рошни-Чу,
  9. ГӀой-Чу,
  10. Таьнги-Чу,
  11. Гихчу,
  12. ГӀой-Йист,
  13. Краснопартизански,
  14. Даудмирзи-КIотар [12]

ЧӀебарлойн кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Шара-Орга (Шаро-Аргун) — ЧӀебарлойн кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Абил-Эвла,
  3. Алихан-Эвла,
  4. Ананчи,
  5. Арапо-Эвла,
  6. Ариен-Эвла,
  7. Ачала,
  8. Багин-Эвла,
  9. Бакин-Эвла,
  10. БастIе-Ирзо,
  11. Батий-Эвла,
  12. Басха,
  13. Бейсхор-Ирзо,
  14. Бекей-Эвла,
  15. Битара-Эвла,
  16. Бобайн-Эвла,
  17. Богачара,
  18. Борзал,
  19. Босой-КIотар,
  20. Бунах,
  21. ГIазин-Эвла,
  22. ГIонтIе,
  23. Гехай-Эвла,
  24. Горга-Ламе,
  25. ДӀай,
  26. ДIобаса,
  27. Дангар-Эвла,
  28. Дундайн-Эвла,
  29. Дургин-Эвла,
  30. Джелошка,
  31. Жубиг-Эвла,
  32. Зиелашка,
  33. Зиверха,
  34. Инкота,
  35. ИгIара,
  36. КIошта,
  37. Келой-Баса,
  38. Куланха,
  39. Кхийкхайн-Эвла,
  40. Къоьзана,
  41. Къула,
  42. Лаьшкара
  43. Орца,
  44. Нежела,
  45. МаIнаха,
  46. Макажа,
  47. Малил-Эвла,
  48. Миммайн-Эвла,
  49. Нохч-Кела,
  50. Нуй,
  51. Обузал-Эвла,
  52. Осхара,
  53. Пхьарайн-Эвла,
  54. ПхьатIе,
  55. ПатIайн-Эвла,
  56. Сада,
  57. Саьрбала
  58. Сарукха,
  59. ТIундакха,
  60. Тамбин-Эвла,
  61. Торсунан-Эвла,
  62. Тушик-Эвла,
  63. Тунжайн-Эвла,
  64. ХIинда,
  65. Хо,
  66. Хьайха-ЦӀогуна,
  67. Хьаркъара,
  68. ЦӀикара,
  69. ЦӀинда,
  70. ЦIинтиг,
  71. ЧIиш-Чу,
  72. ЧIуна,
  73. Чарадой-Эвла,
  74. Чарах-Эвла,
  75. Чубахкинача,
  76. Чуреймохк[13].

Шелан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Шела (Шали) — Шелан кIоштан коьрта гIала ю.
  2. Эвтара.
  3. Мескар-Эвла.
  4. Гермачиг.
  5. Жима-АтагӀа.
  6. Чуьйри-Эвла.
  7. Дуби-Эвла.
  8. БелгӀатой-Эвла.
  9. Сиржа-Эвла.
  10. ЭгIашта.

Шаройн кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. ХӀимa (Химой) — Шаройн кIоштан коьрта гIала ю.
  2. Хьер-Кха
  3. Iумаран-Жела
  4. Алта-Овл
  5. Ачалда
  6. Борш-Куллиш
  7. Боса
  8. Берд-КIел
  9. Бутте
  10. Буша
  11. ГIовалда
  12. Гlазикха
  13. Гlоних
  14. Дукъа-Тlехьа
  15. Дукъара
  16. ЖагIалда
  17. ЖонгIалда
  18. Икъара
  19. Йетт-Керча
  20. КIенса
  21. Ке-Боса
  22. Коча
  23. Кхиери
  24. Кхилара
  25. Къенхи
  26. КӀесала
  27. Лаха-Хьошалда
  28. МIалчу-ХитIе
  29. Мозах
  30. Сандаха
  31. Серчах
  32. ХIинда
  33. ХIиндуштIе
  34. Хlиндугl-Чу
  35. Хlиндугlа
  36. Хlиндул-Кlел
  37. Хlиндушта-Ара
  38. Хуланда
  39. Хьакмада
  40. Хьошалда
  41. ЦIейкар
  42. Цlеса
  43. ЧIехилда
  44. Чай-Ара
  45. Шара
  46. Шикъара[14].

Шелковскан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Шелковски — Шелковскан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Гребенски,
  3. Бурунски,
  4. Махьмад-ХитӀе,
  5. Восход,
  6. Мирни,
  7. Зелёни,
  8. Червлённи-Узлови,
  9. Оьразан-Эвла,
  10. ГIарчагIан-Эвла,
  11. Харьковски,
  12. Йоккха-Шедрин,
  13. Песчани,
  14. Рунни,
  15. Каргалински,
  16. Оьрза-ГӀала,
  17. Бороздиновски,
  18. Дубовски,
  19. Курдюковски,
  20. Коби,
  21. Парабоч,
  22. Жима Шедрин,
  23. Старогладовски,
  24. Сары-Су,
  25. Шелкозаводски.

Шуьйтан кӀошт[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Шуьйта — Шуьйтан кIоштан коьрта эвла ю.
  2. Бекум-Кхаьлла,
  3. Бена (Шуьйтан кӀошт),
  4. Борзе,
  5. Вашандара,
  6. Ваьрде,
  7. Гоьргача,
  8. ГӀуш-Корта,
  9. Дехьа-Йисте,
  10. Жима Хьорсана,
  11. Зонах,
  12. Лакха-Варанда,
  13. Мус-Кхаьлла,
  14. Мусолт-Эвла,
  15. Нихала,
  16. Пхьаьмта,
  17. РегӀдукъа,
  18. Саьтта,
  19. Суьжа,
  20. Тумса,
  21. Улус-Керт,
  22. Уьрд-Юхе,
  23. Хьакка,
  24. Хьал-Кела,
  25. Хьалкина,
  26. Хьена-Кхаьлла,
  27. Юккъера-Кела,

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

Хьажоргаш[нисъе | нисъе чухулара]