Ялхой

ХӀара яззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Къена тайпа
Ялхой
Этноиерархи
Раса кавказан
Тукхам Нохчмахкахой
Юкъара хаамаш
Мотт Нохчимахкахойн лер
Дин бусалба (сунни)
Къам нохчий
Гергарло Бийтрой, Чартой
Таханлера дӀасакхалхар
РоссиFlag of Russia.svg Росси: 20-25 эзар
НохчийчоьFlag of the Chechen Republic.svg Нохчийчоь: 20-25 эзар
ДегӀастаFlag of Dagestan.svg ДегӀаста: хууш дац
Хьалхалера дӀасакхалхар

Къилбаседа Кавказ:

• шира. мохк Нохч-Мохк

Ялхой — нохчмахкахойн тукхаман юкъа догӀуш долу нохчийн тайп. Дукху болу ялхой Ӏаш бу Нохчийн Республикан Теркан кӀоштахь а, Нажи-Юьртан кӀоштахь а.

Этимологи[нисъе бӀаьра | нисъе]

Дийцаршца, тайп ялхой схьадаьлла ялх хочуш — «ялх» + «хой», уьш нохчийн мехкан доза лардеш хилла. Кхин цхьа верси а ю, ялхой ширачу заманахь Мехк-кхелан сацамца 'ял' гулъеш хилла.

Истори[нисъе бӀаьра | нисъе]

Тайп-тайпанчу заманашкахь, тайпанан векалш ехкина ярташ, Соьлжа-Юрт, Майртуп, ЖугӀурта, Гелдаган. Кавказан тӀеман муьрехь Соьлжа-Юрт кхузза ягийна паччахьан эскарша. 1944 шарахь нохчашна а, гӀалгӀашна а депортаци а йина, Нохч-ГӀалгӀайн АССР дӀаяьккхича Ялхой-Мехкан цӀе хийцира Тлядал аьлла, кхуза ховшийра лулара ДегӀастанара бахархой[1]. Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттийначул тӀаьхьа, эвлан цӀе юхаерзийра.

Интересностеш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Ялхойн тайпан йуккхехь 3 Некъе бу:

  • Бугат-некъе
  • Байти-некъе
  • Мути-некъе

5 Ялхойн тайпан адмаш ДНК-тест йина гаплогруппин, массарна J2 гайтнер. Цундера, шай тайпан йуккхехь цаьр маре ца до, шадерриг тайп цхьан де-гар дохуш дол дер.

ГӀарабевлла тайпанан векалш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  • Темерханов Юсуп-Хьаьжа – полковник Буданов Юрий виерна бехке вина кхел йина, чувоьллина.
  • Дуда-Шейх — динан авторитет. Накъшбандин тӀарикъатера. Зиярат Гуьмсехь ду.
  • Салатаев Ӏели — Ялхой-Мехкан оьздангаллин цӀен исбаьхьаллин куьйгалхо, нохчийн историк.
  • Бетерсултанов Баудин — Ялхой-Мехкан юьртда.
  • Бисултанов Асланбек (1956 — 2001) — гӀараваьлла нохчийн спортхо, охьатохарх латархо, дуьххьарлера нохчий ССРС, Европан, дуьненан чемпион паргӀата кепара охьатохарх латарехь. ССРС Хьакъдолу сортан говзанча (1977 шо).
  • Нухаев Хож-Ахьмад (вина 1954 шеран 11 ноябрехь) — нохчийн политикан гӀуллакххо, НРИ Правительствон вице-премьер лаьттина.
  • Тайсумов Майрбек (1988 шеран вина 8 августехь) – Австрер Нохчийн ЮФС бIахо.

Билгалдахарш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Литература[нисъе бӀаьра | нисъе]