ЭгӀашбатой

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Къена тайпа
ЭгӀашбатой
Этноиерархи
Раса кавказан
Тукхам Нохчмахкахой
Юкъара хаамаш
Мотт Нохчимахкахойн лер
Дин ислам (суннизм)
Къам нохчий
Гергарло ГӀордалой, Энганой
Таханлера дӀасакхалхар
РоссиFlag of Russia.svg Росси: хууш дац
НохчийчоьFlag of the Chechen Republic.svg Нохчийчоь: хууш дац
ДегӀастаFlag of Dagestan.svg ДегӀаста: хууш дац
Хьалхалера дӀасакхалхар

Къилбаседа Кавказ:

• шира. мохк Нохч-Мохк

ЭгӀашбатой[1]Нохчмахкахойн тукхумара нохчийн тайпа[2].

Тайпа Q1a гаплобанера ду, Энганой а, ГӀордалой а санна[3].

Географи[нисъе | нисъе чухулара]

ЭгӀашбетан доза ду: къилбехьа Эрсанца, малхбалехьа Курчалца (Гуьмс-хица), къилбаседехьа Гуница, малзбузехьа ЦӀен-Веданца (Хул-Хуло хица)[1].

Топонимаш[нисъе | нисъе чухулара]

Истори[нисъе | нисъе чухулара]

Цхьаьна версица тайпа схьадаьлла шина вешех, историн мехкара Нашхара кхелхина болу ЭгIашах а, Бетех а тайпана ЦӀесий хилла болу[1]. Ткъа церан дай Сайд-Ӏали Шамин кӀентан кӀентан кӀента, Нашха йиллинчу Пахруддинан тӀаьхьенах лору. Уьш цигара ЦӀеса баьхкина, тӀаккха ЭгӀашбета баьхкина.

ЭгӀашбатой схьабовларх лаьцна яздина 1868 шарахь инарла А.П.Ипполитовс, Ахшипатой (ЭгӀашбатой) фамилино лору шайн схьадовлар фиренгейх, аьлчи а европахойх[6].

XIX бӀешарахь Соьлжа-ГӀалахь Кировн цӀарах парк лаьттинчохь, хӀинца Нохчийн Республикан резиденци лаьттачох хилла ЭгӀашбатойн-Юрт, иза йохийна инарла Ермоловс. Дийна бисина бахархой кхелхина Йоккха АтагӀа а, ГӀойтӀа а. Цара ехкира керла кӀотарш а, эвланаш а, кхоллаелира ЭгIашбатойн ГIойтIа Гелин ГIойтIан уллехь, адам тӀе а кхетта уьш вовшах кхийтира.

Мамакхин-Юрт лаьттара хӀинцалерачу Ипподромни олучу Соьлжа-ГӀалан кӀоштахь. Соьлжа-ГӀалахь гӀап югӀуш иза кхалхийра хӀинцалерачу меттиге. Мамакхи а, Хьанакхай а тайпана эгӀашбатойх а вара, ши ваша а вара.

Хьанакхайн юрт лаьттара Соьлжа-ГӀалан хьехархойн училище лаьттинчохь[7].

Баржар[нисъе | нисъе чухулара]

ЭгӀашбатой охьахевшина Нохчийчоьнан ярташка а, гӀаланашка: БердкӀел, Гал-ГӀала[1], ГӀойтӀа[1][1], Жима АтагӀа, Йоккха АтагӀа, Новр-ГӀала, Сиржа-Эвла[8], Соьлжа-ГӀала, ТӀехьа-Марта, Хьалха-Марта, Цоци-Эвла, Чечана, ЧӀулга-Юрт, Шела[1], Шелковски.

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

  1. 1 2 3 4 5 6 7 А.С. Сулейманов, Топонимия Чечни, Нальчик, Издательский центр "Эль-Фа", 1997, стр.280
  2. Алексей Головлëв — Очерки о Чечне: природа, население, новейшая история
  3. https://www.familytreedna.com/public/chechen-noahcho/default.aspx?section=yresults
  4. А.С. Сулейманов, Топонимия Чечни, Нальчик, Издательский центр "Эль-Фа", 1997, стр.543
  5. А.С. Сулейманов, Топонимия Чечни, Нальчик, Издательский центр "Эль-Фа", 1997, стр.456
  6. А.П. Ипполитова [http://www.docme.ru/doc/264152/sbornik-svedenij-o-kavkazskih-gorcah-1-1868-ocr СБОРНИК СВЕДЕНИЙ О КАВКАЗСКИХ ГОРЦАХ ВЫПУСК 1 тифлис 1868 Этнографические очерки АРГУНСКОГО ОКРУГА.] (03 декабря 1868 года).
  7. А.С. Сулейманов, Топонимия Чечни, Нальчик, Издательский центр "Эль-Фа", 1997, стр.469
  8. А.С. Сулейманов, Топонимия Чечни, Нальчик, Издательский центр "Эль-Фа", 1997, стр.486