Чулацаман тӀегӀо

Охана

ХӀара йаззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Хаслох (Рейнланд-Пфальц) (Германи) эвлахь аьхна аре

О́ханаюьртабахаман культураш дӀаен хӀора шарахь тодеш, лелош долу а, дуккха шерийн бецаш (тойинчу цанашкахь а, байданашкахь а хьалхара культураш дӀаюьйраш доцурш, ткъа иштта дукха шерийн ораматийн могӀнашна юккъехула дӀадераш) кхио а юьртабахаман латташ, кхин а Iaxap-латта а, хасбешан майда.

Дуьненан оханан майда ю 1,3 млрд га гергга (лаьттан 9 %), тӀаьхьарчу шерашкахь цхьаьнаэшшара лаьтта[1]. Оцу майданах ах сов леладо бепиган буьртиган культураш[2].

Лелош долчу ялта хьекъа латтех(ингалс.) 28 % гергга ду, ткъа 68 % латта байданаш ю, 3 % — дукха шерашна йийна ораматаш (стоьмийн а, кемсийн а бошмаш, иштта кхин а).

Россехь латта лелор

[бӀаьра нисйан | нисйан]

Латта лелоран социалан-экономикин хийцамийн Ӏаткъам (1991 ш. тӀаьхьа)

[бӀаьра нисйан | нисйан]

20-гӀа бӀешераш чекхдовлуш буьйлабелла хийцамаш хьакхабелира йуьртан бахамех а[3]. ЦӀеххьана охьаделира юьртабахаман сурсаташ кхиадар[4]; ткъа цхьа могӀа регионашкахь оханийн майданаш хаъал лагӀъелира[5]

РСФСР а, РФ а дӀадеран майданаш:
шо194019451950[6]1970[7]199019952000[8]200520102015[9]
эз. км²920,76670,61889,521219,121177,11025,4854,19758,37751,88793,19

Регионашкара терахьаш:

РФ субъектийн оханийн майданаш, эз. га[10]1990-2015 шш. охьайоьжна
РФ субъект1959[11]1990[8]19952000[8]2005[9]20102015[9]
Республика Тыва328282194,244,238,427,827,210,37
Мурманскан область624,81614,912,17,87,17,7
Байкалдехьара мохк16981542,9746,8339,6278,8217,2208,27,41
Магаданан область536,522,711,76,86,16,55,62
Республика Буряти846767,8551,1361,6221,8192,81544,99
Аштаркханан область169324218,5967075,576,74,22
Архангельскан область331295,1273,3215,6134,5104,4773,83
Смоленскан область15701438,81107,1807,7547,4455,8400,23,60
Пскован область1034874,7695,7575,6365,3275,5245,33,57
Костромин область771661,7576,7467,2328,8207,11923,45
Камчаткин мохк1564,954,832,618,82220,83,12
Тверан область3691475,21223,7905,1688,9633,1534,42,76
Республика ГӀалмакхойчоь647726,6567,5270,3275,1298,8263,12,76
Новгородан область567484,8371,8280,1180,6181,4178,52,72
Калугин область1044918,9754,3535,1370,7302,1338,42,72
Ивановн область660609,2528,2407,3256,9219,2231,32,63
Республика Карели6782,877,366,546,938,432,52,55
Кировн область28102193,91838,11626,91207,9853862,82,54
Республика Коми101100,599,683,252,740,540,72,47
Перман мохк21181850,31501,91289999,5795,2757,22,44
Ярославлан область848768,9671570,6442,3337,33152,44
Иркутскан область16361573,21398,41020,9715,4639675,32,33
Вологдин область906815,1757,3702,3541,6451,8372,42,19
Москохан область12491224,11096,4977,9699,4550,7579,12,11
Республика Марий Эл656603585,6500,5400,8299,5292,42,06
Рязанан область193816871407,3994,2808,2771,1858,81,96
Владимиран область688643,6553,4485409,1331,2329,21,96
Ленинградан область357436,4402,7386,7293,3250,5229,91,90
Сахалинан область345046,636,723,925,426,51,89
Курганан область30262640,32094,81675,91203,71373,91393,41,89
Красноярскан мохк39272879,12507,61926,416081461,11538,11,87
Тулин область168314481295,5912,8739,6749,5780,81,85
Томскан область583622,9549,2488,4388,4381,3339,91,83
Нижни Новгородан область23672055,51716,41494,61186,81165,111251,83
Приморьен мохк626741,6564,5448,1340,1314413,71,79
Свердловскан область15211516,31334,11175,1959,6851,9866,41,75
Пензин область26302229,61945,31258,21169,11304,11304,11,71
Калининградан область369416,3349,6262,1217,9148,1245,51,70
Ульяновскан область18691643,81567,41127,7769,6950,21010,21,63
Брянскан область141312921169,6865,8654,8671,6826,11,56
Волгоградан область53034619,13992,12610,22979,32726,229881,55
Хабаровскан мохк194121,3109,6102,677,372,678,51,55
Саратовн область63995564,54438,43955,73589,53604,63730,91,49
Тюменан область17751634,31296,81181,99901091,21102,71,48
Кемеровн область159914471275,61141,61065,31037,1971,71,49
Новосибирскан область41233442,93049,22718,82536,62326,22339,91,47
Челябинскан область30862694,32431,81994,718442074,41834,91,47
Республика Башкортостан48864399,34245,83744,330483146,93060,61,44
Амуран область14861623,51082,1659,5576,4790,31165,11,39
Чувашийн республика874799,9770,6693,1551,3571,9574,71,39
Удмуртийн республика16201400,81271,511521153,81067,21028,91,36
Кхарачой-Чергазийн республика-192,3155,2142117,6121,9141,91,36
Республика Алтай-146,5132,1106,6103,4103,3108,31,35
Оренбурган область620055694894,14454,13840,24051,44196,31,33
Самарин область31662678,52414,81968,51874,218342016,71,33
Орелан область17681568,51369,51201,51079,91076,51212,61,29
Республика ГӀалгӀайчоь--85,356,753,362,767,51,26
Республика ДегӀаста511435,2359,6307,3319,3271344,81,26
Омскан область438437453463,22964,82911,82797,53029,41,24
Алтайн мохк766963805832,65344,95191,35149,353931,18
Ростовн область593752244621,73858,14180,14351,44467,81,17
Курскан область21171855,41639,11363,41197,61355,31619,31,15
Воронежан область33112985,52725,32319,12147,92336,62590,51,15
Липецкан область176615131382,91132,110501214,41324,11,14
Республика ГӀезалойчоь38863402,43337,72991,42897,12927,83000,91,13
ГӀебартойн-Балкхаройн республика 329325,3316,8308,7290,9291,1289,61,12
Тамбовн область24372068,31766,91360,31282,11426,71757,11,18
Республика Къилбаседа ХӀирийчоь - Алани 201205,8192,5177,3150,6160,6175,91,17
Республика Адыгей-269,7233,7217,3184,1228,9236,71,14
Ставрополан мохк42073433,93268,92851,62736,82890,53051,91,13
Белгородан область17621586,21498,91416,21287,51248,51449,31,09
Краснодаран мохк43063902,63747,83669,53531,73634,436791,06
Нохчийн республика----163,81892200,75

