Берза-Боьра

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Эвла
Берза-Боьра
Берза-Боьрара маьждиг.jpg
Пачхьалкх Росси
Регион Нохчийчоь
КӀошт Гуьмсан
Координаташ 43°15′14″ къ. ш. 46°21′17″ м. д.HGЯO
Хьалхара цӀерш Герга
ХӀордан сизал локхалла 98 м
Бахархой 5635[1] стаг (2018)
Къаьмнийн хӀоттам нохчий
Динан хӀоттам бусулбанаш
Сахьтан аса UTC+3
Поштан индекс 366214
Берза-Боьра картан тӀехь
Берза-Боьра картан тӀехь
Red pog2.svg
Берза-Боьра картан тӀехь
Red pog2.svg
Берза-Боьра картан тӀехь
Red pog2.svg

Берза-Боьра[2], Берза-Буьйре[3] я ХошкалдаНохчийчоьнан Гуьмсан кӀоштан юкъа йогӀу эвла ю.

ЦӀе[нисъе бӀаьра | нисъе]

Нохчийн Ӏилманхочо и.Ӏ.к. А. А. Адилсултановс хаам-бо, «Хошкалда» хьалха нохчийн цӀе «Берза-Буьйре» хилар[3].

Кошкельды тюркийн маттахь «Диканца догӀийла» бохург ду[4].

Истори[нисъе бӀаьра | нисъе]

Берза-Боьра йиллина нохчмахкахоша[5] — дукху болу бахархой а бу уьш[4].

Берза-Боьрахь Ӏина сийлахь устаз Юсуп‑Хьаьжа, цуна зират ду и дӀавоьллинчу кешнашкахь[6].

1944 шеран 23 февралехь коммунистийн Ӏедало нохчий а, гӀалгӀай а махкахбахар а, иштта Нохч-ГӀалгӀайн АССР дӀаяккхар а бахьана долуш, эвлан цӀе Герга аьлла хийцина. Эвла бахкина ДегӀастанера бахархой. 1957 шеран 9 январехь Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттийна[7], иштта меттахӀоттийна эвлан хьалхалера цӀе а. Коммунистийн харца Ӏедало баха охьахийшина болу бахархойн дезна шайн махка юхаберза.

Бахархой[нисъе бӀаьра | нисъе]

Бахархойн дукхалла
2002[8]2010[9]2012[10]2013[11]2014[12]2015[13]2016[14]
5210482350115114517052905410
2017[15]2018[1]
55405635

Топонимаш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  • ГIези Iин
  • Саьмбин отар
  • Атлангири ваьхна меттиг
  • Паьммарзайн мохк
  • Лили ирзеш
  • Энаш боьра
  • ГIонтин къулло
  • Айча ирзи
  • ГIирмин ирзи
  • Дамти боьра
  • Мохьмадан боьра
  • Аьлчин къулло
  • Хесаман къулло
  • Шаьржа хи
  • БичIин къулло
  • Хьочин ара
  • МостагIийн боьра
  • Усмар ирзи
  • Аьлтимир ваьхна меттиг
  • Саьмбин отар кешнаш
  • Накхарий дагийнчу
  • МазлагIаш ягийнчу
  • Балча-аул
  • Балча-отар лаьттинчу
  • Хьусин хьера лаьттинчу
  • Даркас хьераш ехкинчу
  • Ленин кха
  • ЦIогин кха
  • Эла ваьхна боьра[4].

Билгалдахарш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  1. 1 2 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года. Архив йина хьалхара хьостан чура 2018 шеран 26 июлехь. Теллина 2018 шеран 25 июлехь.
  2. Тесаев, 2017, с. 36.
  3. 1 2 Адилсултанов А. А. Акки и аккинцы в XVI—XVIII веках / Ред. И. А. Ирисханов. — Грозный: Объединение «Книга» государственного комитета Чеченской республики по информации и печати, 1992. — 5000 экз. — ISBN 5-7666-0540-4.
  4. 1 2 3 Сулейманов А. Топонимия Чечни. Грозный: ГУП «Книжное издательство», 2006
  5. Я. З. Ахмадов — Очерк исторической географии и этнополитического развития Чечни в XVI-XVIII веках, Грозный, 2009, с. 185
  6. Шейх Изнаур
  7. Указ Президиума ВС СССР от 09.01.1957
  8. Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Архив йина хьалхара хьостан чура 2012 шеран 3 февралехь.
  9. Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1. Численность и размещение населения Чеченской Республики. Архив йина хьалхара хьостан чура 2014 шеран 9 майхь. Теллина 2014 шеран 9 майхь.
  10. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Архив йина хьалхара хьостан чура 2014 шеран 31 майхь. Теллина 2014 шеран 31 майхь.
  11. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Архив йина хьалхара хьостан чура 2013 шеран 16 ноябрехь. Теллина 2013 шеран 16 ноябрехь.
  12. Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. Архив йина хьалхара хьостан чура 2014 шеран 2 августехь. Теллина 2014 шеран 2 августехь.
  13. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. Архив йина хьалхара хьостан чура 2015 шеран 6 августехь. Теллина 2015 шеран 6 августехь.
  14. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года
  15. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года (2017, 31 июль). Архив йина хьалхара хьостан чура 2017 шеран 31 июлехь. Теллина 2017 шеран 31 июлехь.
  16. [1]

Литература[нисъе бӀаьра | нисъе]

  • Тесаев З.А. К истории образования современных гаров тайпа Билтой // (нохчийн). — Соьлжа-ГӀала, 2017. — № 1 (12). — 29-53 а.. — ISSN 2412-0812.