Вьетнамера тӀом

ХӀара йаззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Вьетнамера тӀом
Коьрта конфликт: ШолгӀа ХӀиндоцийн тӀом, Шийла тӀом
Терахь 1955 1 ноябрехь[1][2] йа 1959/1960[3]1975 30 апрелехь
Меттиг ХӀиндоцийчоь
Бахьна
  • Парижан машаре барт;
  • АЦШ а, цуьнан бартхойн а эскарш арадахар Республика Вьетнамера (Къилба Вьетнамера);
  • ДӀайаккхар Республика Вьетнам ДРВ а, КЪВМКЪФ/РЮВ а эскарша[4]
Хийцамаш
МостагӀий
БӀаьччаш
Массон ницкъаш

ок. 1 420 тыс. чел. (1968)

860 эз. ст. гергга (1967)

Белларш
  • 318 568–377 311 кхелхинарш,
  • 1340 эз. чевнаш йинарш[43]

хьовса АгӀонийн иэшамаш

  • 850 132 кхелхинарг,
  • 604,2 эз. гергга чевнаш йинарш

Хьажа АгӀонийн иэшамаш

Викилармин логотип Медиафайлаш Викилармехь
Вьетнаман истори
Исторел хьалхара заманаш 500 эз. шо вайн эран тӀекхаччарц
Шира вьетан тайпанаш а, паччахьаллаш 1 эз.шо хьалхара вайн эран тӀекхаччалц
Аувьеташ, лаквьеташ,
Хонг-банг некъий,
паччахьалла Ванланг
вайн эрал 257 шо хьалха00
Пачхьалкх Аулак 257—207 вайн эра кхаччалц
Чьеу некъий,
пачхьалкх Намвьет
207—111 вайн эра кхаччалц
1-ра цийчоьнан мохк баккхар 111 вайн эрал хьалха — 39 шо вайн эран
Йижрий Чынг 40—43
2-гӀа цийчоьнан мохк баккхар 43—544
Хьалхара ЛигӀеран некъий 544—602
3-гӀа цийчоьнан мохк баккхар 602—905
Кхук некъий 905—938
Нго некъий 939—967
Шийтта шыкуанин мур 966—968
Динь некъий 968—980
Хьалхара ЛегӀеран некъий 980—1009
ТӀехьара ЛигӀеран днекъий 1009—1225
Чан некъий 1225—1400
Монголийн тӀемаш Дайвьетаца а, Тямпца а 1257—1288
Хо некъий 1400—1407
4-гӀа цийчоьнан мохк баккхар 1407—1427
ТӀаьхара ЧангӀеран некъий 1407—1413
Ле некъий 1428—1527
Мак некъий 1527—1592
Йухаденбина Ле некъий 1533—1788
Чинь а, Нгуен а эланаш
Тэйшон некъий 1778—1802
Нгуен некъий 1802—1945
Вьетнаман импери 1945
Французийн ХӀиндоцийчоь 1887—1954
Французийн Кохинхина 1862—1949
Французийн Аннам 1884—1954
Французийн Тонкин 1884—1954
Французийн ХӀиндоцийчоь шогӀачу дуьненана тӀамехь 1939—1945
Операци «Мэйго Сакусэн» 1945 шеран 9 март
Августан революци 1945
Демократин Республика 1945—1946
1-ра ХӀиндоцийн тӀом 1946—1954
Пачхьалк Вьетнам 1949—1955
Вьетнам йекъар 1954
Къилбаседа Вьетнам 1954—1976
Къилба Вьетнам 1954—1976
2-гӀа ХӀиндоцийн тӀом 1957—1975
Вьетнамера тӀом
3-гӀа ХӀиндоцийн тӀом
Кампучин-вьетнаман дов
Цийчоьнан-вьетнаман герзашца долу Ӏоттадалар (1979—1990) (Цийчоьнан-вьетнаман тӀом)
ГӀаттама болам ФУЛРО[en] 1975—1988
Цхьаьнатохар 1976
Социалистиийн Республика 1976 дуьйна
• «Карладаккхар» 1986 дуьйна
Бихкина кхетамаш
Фунам, Ченла, Камбуджадеша I—XV бӀешераш
Линьи, Тямпа 192—1832
Вьетнаман урхалчийн исписка
Исторел хьалхара Вьетнаман урхалчаш

