Азербайджан

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Дехьа гӀо: навигаци, лаха
Азербайджанийн Республика
Azərbaycan Respublikası
Flag of Azerbaijan.svg Герб Азербайджанийн Республикан
Байракх Герб
Девиз: «Odlar Yurdu
(Страна Огней)»
Гимн: «Azərbaycan Marşı»
Azerbaijan (orthographic projection).png
Маьрша елла хан ЗДФР: 28 май 1918
СССРх: 18 октябрехь 1991
Официальни мотт Азербайджанийн[1]
Коьрта гӀала Баку
Яккхий гӀаланаш Баку, Гянджа, Сумгаит, Мингечаур, Хырдалан, Ленкорань, Нахичевань[2], Ширван, Ханкенди[3]
Президент
Премьер-министр
Ильхам Алиев
Артур Расизаде
Пачхьалкхан дин Светски пачхьалкх
Бахархой
• Мах хадор (2013)
• Бахархой ларар
Адамийн луьсталла

9 590 159[4][5] адам.
91 адам.
109 адам./км²
ДЧС (НЭТ)
  • Дерриге (2012)
  • Цхьан адаман цӀарах

98,776 млрд.[6] $
10 624[6] $
АДКМ (2013) 0,734[7] (лакхара) (82-гl)
Бахархой цӀераш азербайджанаш
Ахча Азербайджанан манат
(AZN, код 944)
Авиакомпани AZAL
Интернет-домен .az
Код ISO AZ
Код МОК AZE
Телефонан код +994
Сахьтан аса Ӏай +4, аьхккий +5

Координаташ: 40°06′00″ къ. ш. 47°19′00″ м. д. / 40.1° къ. ш. 47.316667° м. д. (G) (O)

Азербайджа́н (азерб. Azərbaycan), официальни цӀе — Азербайджа́нийн Респу́блика (азерб. Azərbaycan Respublikası) — Къилб Кавказехь уггар бокх мохк бу, къилбседехь Дагистанац а, къилбсед малх бузехь Гуьржичоьца а, малхбузехь Эрмалойн мохкац Туркойн мохкац а, къилбехь Гlаьжарийн мохкац а доза долуш бу Азаьрбайжаной Мохк. Малхбалехь Чекхсаго хlорданац аре йолуш бу Азаьрбайжаной Мохк.

Истори[нисъе | нисъе чухулара]

Совиет Ӏедала доьхна чул тӀехь Рассехар 1991 шарахь хьа къаьстан маьрша мохк бу Азарбайжаной Мохк, СНГ (Маьрша Мехкаши Барт) олуш болу гуламан юкъен богӀуш бу. Азаьрбайжаной мохк махк даьт докхуш болу мохк бу. 1988 шар чохь эрмалошца латт къовсам баьлла тӀом тас далар хиллер, тӀакха цигар дуьна Ламан Карабах олуш йолу азаьрбайжанойн кӀошт Рассияс накъостал деш эрмалойн ницӀалхойш Ӏунал деш ю и Ламан Карабах олуш йолуш азаьрбайжанойн кӀошт. Сих сих и доза къовсаран бахьна дали герз тохар хил цу шин мехк юкъехь.

Азербайджанан кӀоштанаш[нисъе | нисъе чухулара]

