Абазакт

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Эвла
Абазакт
абаз. Гьабакъвайкыт, Абазакыт
гӀебарт.-чергаз. Еджыбокъуей, Абазэкт
Еджыбокъуей.jpg
Пачхьалкх Росси
Федерацин регион Кхарачой-Чергазийчоь
Муниципалан кӀошт Хабезан кӀошт
Юьртан меттиг Псаучье-Дахан
Координаташ 44°15′12″ къ. ш. 41°54′04″ м. д.HGЯO
Корта Мекеров Азамат Умарович
Йиллина 1862 шарахь
Хьалхара цӀерш 1925 шо кхачале Егибоковски
ХӀордан сизал локхалла 511 м
Бахархой 423[1] адам (2010)
Къаьмнийн хӀоттам чергазий, абазой
Динан хӀоттам бусалба-суннийш
Бахархойн цӀерш абаза́ктхой, абаза́ктхо
Сахьтан аса UTC+3
Телефонан код +7 87873
Поштан индекс 369 413
Автомобилан код 09
Код ОКАТО 91 240 000 002
Код ОКТМО 91 640 430 106
Абазакт картан тӀехь
Абазакт картан тӀехь
Red pog2.svg
Абазакт картан тӀехь
Red pog2.svg

Абаза́кт (гӀебарт.-чергаз. Еджыбокъуей, Абазэкт, абаз. Гьабакъвайкыт, Абазакыт) — Российн Федерацин Кхарачой-Чергазийчоьнан Хабезан кӀоштан юкъара эвла. Юкъайоьду муниципалан кхолламан «Псаучье-Дахан юьртан меттиган».

Географи[нисъе | нисъе чухулара]

Эвла лаьтта Хабезан кӀоштан къилбаседа декъехь, Жима Зеленчук хин аьрру бердаца. КIоштан центран Хабезан 25 км къилбаседа-малхбалехь а, Черкесск гIалан 14 км малхбузехьа а лаьтта, Р265. ЧеркесскАрхыз новкъаца. Доза ду нах бехачу меттагийн латташца: Ново-Хумарински къилба-малхбалехь, Псаучье-Дахе къилбехьа, Икон-Халк къилбаседехьа. Эвла лаьтта республикан ломан кIажошкахь. Меттиган рельеф коьртаниг шунаш долуш ю, акъари таьIна ю малхбалехьа эркан тогIенехьа. Юьртан меттиган мехкан локхаллин юккъера барам бу 511 метр хIордан тIегIанера. Гидрографин маша коьртаниг гайтина Жима Зеленчук эрко.

Климат барамера. Шеран юккъера хIаваан температура + 10°С ю. Уггаре шийла бутт — январь (беттан юккъера температура -1,5°С), ткъа уггаре бовха — июль (+21°С). ГIуоролаш йолало декабрь болалуш, чекхйовлу апрель болалуш. Йочанийн шеран юккъера барам шарахь 700 мм гергга бу. Дукхах дерг догIу апрель-июнь муьрехь.

Истори[нисъе | нисъе чухулара]

ХIинца ша лаьттачу меттигехь эвла кхоьллина 1862 шарахь. Цул хьалха Егибоковски эвла лаьттара Уруп а, Кяфар а хишна юкъахь.

1925 шарахь Егибоковски (Гьабакъвайкыт) элан цIе хийцира, кхечу чергазийн а, абазойн а эвланийн санна, царна элийн цIераш техкина хиларна. Цуьнан жамI эвлан таханлера Абазакт цIе ю. ЦIе схьаяьлла «абаза» этнонимах а, гӀебарт.-чергаз. кыт — «юрт» дашах а[2].

Бахархой[нисъе | нисъе чухулара]

Бахархойн дукхалла
2010[1]
423
Къоман хIоттам

2010 шеран Ерригроссийн бахархой багарбаран жамIашца[3]:

Къам Барам,
ст.
Берриг бахархойх
дакъа, %
чергазий 380 89,8 %
абазой 21 5,0 %
оьрсий 12 2,8 %
кхин берш 10 2,4 %
берриг 423 100 %

Дешар[нисъе | нисъе чухулара]

  • Юкъардешаран ишкол — урам Центральни, 32.

Инфраструктура[нисъе | нисъе чухулара]

Коьрта социалан инфраструктуран объекташ лаьтта Псаучье-Дахе юьртан юккъехь.

Урамаш[нисъе | нисъе чухулара]

  • Джамбековн
  • Джилакановн
  • Калмыковн
  • Нови
  • Подгорни
  • Пушкинан
  • Центральни

ГIарабевлла юьртахой[нисъе | нисъе чухулара]

Сахьтан аса[нисъе | нисъе чухулара]

Map of Russia - Moscow time zone.svg

Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса ю UTC+3.

Хьажоргаш[нисъе | нисъе чухулара]

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

  1. 1 2 Численность постоянного населения территорий КЧР по окончательным данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Архив йина хьалхара хьостан чура 2014 шеран 10 октябрехь. Теллина 2014 шеран 10 октябрехь.
  2. Кумахов М. А. Адыгская (черкесская) энциклопедия. — Москва: ФОНД им. Б. Х. Акбашева, 2006. — С. 735. — 1066 с. — ISBN 5-99003-371-0
  3. База микроданных Всероссийских переписей населения 2002 и 2010 годов.