Мелардой

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Перейти к навигации Перейти к поиску
Къена тайпа
Мелардой
Хьамид Турлов Хьамид Турлов
Этноиерархи
Раса кавказан
Тукхам юкъа ца догӀу
Юкъара хаамаш
Мотт нохчийн меттан нохчмахкахойн лер
Дин ислам (суннийш)
Къам нохчий
Таханлера дӀасакхалхар
РоссиFlag of Russia.svg Росси: хууш дац
НохчийчоьFlag of the Chechen Republic.svg Нохчийчоь: хууш дац

Хьалхалера дӀасакхалхар

Къилбаседа Кавказ:

• шира. мохк Нохч-Мохк

Мелардой — нохчийн тайп. Тайпан векалш тайт-тайпанчу гаплотобанашкара бу J1, G2, L2, R2. Цуо гойту уьш цхьаьна дех бевлла ца хилар, ткъа тайпанан цӀе схьабевллачу эвланах яьлла хилар. Бекъало гаранашка: Асухин (L2), Саламгир (R2), ТӀурло (G2)[1].

Охьаховшар[нисъе | нисъе чухулара]

Нохчийн талламхочо-мохкӀаморхочо, хьехархочо, халкъан поэта А. С. Сулеймановс, дӀаязбина тайпан векалш хӀокху эвланашкахь: Майртуп[2], Лаха Невре[3], Аьчка-ХитӀе[4], ткъа гӀараваьлла нохчийн литераторо Бечуркаев Ӏарбийс ялийна эвланаш: ГихтӀа, Курчалой-Эвла, Доча-Борзе, Зандакъ, Шела, Дишни-Ведана, МахкатӀе, Жима АтагӀа, УстаргӀардой, ГӀой-Йист, Хьалха-Марта, Шалажа, Лаха Невре, Девкар-Эвла, ЧӀулга-Юрт, ткъа иштта ГӀебартойн-Балкхаройчоьнан эвланашкахь а, гӀаланашкахь а), ЧӀулга-Юртара кхелхина мелардой беха Бена-Юртахь. Нохчийн мелардой боцуш, тайпана юкъабогӀу Керла Мелардан (Хаси-Эвлан гена йоццуш), Мелардан (Гумбетан кӀошт, ДегӀаста[5]) бахархой.

Истори[нисъе | нисъе чухулара]

Дукха хьосташ а, шеш мелардоша а чӀагӀдо, тайпанан жӀайхойн бух бац бохуш. Мелардоша шеш лору вайн махка баьхеина Ӏаьрбийн тӀемлойн тӀаьхьенех. Тайпанан векалш элий бара Ломан ДегӀастахь, тӀаккха уьш кхайкхира Нохчийчу. Нохчийн элаша олалла дора ГӀебартахь а, ДегӀастанахь а. Церан мехах эскар дара, иза латтара уггаре майра нохчийн тӀемлойх. Мелардоша царна алапа лора, ишттачу хьолаца гӀебарташна а, ломан дегӀастахошна а тӀехь Ӏедал карахь латтадора. Имам Шемал Ӏедале веъча церан Ӏаткъам дӀабелира[5].

Тайпана векалш бу элийн некъий ТӀурлогӀар, схьабевлла АйдемиргӀеран кӀентах Мухьаммадах, хӀинца ДегӀастан Гумбетан кӀошт юкъахь йолчу Мелардара[6], которые были вызваны чеченцами для водворения у себя порядка[7].

Йоккхачу АтагӀехь ваьхна, лераме волу къурайшин Сайдахмедов Катин дика хаара мелардой тайпанан истори. Советийн Ӏедалан муьрехь дукха нах гулбелира Олхазаран кӀотарахь стаг вуьтийтуш. Цигахь вара лераме Кати а. Нохчаша цуьнан сий деш, лерамбеш дов дерзийтира. Цуьнга хаттар делира мелардойн тайпанах. Цуо жоп делира, уьш схьабевлла Ӏаьрбойчуьра, девзаш долчу тайпах. Оцу къамелан тешаш хилира Дочу-Борзой эвлара бахархой Джабраилов Султан а, Дамазов Муса а. Султан хӀинца а веха Дочу-Борзойхь[5].

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

  1. https://www.familytreedna.com/public/chechen-noahcho/default.aspx?section=yresults
  2. Сулейманов, 2006, с. 521.
  3. Сулейманов, 2006, с. 583.
  4. Сулейманов, 2006, с. 588.
  5. 1 2 3 Бечуркаев, 2011, с. 74.
  6. Умение видеть красоту
  7. Дубровин Н. История войны и владычества русских на Кавказе. Т.1 (кн.1, кн.2), т.2, т.4. Санкт-Петербург, 1871—1896.

Литература[нисъе | нисъе чухулара]

Книги
Яззамаш

журнал «Вайнах». — 2011. — Кеп:Бсокр. — Кеп:Бсокр.