Салман бин Ӏабдул-Ӏазиз Аль СаӀуд

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Дехьа гӀо: навигаци a, Лахар
Салман бин Ӏабдул-Ӏазиз
Prince Salman bin Abd al-Aziz Al Saud at the Pentagon April 2012.jpg
СаӀудийн Ӏаьрбийчоьнан паччахь
Шина маьждиган гӀуллакххо
 2015 шеран 23 январехь
Хьалха хилларг: ӀабдуллахӀ бин Ӏабдул-Ӏазиз
Когаметтаниг: Мухьаммад бин Салман
2012 — 2015
Когаметтаниг: Мукърин бин Ӏабдул-Ӏазиз
Мухьаммад бин Найиф
2011 — 2015
Хьалха хилларг: СултӀан бин Ӏабдул-Ӏазиз
Когаметтаниг: Мухьаммад бин Салман
1963 — 2011
Хьалха хилларг: Бандар бин СаӀуд
Когаметтаниг: СаттӀам бин Ӏабдул-Ӏазиз
 
Пачхьалкх: СаӀудийн ӀаьрбийчоьFlag of Saudi Arabia.svg СаӀудийн Ӏаьрбийчоь
Дин: ислам, суннатхойн кхетамехь
Вина: 1935 шеран 31 декабрь({{padleft:1935|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:31|2|0}}) (81 шо)
Рияд
Тайпа: саӀуди, Ӏаьрби
Да: Ӏабдул-Ӏазиз бин Ӏабдуррахьман
Нана: Хьассат ас-Судайри
Зуда: СултӀанат ас-Судайри
ФахӀдат Аль Хьислаян
Сарат ас-СабиӀи
Мудави ад-Давиш
СултӀанат аль-Халиди
Бераш: СултӀан, Мухьаммад, Ӏабдул-Ӏазиз
Дешар: Принцийн школа
 
ТӀеман гӀуллакх
Пачхьалкх: СаӀудийн ӀаьрбийчоьFlag of Saudi Arabia.svg СаӀудийн Ӏаьрбийчоь
 
СовгӀаташ:
Ӏабдул-Ӏазиз паччахьан орден Файсал паччахьан орден
ХотӀан адрес
Паччахь Салман бин Ӏабдул-Ӏазиз Аль СаӀуд
Coat of arms of Saudi Arabia.svg
АгӀонан цӀе

Шина маьждиган гӀуллакххо

Официальни кехаташ

Ши маьждиг лардеш волу паччахь

Альтернативни хатӀ

Шина маьждиган гӀуллакххо-эла

Салман бин Ӏабдул-Ӏазиз Аль СаӀуд (Ӏаьр. سلمان بن عبد العزيز آل سعود‎‎‎ / 31 декабрь 1935[1] -), СаӀудийн Ӏаьрбийчоьнан ворхӀалгӀа паччахь а, Аль СаӀудин династин куьйгалхо а, «Шина маьждиган гӀуллакххо» а ву. 2015 шеран 23 январехь паччахь хӀоьттина шен ваша ӀабдуллахӀ паччахь дӀакхелхиначул тӀаьхьа.

Салман — иза СаӀудийн Ӏаьрбийчоьнан хьалхарчу паччахьан Ӏабдул-Ӏазизан кӀант ву, ФахӀд паччахьан[2][3] уггар тешаме хьехамча вара иза, СултӀан принцан уггар уллера ваша а вара иза[4]. Паччахь хилле иза оборонан министр а (20112015), Риядан провинцин губернатор а вара (19632011).

Биографи[нисъе | нисъе чухулара]

Салман жималлехь

Жима волуш[нисъе | нисъе чухулара]

Ӏабдул-Ӏазизан воӀ Салман вина 1935-чу шеран 31 декабрехь, Риядехь, СаӀудийчохь, Ӏабдул-Ӏазизан 25-гӀа кӀант хилла иза, цуьнан нана яра Хьассат ас-Судайри[5][6]. Дуьххьарлера образовани яьккхина цо Принцийн школехь, Риядехь[7]. Дин а, вайн заманан Ӏилма а Ӏамийна Салмана[8].