Азербайджанан административни екъаялар:
1. Апшеронан кӀошт
2. Агджабедин кӀошт
3. Агдаман кӀошт
4. Агдашан кӀошт
5. Акстафан кӀошт
6. Ахсуйн кӀошт
7. Ширван
8. Астаран кӀошт
9. Баку
10. Белоканан кӀошт
11. Бардан кӀошт
12. Бейлаганан кӀошт
13. Билясуваран кӀошт
14. Джебраилан кӀошт
15. Джалилабадан кӀошт
16. Дашкесанан кӀошт
17. Шабранан кӀошт
18. Физулин кӀошт
19. Кедабекан кӀошт
20. Гянджа
21. Геранбойн кӀошт
22. Геокчайн кӀошт
23. Аджигабулан кӀошт
24. Имишлин кӀошт
25. Исмаиллин кӀошт
26. Кельбаджаран кӀошт
27. Кюрдамиран кӀошт
28. Лачинан кӀошт
29. Ленкоранан кӀошт
30. Ленкорань
31. Лерикан кӀошт
32. Масаллин кӀошт
33. Мингечаур
34. Нафталан
35. Нефтечалан кӀошт
36. Огузан кӀошт
37. Габалин кӀошт
38. Гахан кӀошт
39. Газахан кӀошт
40. Гобустанан кӀошт
41. Губан кӀошт
42. Кубадлин кӀошт
43. Кусаран кӀошт
44. Саатлин кӀошт
45. Сабирабадан кӀошт
46. Шекин кӀошт
47. Шеки
48. Сальянан кӀошт
49. Шемахин кӀошт
50. Шамкиран кӀошт
51. Самухан кӀошт
52. Сиазанан кӀошт
53. Сумгаит
54. Шушан кӀошт
55. Шуша
56. Тертеран кӀошт
57. Товузан кӀошт
58. Уджаран кӀошт
59. Хачмазан кӀошт
60. Ханкенди
61. Ханларан кӀошт
62. Хызынан кӀошт
63. Ходжалин кӀошт
64. Ходжаведан кӀошт
65. Ярдымлин кӀошт
66. Евлахан кӀошт
67. Евлах
68. Зангилан кӀошт
69. Закаталан кӀошт
70. Зардабан кӀошт
КӀоштан цӀе Азербайджанийн маттахь Административни юкъ Майда Бахархой Чура екъаялар
Апшеронан кӀошт
Abşeron rayonu
Хырдалан
1 546 км²
15 муниципалитеташ
Агдаман кӀошт
Ağdam rayonu
Агдам
1 093,9 км²
14 юьртин муниципалитеташ[8]
Агдашан кӀошт
Ağdaş rayonu
Агдаш
1 023 км²
51 муниципалитет
Агджабедин кӀошт
Ağcabədi rayonu
Агджабеди
1 760 км²
46 муниципалитеташ
Аджикабулан кӀошт
Hacıqabul rayonu
Аджигабул
1 641,4 км²
23 муниципалитета
Акстафан кӀошт
Ağstafa rayonu
Акстафа
1 504 км²
24 муниципалитеташ
Астаран кӀошт
Astara rayonu
Астара
616 км²
15 представительств
и 49 муниципалитеташ
Ахсуйн кӀошт
Ağsu rayonu
Ахсу
1 020 км²
59 муниципалитеташ
Баку
Bakı
2 130 км²
11 кӀошташ
Бардан кӀошт
Bərdə rayonu
Барда
957 км²
110 муниципалитеташ
Бейлаганан кӀошт
Beyləqan rayonu
Бейлаган
1 131 км²
40 муниципалитеташ
Белоканан кӀошт
Balakən rayonu
Белоканы
923 км²
24 муниципалитета
Билясуваран кӀошт
Biləsuvar rayonu
Билясувар
1 358 км²
26 муниципалитеташ
Габалан кӀошт
Qəbələ rayonu
Габала
1 548 км²
55 муниципалитеташ
Геокчайн кӀошт
Göyçay rayonu
Геокчай
736 км²
41 муниципалитет
Геранбойн кӀошт
Goranboy rayonu
Геранбой
1 731 км²
60 муниципалитеташ
Гёйгёлан кӀошт
Göygöl rayonu
Гёйгёль
1 380 км²
30 муниципалитеташ
Гобустанан кӀошт
Qobustan rayonu
Мараза
1 369,4 км²
26 муниципалитеташ
Гянджа
Gəncə
129 км²
2 кӀошта и 1 посёлок
Дашкесанан кӀошт
Daşkəsən rayonu
Дашкесан
1 046,97 км²
