Нохчийн Республика

Хlара гlирс Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Дехьа гӀо: навигаци, лаха

Координаташ: 43°24′ къ. ш. 45°43′ м. д. / 43.4° къ. ш. 45.716667° м. д. (G) (O)

Российн федерацин регион

Нохчийн Республика

Flag of the Chechen Republic.svg Coat of arms of Chechnya.svg
Байракх Герб

Нохчийн Республика на карте России

Коьрта гӀала

Соьлжа-ГӀала

Майда

75-гӀ.

- Массо
- хина тӀехуле %.

15 647 км²
0,8

Бахархой

38-гӀ.

- Массо
- Адамийн луьсталла

1 324 767 ((2013))

84.67/км²

ВРП

72-гӀ.

- Массо, карарчу мехаца
- Цхьан адаман цӀарах

69,7 млрд. сом. (2010)

53,6 эзар. сом.

Бюджетан пайда

- Массо
- Федеральни центран дотаци

56,9 млрд сом.[1] (2010)
52,0 млрд. сом.

Федеральни гуо

Къилбаседа Кавказан

Экономикан кӀошт

Къилбаседа Кавказан

Пачхьалкхан мотт

нохчийн, оьрсийн

Республикан корта

Рамзан Кадыров

Председатель правительства

Иса Тумхаджиев (и.о)

Председатель парламента

Дукуваха Абдурахманов

РФ регионан код

20, 95
ISO 3166-2 код RU-CE

Сахьтан аса

MSK (UTC+4)

Нохчийн Республика[2] — Къилбседа Кавказехь а йолуш, Европан къилб-малхбалехьар мохк бу. Къилбседа-малхбалехьа Российца, къилбехьа Гуьржехац, къилбседа-малхбалехьа Российца, къилбседехьа юха а Российца дозанаш ду. Пачхьалкхан йерриге йоккхалла 17 600 км. Пачхьалкхан латта мехкан хьолаца лаьмнийн а, арен декъашка декъалуш ду. Уггаре лекха бохь Тебул-Мате лам (Тебулос-Мта) (4512м) лам бу. Махкахь дуккхах долу лаьмнаш юькъа хьаннех дойла ду. Коьрта хиш: Терк, Соьлжа, Орга, Ӏасса, Марта, Къоьзан-Ӏам. Ӏаламан-лаьтта бахам: Мехк-даьтта, газ, деши, дети.

Кхоор[нисъе | нисъе чухулара]

Карахь йолчу хенахь Пачхьалкхан кхооран хьал дацаре дина. Российца болу тӀамал хьалха Нохчийчоь индустроально-аграрни Пачхьалкх яра. Амма, Российс дозанаш къовлар, кхооран дика ца декха делира. Дуккхах йолу сурсаташна кхианаш яра: мехк-даьттадакхара, мехк-даьттакхехкоран, дагоран, хьайбанаш лелорн, хьун лелоран, юьрта бахам. Ахча-Нахар.

Нохчийн Куьйгалхой[нисъе | нисъе чухулара]

ГӀаланаш[нисъе | нисъе чухулара]

  • Гуьмсе (Гудермес) — бахархой 42 500 адам.
  • Шела (Шали) — бахархой 45 000 адам.

КӀоштанаш[нисъе | нисъе чухулара]

э. ТIехьа-Мартан (Ачхой-Мартан) — ТӀехьа-Мартан кӀоштан коьрта эвла ю.
э. Ведана — Веданан кӀоштан коьрта эвла ю.
э. Соьлжа-ГӀала — Соьлжа-ГӀалан кӀоштан а пачхьалкхкан коьрта гӀала.
Гуьмсе (Гудермес) — Гуьмсен кӀоштан коьрта гӀала ю.
Галайн-ЧӀож (Галанчож) — Галайн-ЧӀожан кӀоштан коьрта эвла ю.
Итон-Кхаьлла (Итум-Кале) — Итон-Кхаьллан кӀоштан коьрта эвла ю.
Куршлойн-Эвла (Курчалой) — Курчал-Эвлан кӀоштан коьрта эвла ю.
ЧIуьлга-Юрт (Знаменское) — Терк-Йистанан кӀоштан коьрта эвла ю.
Невре[3] (Наурская) — Невран кӀоштан коьрта эвла ю.
э. Ножин-Юрт (Ножай-Юрт) — Ножин-Юртан кӀоштан кӀоштан коьрта эвла ю.
э. Серноводск (Серноводская) — Соьлжан кӀоштаан коьрта эвла ю.
э. Хьалха-Марта (Урус-Мартан) — Хьалха-Мартан кӀоштан коьрта гӏала ю.
Шела (Шали) — Шелан кӀоштан коьрта гӀала ю.
ХӀимa (Химой) — Шаройн кӀоштан коьрта гӀала ю.
Шуьйта (Шатой) — Шуьйтан кӀоштан коьрта эвла ю.
э. Шелковски (Шелковская) — Шелковскан кӀоштан коьрта эвла ю.
э. Шаройн-Орга (Шаро-Аргун) — ЧӀабирлой кӀоштан коьрта эвла ю.

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]