Салман принцан 18-шо кхаьчча, цуьнан дас Ӏабдул-Ӏазиза, 1953-чу шеран мартехь иза шен векал а, Риядан эмир (мэр) а хаьржина[8][9]. ТӀаьхьо, цуьнан вашас СаӀуд паччахьа, министран чинехь, иза Риядан мэр (куьйгалхо) хаьржина[8][9]. Салман отставке вахна 1960-чу шеран декабрехь[7].

Риядан губернатор[нисъе | нисъе чухулара]

1963-чу шеран февралехь, Риядан провинцин губернатор хилла Салман[7]. Оцу хенахь 48-шо хилла цунна, 2011-чу шаре кхаччалц губернаторан болх бина цо[8].

Оборонан министр[нисъе | нисъе чухулара]

Салман принц АЦШ-н министр оборонца Леон Панеттаца, Пентагонехь 2012-чу шеран апрелехь

2011-чу шеран ноябрехь, Салман принц оборонан министр хаьржина, шен вешина СултӀанан метта[10], ткъа Риядан хаьржина губернатор СаттӀам принц вара. Иштта Советан къоман кхерамзаллин дӀахӀоттаман чувахана Салман[11]. 2012-чу шеран апрелехь иза хьажа вахана Цхьаьнатоьхна Штаташ а, Йоккха Британи а йолчу, цигахь АЦШ-н президентца Барак Обамаца цхьаьнакхетта[12][13].

Паччахь а, Шина Маьждиган гӀуллакххо а[нисъе | нисъе чухулара]

СаӀудийчоьнан верасан принц а волуш, 2015-чу шеран 23 январехь, СаӀудийн Ӏаьрбийчоьнан паччахь а, Шина Маьждиган гӀуллакххо а хилла Салман бин Ӏабдул-Ӏазиз, шен цхьана цӀийнах волу ваша ӀабдуллахӀ паччахь кхелхина чул тӀаьхьа. Иштта Салманан ваша Мукърин хаьржинера верасан принц а, премьер-министран когаметтаниг а. Цул тӀаьхьа верасан принц хаьржира Салманан вешин кӀант Мухьаммад бин Найиф[14].

Салман бин Ӏабдул-Ӏазиз Россин президент Владимир Путинца, 2015 шеран 16 ноябрь

Шен дахар[нисъе | нисъе чухулара]

Салман бин Ӏабдул-Ӏазиз кхузза зуда ялийна ву[15]. Цуьнан хьалхара зуда хилла СултӀанат бинт Турки ас-Судайри[16], 71-шо долуш кхелхина иза 2011-чу шарахь[17]. Иза Салманан ненавешин йоӀ яра, Турки бин Ахьмад ас-Судайрин[17], Асир провинцин хинволчу губернаторех цхьаъ хилла Турки бин Ахьмад[18].

Цуьнан шолгӀа зуда Сарат бинт Файсал ю, цо вина кӀант СаӀуд принц ву. КхоалгӀа зуда ю ФахӀдат бинт Фалахь, цуьнан берш ду: Мухьаммад принц, Турки принц, Халид принц, Найиф принц, Бандар принц а, Ракан принц а[19]. Салманан воккхах волу кӀант ФахӀд велла хилла дог лазадаьлла 2001-чу шарахь[20]. Цуьнан кхин кӀант Ахьмад иштта дог галдаьлла велла 2002-чу шарахь[21]. Цуьнан кӀант СултӀан ву дуьххьара космосе вахана бусалба стаг а, дуьххьара вахана Ӏаьрбо а[22]. Цуьнан кӀант Ӏабдул-Ӏазиз 1995-чу шарахь, нефтан министран когаметтаниг хилла[23].