32 муниципалитета
Джалилабадан кӀошт
Cəlilabad rayonu
Джалилабад
1 441 км²
119 муниципалитеташ
Джебраилан кӀошт[9]
Cəbrayıl rayonu
Джебраил
1 050 км²
Евлахан кӀошт
Yevlax rayonu
Евлах
1 555 км²
32 муниципалитета
Закаталан кӀошт
Zaqatala rayonu
Закаталы
1 348 км²
31 муниципалитета
Зангеланан кӀошт[9]
Zəngilan rayonu
Зангелан
707 км²
Зердабан кӀошт
Zərdab rayonu
Зердаб
856 км²
41 муниципалитет
Имишлин кӀошт
İmişli rayonu
Имишли
1 826 км²
49 муниципалитеташ
Исмаиллин кӀошт
İsmayıllı rayonu
Исмаиллы
2 074 км²
67 муниципалитеташ
Газахан кӀошт
Qazaxı rayonu
Газах
698 км²
22 муниципалитета
Гахан кӀошт
Qax rayonu
Кахи
1 494 км²
53 муниципалитета
Кедабекан кӀошт
Gədəbəy rayonu
Кедабек
1 229 км²
44 муниципалитета
Кельбаджаран кӀошт[9]
Kəlbəcər rayonu
Кельбаджар
3 050 км²[10]
Кубатлин кӀошт[9]
Qubadlı rayonu
Кубатлы
802 км²
Кубан кӀошт
Quba rayonu
Куба
2 610 км²
101 муниципалитет
Кусаран кӀошт
Qusar rayonu
Кусары
1 542 км²
68 муниципалитеташ
Кюрдамиран кӀошт
Kürdəmir rayonu
Кюрдамир
1 631,5 км²
60 муниципалитеташ
Лачинан кӀошт[9]
Laçın rayonu
Лачин
1 883 км²[11]
Ленкоранан кӀошт
Lənkəran rayonu
Ленкорань
1 539 км²
65 муниципалитеташ
Лерикан кӀошт
Lerik rayonu
Лерик
1 084 км²
99 муниципалитеташ
Масаллин кӀошт
Masallı rayonu
Масаллы
721 км²
106 муниципалитеташ
Нафталан
Naftalan
Нефтечалан кӀошт
Neftçala rayonu
Нефтечала
1 451,7 км²
27 муниципалитеташ
Огузан кӀошт
Oğuz rayonu
Огуз
1 216 км²
31 муниципалитет
Саатлин кӀошт
Saatlı rayonu
Саатлы
1 180,4 км²
44 муниципалитета
Сабирабадан кӀошт
Sabirabad rayonu
Сабирабад
1 469,35 км²
75 муниципалитеташ
Сальянан кӀошт
Salyan rayonu
Сальяны
1 799 км²
45 муниципалитеташ
Самухан кӀошт
Samux rayonu
Самух
1 455 км²
35 муниципалитеташ
Сиазанан кӀошт
Siyəzən rayonu
Сиазань
759 км²
14 муниципалитеташ
Сумгаит
Sumqayıt
143 км²
Товузан кӀошт
Tovuz rayonu
Товуз
1 942 км²
62 муниципалитеташ
Тертеран кӀошт
Tərtər rayonu
Тертер
412 км²[12]
43 муниципалитеташ
Уджаран кӀошт
Ucar rayonu
Уджары
867 км²
29 муниципалитеташ
Физулин кӀошт
Füzuli rayonu
Физули
1 386 км²
18 юьртин муниципалитеташ[8]
Ханкенди
Xankəndi
Хачмазан кӀошт
Xaçmaz rayonu
Хачмас
1 063 км²
70 муниципалитеташ
Ходжавендан кӀошт
Xocavənd rayonu
Ходжавенд
1 458 км²
Ходжалин кӀошт
Xocalı rayonu
Ходжалы
970 км²
Хызин кӀошт
Xızı rayonu
Хызы
1 850 км²
13 муниципалитеташ
Шабранан кӀошт
Şabran rayonu
Шабран
1 739 км²
33 муниципалитета
Шамкиран кӀошт
Şəmkir rayonu
Шамкир
1 956,7 км²
57 муниципалитеташ
Шекин кӀошт
Şəki rayonu
Шеки
2 432,75 км²
66 муниципалитеташ
Шемахин кӀошт
Şamaxı rayonu
Шемахи
1 611 км²
50 муниципалитеташ
Ширван
Şirvan
30 км²
Шушан кӀошт
Şuşa rayonu
Шуша
289 км²
Ярдымлин кӀошт
Yardımlı rayonu
Ярдымлы
667 км²
62 муниципалитета

