Клетка

ХӀара яззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Клетка
Wilson1900Fig2.jpg

Клетка (латинан маттахь cella «жима чоь» бохург ду)- массо а садолчу хӀуманийн коьрта дӀахӀоттаман а, функцин а, биологин а дакъа ду. Клетка- дахаран уггар жимаха барам бу. Клетканашах «дахаран гӀишлойн блокаш» олу. Клетканаш толлуш долу Ӏилманах клеткан биологи я цитологи олу.

Белокаш а, нуклеинан муьсталш юкъайогӀуш йолу мембранан чуйиллина цитоплазмех лаьтташ ю клетканаш.

Ораматийн а, дийнатийн а клеткийн доккхаха долу дакъа, оптикан микроскопица (1 тӀера 100 микрометре кхаччалц) бен гуш дац. Электронан микроскопо дуккха а лекхара къастар ло. Цо ма-дарра клеткан дӀахӀоттам гойту.

Организмаш шина тайпана йоькъуш хуьлу: цхьа клетка йолу (масала бактери) я дукха клеткийн (ораматаш а, дийнаташ а).

Цхьа клетка йолу организмаш алсамчу барамехь микроорганизмийн классан юкъайогӀуш ю. Ткъа ораматийн а, дийнатийн а клеткан дукхалла тайп-тайпана хуьлу. Талламхоша дагардина, адаман организмехь шовзткъе триллион (4×1013) клетка ю. Царех дезткъа (80) миллиард коьртан хье чохь ю. Клетканаш гучуяьккхина Роберт Гуко 1665-чу шарахь. Клетка керстачу келлиях тера хиларна, шен делларна cell цӀе тиллира цо.

1839-чу шарахь Маттиас Якоб Шлейдено а, Теодор Шванно а кечйира клетканийн теори. Оцу ойланехь тӀекхиаран Ӏилмано тӀечӀагӀдо: хӀора чохь садолу хӀуманан цхьаъ я масех клетка ю; клетканаш массо а дийначу хӀуманан дӀахӀоттаман фундаментале дакъа ду; клетканаш хьалха хиллачу клетканашах кхоллалуш ю.

Мел лахара а дуьнентӀехь клетканаш 3,5 миллиард шо хьалха гучуяьлла.