Хьажа кхин а

[бӀаьра нисйан | нисйан]

Билгалдахарш

[бӀаьра нисйан | нисйан]
  1. География основных отраслей сельского хозяйства Архивйина 2011-10-13 — Wayback Machine
  2. статья «Зерновые культуры» в БСЭ.(ТӀе цакхочу хьажорг)
  3. Гордеев А.В. Агропромышленный комплекс / председ. Ю.С. Осипов и др., отв. ред. С.Л. Кравец. Большая Российская Энциклопедия (в 30 т.). — Москва: Научное издательство «Большая российская энциклопедия», 2004. — Т. Россия. — С. 535-544. — 1005 с. 65 000 экз. ISBN 5-85270-326-5.
  4. Буздалов И.Н. Сельское хозяйство / председ. Ю.С. Осипов и др., отв. ред. С.Л. Кравец. Большая Российская Энциклопедия (в 35 т.). — Москва: Научное издательство «Большая российская энциклопедия», 2015. — Т. 29. Румыния - Сен-Жан-де-Люз. — С. 708-709. — 766 с. 35 000 экз. ISBN 978-5-85270-366-8.
  5. Никита Исаев. Россия потеряла пятую часть территории. Почему страна не может нормально распорядиться миллионами гектаров плодородных земель. svpressa.ru. Москва: Автономная некоммерческая организация «Интернет-Пресса» (2018 шеран 4 июнь). ТӀекхочу дата: 2019 шеран 11 июнь.
  6. Посевные площади СССР. — Москва: Госстатиздат ЦСУ СССР, 1957. — Т. 1. — С. 20, 21.
  7. Основные показатели развития растениеводства // Сельское хозяйство СССР. 1988. — Москва: Финансы и Статистика, 1988. — С. 56. — 535 с. 28 000 экз. ISBN 5-279-00165-1.
  8. 1 2 3 Госкомстат России. Растениеводство. 14.1 Посевные площади всех культур // Регионы России. Социально экономические показатели. 2002. — Москва, 2002. — С. 490. — 863 с. 1600 экз. ISBN 5-89476-108-5.
  9. 1 2 3 Федеральная служба государственной статистики. Растениеводство. 14.5 Посевные площади сельскохозяйственных культур // Регионы России. Социально экономические показатели. 2016. — Москва, 2016. — С. 726. — 1326 с. ISBN 978-5-89476-428-3.
  10. Данные по Ингушетии (отдельно) за время, когда она была объединена с Чечнёй, отсутствуют
  11. Основные показатели сельского хозяйства по республикам, краям и областям // Сельское хозяйство СССР. Статистический сборник (1960). — Москва: Госстатиздат ЦСУ СССР, 1960. — С. 500-503. — 667 с. 10 000 экз.

Литература

[бӀаьра нисйан | нисйан]
Викидошаман логотип
Викидошаман логотип
Викидошам чохь бу йаззам «охана»