Хьажа ишта[нисъе | нисъе чухулара]

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

  1. "Конституция Азербайджанской Республики"
  2. Азербайджан
  3. Город находится на территории, фактически контролируемой непризнанной Нагорно-Карабахской Республикой, и согласно административно-территориальному делению НКР носит название Степанакерт
  4. Census.gov Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013. U.S. Department of Commerce (2013). Архив йина хьалхара хьастачура 9 май 2013. Теллина 9 май 2013.
  5. The World Factbook
  6. 1 2 Международный Банк, World DataBank: World Development Indicators, версия от 27 ноября 2013 года
  7. Human Development Report 2013 (ингалс.). United Nations Development Programme (2013). Архив йина хьалхара хьастачура 13 август 2013.
  8. 1 2 Часть кӀошта контролируется непризнанной Нагорно-Карабахской Республикой
  9. 1 2 3 4 5 кӀошт контролируется непризнанной Нагорно-Карабахской Республикой
  10. Kəlbəcər rayonu, Государственный комитет по статистике Азербайджанской Республики.
  11. Краткая история Лачинского кӀошта, Генеральное консульство Азербайджана в Санкт-Петербурге.
  12. Погода в Тертере, прогноз погоды на завтра в Тертере и Тертерском кӀоште

Хьажоргаш[нисъе | нисъе чухулара]

Азин пачхьалкхаш
LocationAsia.png Азербайджан¹ · Эрмалойчоь · ОвхӀан-пачхьалкх · Бангладеш · Бахрейн · Бруней · Бутан · Малхбалехьара Тимор · Вьетнам · Гуьржех¹ · Мисар² · Израиль · Инди · Индонези ³ · Иордани · Ирак · Иран · Йемен² · Казахстан ¹ · Камбоджа · Катар · Кипр¹ · Киргизи · Китайн Халкъан Республика · Корейн Халкъан-Демократически Республика · Кувейт · Лаос · Ливан · Малайзи · Мальдиваш · Монголи · Мьянма · Непал · Ӏарбийн Цхьаьнакхетта Эмираташ · Оман · Пакистан · Росси4 · Саудийн Арави · Сингапур · Шеман Ӏарбийн Республика · Таджикистан · Таиланд · Туркмени · Турци4 · Узбекистан · Филиппинаш · Шри-Ланка · Къилбера Корей · Япони

Къобалцайина а, ахкъобалйина а пачхьалкхаш: Республика Абхази · Азад Кашмир · Ва Пачхьалкх · Вазиристан · Иракан Курдистан · Тайвань · Лаьмни-Карабах · Палестина (пачхьалкх) (Газа секторан а, Иордан хин малхбуза бердан а латта ) · Тамил-Илам ·Къилбаседан Кипрера Туркойн Пачхьалкх · Шан Пачхьалкх · Къилбера ХӀирийчоь


Йозуш йолу мехкаш: Акротири а, Декелиа а · Британин латта Индин океанехь (арх. Чагос) · Гонконг · Аомынь (Макао)


¹ Цхьа дакъа Европехь я еррига Азехь, дозане хьаьжина. ² Кхин Африкехь. ³ Кхин Океанехь. 4 Кхин Европехь.
Европан пачхьалкхаш
LocationEurope.png Австри · Азербайджан¹ · Албани · Андорра · Белорусси · Бельги · Болгари · Босни а, Герцеговина а · Ватикан · Йоккха Британи · Венгри · Германи · Греци · Гуьржех¹ · Дани · Ирланди · Исланди · Испани · Итали · Казахстан² · Латви · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Македони · Мальта · Молдави · Монако · Нидерландаш · Норвеги · Польша · Португали · Росси² · Румыни · Сан-Марино · Серби · Словаки · Словени · Турци² · Украина · Финлянди · Франци · Хорвати · Iаьржалаьмнин Пачхьалкх · Чехи · Швейцари · Швеци · Эстони

Йозуш йолу мехкаш: Аландийн гӀайренаш · Гернси · Гибралтар · Джерси · ГІайре Мэн · Фарерийн гӀайренаш · Шпицберген · Ян-Майен


Къобалцайина а, ахкъобалйина а пачхьалкхаш: Косово · Приднестровье


¹ Цхьа дакъа Европехь я еррига Азехь, дозане хьаьжина. ² Еррига Азехь.