2013-чу шеран февралехь цуьнан кӀант Турки Saudi Research and Marketing Group олучу компанин председатель хилла, цуьнан воккхах волчу вешица Файсалца хийцина иза[24].

2010-чу шеран августехь АЦШ-хь Салманан букъсуьртан операци йина[25]. Цо инсульт лайна, цуьнан аьрру куьг аьтту куьйгал чӀогӀа вон лозуш дара[26][27]. Цхьаболчара дуьйцу, цунна Альцгеймеран лазарх зен хилла бохуш[28].

Къуръанан конкурс[нисъе | нисъе чухулара]

2015-чу шарахь СаӀудийн Ӏаьрбийчура Джиддат шахьарахь дӀаяьхьира Сийлахь Къуръан дешеран дуьненаюкъара бархӀалгӀа конкурс. Иза дӀаяхьарна тӀехь верасалла деш вара СаӀудийн Ӏаьрбийчоьнан паччахь Салман бин Ӏабдул-Ӏазиз Аль-СаӀуд.

«Хьафизийн тоьлла школа» номинацехь, жюрин берриге а декъашхойн цхьабарт хуьлуш, хьалхара меттиг елира Нохчийчуьрчу хьафизийн школашна. СовгӀаташ дӀадаларна леринчу даздаршкахь дакъалоцуш вара Джиддатан губернатор Амир Миш аль бин Маджид бин Ӏабдул-Ӏазиз а, ткъа иштта шуьйра бевзаш болу Ӏеламнах а. И деза совгӀат схьаийцира Нохчийн Республикин Куьйгалхочун Кадыров Рамзанан хьехамчас, «Некъ» телерадиокомпанин директора Адама Шахидова.

Хьафизаш кечбаран дуьненаюкъарчу организацин генеральни секретара шайх ӀабдуллахӀ бин Басфара шен къамелехь лаккхара мах хадийра Нохчийчохь Къуръанан Ӏилма Ӏалашдарехь, кхиорехь, даржорехь беш болчу белхан. Цо къаьсттина билгалдаьккхира бусалба дин къоначарна Ӏамадайтарехь, хьафизаш кхиорехь Кадыров Рамзана лелош долу доккха маьӀна. Нохчийн хьафизийн школаш дуьненахь уггаре а тоьлла а, хаза а ю бохура цо.

Хьафизаш кечбаран дуьненаюкъарчу организацин генеральни секретара конкурсехь дакъалоцуш хиллачеран а, хьешийн а тидам тӀебахийтира Нохчийн Республикин Куьйгалхочун ворхӀ бер — Ӏайшат, Хадижат, ХутӀмат, Табарик, Ахьмад, Ӏела, Адам — хьафизаш хиларна. И хаам цара кхаъ хиларца тӀе а ийцира. Царна бевзина бацара кхул хьалха шен чохь ворхӀ хьафиз волу доьзал[29].

Тайпа[нисъе | нисъе чухулара]

Цуьнан доьзал[нисъе | нисъе чухулара]

Зударий Церан бераш
СултӀанат бинт Турки ас-Судайри ФахӀд, СултӀан, Ахьмад, Ӏабдул-Ӏазиз, Файсал, Хьассат
ФахӀдат бинт Фалахь Аль Хьислаян аль-Ӏаджами Мухьаммад,[30] Турки[31][32], Халид[33], Бандар[34], Найиф, Ракан
Сарат бинт Файсал ас-СабиӀи СаӀуд[32] (Шайх Мухьаммад бин Халидан йоӀ маре йигина цо[35])
Мудави бинт Маджид ад-Давиш цуьнан бераш дац
СултӀанат бинт Мандиль аль-Халиди цуьнан бераш дац

СовгӀаташ[нисъе | нисъе чухулара]

СаӀудийн Ӏарбийчоьнан совгӀаташ: