Багаман ГӀайренаш

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
(Багаман гӀайренаш дӀасахьажийна кхузе)
Перейти к навигации Перейти к поиску
Багаман гlайренийн доттагӀалла
Commonwealth of the Bahamas
Flag of the Bahamas.svg Coat of arms of the Bahamas.svg
Байракх ХӀост
Девиз: «Forward Upward Onward Together»
Шатлакхан Илли: «March On, Bahamaland»
LocationBahamas.svg
Маьрша яьлла хан 10 июль 1973 (Йоккха Британех)
Официалан мотт ингалсан
Коьрта гӀала Нассау
Яккхий гӀаланаш Нассау
Урхаллин тайпа Йоккха Британи коьртехь йолу ДоттагӀаллин юкъара маьрша пачхьалкх[1];
конституцин монархи[2]
Пачхьалкхан корта
Генерал-губернатор
Премьер-министр
Елизавета II
Пиндлинг Маргерит
Муннис Губерт
Латта
• Массо
• % хина тӀехле.
156-гӀа дуьненахь
13 878 км²
28 %
Бахархой
• Мах хадор (2014)
Луьсталла

321 834[3] адам.
23,27 адам./км²
ДЧС
  • Дерриг (2012)
  • ХӀораннан а сина

$11.055 миллиард $ (151-гӀ)
$31,382 $
АДКМ (2013) 0,794[4] (лакхара) (49-гl)
Ахча Багаман доллар (BSD, код 44)
Интернет-домен .bs
Код ISO BS
Код МОК BAH
Телефонан код +1-242
Сахьтан асаш -5

Бага́ман ГӀайренаш (инг. Bahamas), юьззина официалан цӀе — Бага́ман ГӀайренийн ДоттагӀалла[1] (инг. Commonwealth of the Bahamas) — Карибийн хӀордан а, Кубан а къилбаседехьара, Флорида ахгӀайренан къилба-малхбалехьара иштта цӀе йолчу гӀайренаш тӀиера пачхьалкх. Архипелаг юкъадогӀу 700 гергга гӀайре (царех нах беха 30 гӀайрен тӀехь) а, 2000 маржанан гӀайре а.

Этимологи[нисъе | нисъе чухулара]

ЦӀеран маьӀна билггала хууш дац, оцу хьокъехь шиъ коьрта гипотеза ю. Цхьана гипотезца, цӀе схьаяьлла меттигера метта декъан фраза «Taíno ba ha ma» («доккха лакхара юккъера латта»)[5]; вукха гипотезца, цӀе схьаяьлла испанхойн дешнех «baja mar» («гомха хи» / «гомха хӀорд» я «хӀорд чубожар»), цуо гойту оцу кӀоштара хи гомха хилар. Кхин цхьа ойла а ю, и цӀе схьаяьлла хила тарло меттигерчу «Гуанахани» метта декъан дешах, маьӀна цуьнан билгал ца даьлла[6].

Истори[нисъе | нисъе чухулара]

Дуьххьара Багаман гӀайренаш тӀехевшинарш лору лукаянаш (кхузара ю цӀе Лукайн гӀайренаш[7]), аравакийн тайпанан га, уьш кхуза кхаьчна IX бӀешо гергга долуш. ГӀайренаш дӀадиллина Колумб Христофора 1492 шарахь. Архипелаган цхьа гӀайре —Уотлинган гӀайре (Сан-Сальвадор) — 1492 шеран 12 октябрехь дӀадиллинчу Керла Дуьненан латта ду. Цул тӀаьхьа кхо шо даьлчи дуьххьарлера испанийн колонихой дӀатарбелира архипелаг тӀехь.

Испанхоша меттигера бахархой дӀабуьгура Эспаньоле (Гаити) лайш бан, 25 шо даьлчи индахойн бахархой берриг аьлча санна дӀабевлира, ткъа испанхоша йитира и меттиг.

Кхин а бӀешарахь гӀайренаш лаьттира нах кӀезиг болуш, оьшуш доцуш, Ингалсан паччахьо Карл I-чо инарлан прокуроран уьш дӀадаллалц. 1650 шарахь кхуза кхечира Бермуда гӀайренаш тӀиера кӀеззиг мухажираш-ингалсхой, цара эвла йиллира Эльютера гӀайрен тӀехь. Оццу хенахь Багамаш тӀетарбала буьйлабелира хӀордан талорхой, кхоьллира архипелаган масех гӀайрен тӀехь шайн кеманаш тодан а, садаӀа а базанаш. Багаман гӀайренаш тӀиера талорхой лаьхкира ингалсхоша 1718 шарахь.

Хьажа ишта[нисъе | нисъе чухулара]

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

  1. 1 2 Кеп:Атлас мира
  2. Атлас мира: Максимально подробная информация / Руководители проекта: А. Н. Бушнев, А. П. Притворов. — Москва: АСТ, 2017. — С. 84. — 96 с. — ISBN 978-5-17-10261-4
  3. Censimento Bahamas 2010.
  4. Human Development Report 2013 (ингалс.). United Nations Development Programme (2013). Архив йина хьалхара хьостан чура 2013 шеран 13 августехь.
  5. Peter Barratt Bahama Saga: The epic story of The Bahama Islands. — 2004. — P. 47.
  6. https://www.etymonline.com/word/bahamas
  7. Лукайские острова // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Хьажоргаш[нисъе | нисъе чухулара]

Къилбаседа Американ пачхьалкхаш
Антигуа а, Барбуда а | Багаман гӀайренаш | Барбадос | Белиз | Гаити | Гватемала | Гондурас | Гренада | Доминика | Доминикан Республика | Канада | Коста-Рика | Куба | Мексика | Никарагуа | Панама | Сальвадор | Сент-Люси | Сент-Винсент а, Гренадинаш а | Сент-Китс а, Невис а | Америкин Цхьаьнатоьхна Штаташ | Тринидад а, Тобаго а | Ямайка
Бозуш болу мехкаш: Виргинийн гӀайренаш (АЦШ) | Ангилья | Аруба | Банка Бахо-Нуэво | Банка Серранилья | Бермуда гӀайренаш | Бонайре, Синт-Эстатиус а, Саба а (Карибан Нидерландаш) | Британин Виргинийн гӀайренаш | Гваделупа | Гренланди | Кайманийн гӀайренаш | Клиппертон | Кюрасао | Мартиника | Монтсеррат | Навасса | Пуэрто-Рико | Сан-Андрес-а-Провиденси а | Сен-Бартелеми | Сен-Мартен | Сен-Пьер а, Микелон а | Синт-Мартен | Тёркс а, Кайкос а | Венесуэлан долахь йолу меттигаш