Ялхой

ХӀара яззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Къена тайпа
Ялхой
Джубрайл-Хьажин воӀ, Мохьмад.jpg
Ялхо — Джубрайл-Хьажин воӀ, Мохьмад
Этноиерархи
Раса кавказан
Тукхам Нохчмахкахой
Юкъара хаамаш
Мотт Нохчимахкахойн лер
Дин бусалба (сунни)
Къам нохчий
Гергарло Бийтрой, Чартой
Таханлера дӀасакхалхар
РоссиFlag of Russia.svg Росси: 20-25 эзар
НохчийчоьFlag of the Chechen Republic.svg Нохчийчоь: 20-25 эзар
ДегӀастаFlag of Dagestan.svg ДегӀаста: хууш дац
Хьалхалера дӀасакхалхар

Къилбаседа Кавказ:

• шира. мохк Нохч-Мохк

Ялхой — нохчмахкахойн тукхаман юкъа догӀуш долу нохчийн тайп. Дукху болу ялхой Ӏаш бу Нохчийн Республикан Теркан кӀоштахь а, Нажи-Юьртан кӀоштахь а.

Этимологи[нисъе бӀаьра | нисъе]

Дийцаршца, тайп ялхой схьадаьлла ялх хочуш — «ялх» + «хой», уьш нохчийн мехкан доза лардеш хилла. Кхин цхьа верси а ю, ялхой ширачу заманахь Мехк-кхелан сацамца 'ял' гулъеш хилла.

Истори[нисъе бӀаьра | нисъе]

Тайп-тайпанчу заманашкахь, тайпанан векалш ехкина ярташ, Соьлжа-Юрт, Майртуп, ЖугӀурта, Гелдаган. Кавказан тӀеман муьрехь Соьлжа-Юрт кхузза ягийна паччахьан эскарша. 1944 шарахь нохчашна а, гӀалгӀашна а депортаци а йина, Нохч-ГӀалгӀайн АССР дӀаяьккхича Ялхой-Мехкан цӀе хийцира Тлядал аьлла, кхуза ховшийра лулара ДегӀастанара бахархой[1]. Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттийначул тӀаьхьа, эвлан цӀе юхаерзийра.

Интересностеш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Ялхойн тайпан йуккхехь 3 Некъе бу:

  • Бугат-некъе
  • Байти-некъе
  • Мути-некъе

5 Ялхойн тайпан адмаш ДНК-тест йина гаплогруппин, массарна J2 гайтнер. Цуьндела, шай тайпан йуккхехь цаьр маре ца до, шадерриг тайп цхьан де-гар дохуш дол дер.

ГӀарабевлла тайпанан векалш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  • Темерханов Юсуп-Хьаьжа – полковник Буданов Юрий виерна бехке вина кхел йина, чувоьллина.
  • Дуда-Шейх — динан авторитет. Накъшбандин тӀарикъатера. Зиярат Гуьмсехь ду.
  • Салатаев Ӏели — Ялхой-Мехкан оьздангаллин цӀен исбаьхьаллин куьйгалхо, нохчийн историк.
  • Бетерсултанов Баудин — Ялхой-Мехкан юьртда.
  • Бисултанов Асланбек (1956 — 2001) — гӀараваьлла нохчийн спортхо, охьатохарх латархо, дуьххьарлера нохчий ССРС, Европан, дуьненан чемпион паргӀата кепара охьатохарх латарехь. ССРС Хьакъдолу сортан говзанча (1977 шо).
  • Нухаев Хож-Ахьмад (вина 1954 шеран 11 ноябрехь) — нохчийн политикан гӀуллакххо, НРИ Правительствон вице-премьер лаьттина.
  • Тайсумов Майрбек (1988 шеран вина 8 августехь) – Австрер Нохчийн ЮФС бIахо.

Билгалдахарш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Литература[нисъе бӀаьра | нисъе]