Абазакт

ХӀара йаззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Эвла
Абазакт
абаз. Гьабакъвайкыт, Абазакыт
гӀебарт.-чергаз. Еджыбокъуей, Абазэкт
Сурт
44°15′12″ къ. ш. 41°54′04″ м. д.HGЯO
Пачхьалкх
Регион Кхарачой-Чергазийчоь
Муниципалан кӀошт Хабезан кӀошт
Корта Мекеров Азамат Умарович
Истори а, географи а
Йиллина 1862 шарахь
Хьалхара цӀерш 1925 шо кхачале Егибоковски
Центран локхалла 511 м
Сахьтан аса UTC+3
Бахархой
Бахархой 423[1] стаг (2010)
Къаьмнийн хӀоттам чергазий, абазой
Динан хӀоттам бусалба-суннийш
Идентификаторан терахьаш
Телефонан код +7 87873
Поштан индекс 369 413
Автомобилан код 09
[[{{{идентификаторан тайпа}}}]] 91240000002
Картин тӀехь
Абазакт картан тӀехь
Абазакт
Абазакт картан тӀехь
Абазакт

Абаза́кт (гӀебарт.-чергаз. Еджыбокъуей, Абазэкт, абаз. Гьабакъвайкыт, Абазакыт) — Российн Федерацин Кхарачой-Чергазийчоьнан Хабезан кӀоштан йукъара эвла. Юкъайоьду муниципалан кхолламан «Псаучье-Дахан йуьртан меттиган».

Географи[нисйе бӀаьра | нисйе]

Эвла лаьтта Хабезан кӀоштан къилбаседа декъехь, Жима Зеленчук хин аьрру бердаца. КIоштан центран Хабезан 25 км къилбаседа-малхбалехь а, Черкесск гIалан 14 км малхбузехьа а лаьтта, Р265. ЧеркесскАрхыз новкъаца. Доза ду нах бехачу меттагийн латташца: Ново-Хумарински къилба-малхбалехь, Псаучье-Дахе къилбехьа, Икон-Халк къилбаседехьа. Эвла лаьтта республикин ломан кIажошкахь. Меттиган рельеф коьртаниг шунаш долуш ю, акъари таьIна ю малхбалехьа эркан тогIенехьа. Йуьртан меттиган мехкан локхаллин юккъера барам бу 511 метр хIордан тIегIанера. Гидрографин маша коьртаниг гайтина Жима Зеленчук эрко.

Климат барамера. Шеран юккъера хIаваан температура + 10°С ю. Уггаре шийла бутт — январь (беттан юккъера температура -1,5°С), ткъа уггаре бовха — июль (+21°С). ГIуоролаш йолало декабрь болалуш, чекхйовлу апрель болалуш. Йочанийн шеран юккъера барам шарахь 700 мм гергга бу. Дукхах дерг догIу апрель-июнь муьрехь.

Истори[нисйе бӀаьра | нисйе]

ХIинца ша лаьттачу меттигехь эвла кхоьллина 1862 шарахь. Цул хьалха Егибоковски эвла лаьттара Уруп а, Кяфар а хишна юкъахь.

1925 шарахь Егибоковски (Гьабакъвайкыт) элан цIе хийцира, кхечу чергазийн а, абазойн а эвланийн санна, царна элийн цIераш техкина хиларна. Цуьнан жамI эвлан таханлера Абазакт цIе ю. ЦIе схьаяьлла «абаза» этнонимах а, гӀебарт.-чергаз. кыт — «юрт» дашах а[2].

Бахархой[нисйе бӀаьра | нисйе]

Бахархойн дукхалла
2010[1]
423
Къоман хIоттам

2010 шеран Ерригроссийн бахархой багарбаран жамIашца[3]:

Къам Барам,
ст.
Берриг бахархойх
дакъа, %
чергазий 380 89,8 %
абазой 21 5,0 %
оьрсий 12 2,8 %
кхин берш 10 2,4 %
берриг 423 100 %

Дешар[нисйе бӀаьра | нисйе]

  • Юкъардешаран ишкол — урам Центральни, 32.

Инфраструктура[нисйе бӀаьра | нисйе]

Коьрта социалан инфраструктуран объекташ лаьтта Псаучье-Дахе йуьртан юккъехь.

Урамаш[нисйе бӀаьра | нисйе]

  • Джамбековн
  • Джилакановн
  • Калмыковн
  • Нови
  • Подгорни
  • Пушкинан
  • Центральни

ГIарабевлла юьртахой[нисйе бӀаьра | нисйе]

Сахьтан аса[нисйе бӀаьра | нисйе]

Map of Russia - Moscow time zone.svg

Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. Сахьтан аса йу UTC+3.

Хьажоргаш[нисйе бӀаьра | нисйе]

Билгалдахарш[нисйе бӀаьра | нисйе]

  1. 1 2 Численность постоянного населения территорий КЧР по окончательным данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2014 шеран 10 октябрехь. Теллина 2014 шеран 10 октябрехь.
  2. Кумахов М. А. Адыгская (черкесская) энциклопедия. — Москва: ФОНД им. Б. Х. Акбашева, 2006. — С. 735. — 1066 с. — ISBN 5-99003-371-0.
  3. База микроданных Всероссийских переписей населения 2002 и 2010 годов.