Вьетна́мера тӀом (вьетн. Chiến tranh Việt Nam, инг. Vietnam War) — Вьетнамера, Лаосера, Камбоджера дов 1955 1 ноябрера Сайгон йожалц 1975 шеран 30 апрель[63] кхаччалц. Иза бара шолгӀа ХӀиндоцийн тӀом, иза официалан беш бара Къилбаседа а, Къилба Вьетнамана йукъахь. Къилбаседа Вьетнаман гӀо лоцура Советийн Союзо, Цийчоьно[64], кхечу коммунистийн бартхошший; Къилба Вьетнаман гӀо лоцура Цхьаьнатоьхна Штаташа а, кхечу антикоммунистийн бартхоша а[65][66]. ТӀом лору йуккъера тӀом шийлачу тӀеман хенара[67]. ТӀом лаьттира 20 шарахь гергга, ткъа дуьххьала дӀа АЦШ дакъалацар чекхделира 1973 шарахь. Дов иштта дехьаделира луларчу пачхьалкхашка, гражданийн тӀом чӀагӀбар Лаосехь а, Камбоджехь а, иза чекхбелира 1975 шарахь кхуьйи пачхьалкх схьакхийтира социалистийн лагерах.

  1. The Vietnam War(ТӀе цакхочу хьажорг — истори).
  2. Name of Technical Sergeant Richard B. Fitzgibbon to be added to the Vietnam Veterans Memorial, Министерство обороны АЦШ. Архивировано коч дечара 20 октябрехь 2013. Хьаьжна 9 февралехь 2020.
  3. Edwin E. Moise. Tonkin Gulf and the Escalation of the Vietnam War, p.1
  4. «The Republic of Vietnam, whose forces had been soundly defeated in 55 days, ceased to be a sovereign nation and the two Vietnams were reunited under Communist control».
    James Willbanks. Vietnam War Almanac (Facts On File). Infobase Publishing, 2009, p. viii.
  5. Thomas E. Weil et. al. Area Handbook for Brazil (1975), p. 293
  6. (2002) «Britain and 'LBJ's War', 1964-68». Cold War History 2 (3): 63–92. DOI:10.1080/713999965.
  7. (2003) «Britain and US Involvement in the Vietnam War during the Kennedy Administration, 1961-63». Cold War History 3 (2): 83–112. DOI:10.1080/713999980.
  8. South Viet Nam Reveals Negotiations with Israel on Special Help(ТӀе цакхочу хьажорг — истори).
  9. Stanley R. Larsen, James L. Jr. Collins. Vietnam Studies: Allied Participation in Vietnam. Washington, DC: Department of the Army, 1985. p. 167. Spain sent a medical team to Co Gong Province in 1965.
  10. Цитатийн гӀалат: <ref> тег нийса йац; кху allies тIетовжаран йоза йаздина дац
  11. 1 2 Цитатийн гӀалат: <ref> тег нийса йац; кху foreign тIетовжаран йоза йаздина дац
  12. 1 2 Rohn, Alan What countries involved in the Vietnam War?. The Vietnam War(ТӀе цакхочу хьажорг — истори) (2012, 26 ноябрь). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2018 шеран 13 октябрехь.
  13. 1 2 Edwin E. Moïse(ингалс.) Tonkin Gulf and the Escalation of the Vietnam War(ингалс.). — Chapel Hill, North Carolina: University of North Carolina Press, 1996. — ISBN 978-0807823002.
  14. Chapter Three: 1957–1969 Early Relations between Malaysia and Vietnam(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). // Университет Малайя Student Repository. Теллина 2015 шеран 17 октябрехь.
  15. Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj (Profiles of Malaysia's Foreign Ministers). — Institute of Diplomacy and Foreign Relations (IDFR), Министерство иностранных дел Малайзии, 2008. — ISBN 978-9832220268. (Архивйина 2015 шеран 16 октябрехь).
  16. (May 2004) «A Reappraisal of Germany's Vietnam Policy, 1963-1966: Ludwig Erhard's Response to America's War in Vietnam». German Studies Review 27 (2): 341–360. DOI:10.2307/1433086.
  17. 1 2 Radvanyi, Janos. Vietnam War Diplomacy: Reflections of a Former Iron Curtain Official (en) // Paramaters: Journal of the US Army War College : journal. — Carlise Barracks, Pennsylvania, 1980. — Vol. 10, no. 3. — P. 8—15. Архивйина 2017  шеран  18 майхь.
  18. Project MUSE – l Sailing in the Shadow of the Vietnam War: The GDR Government and the "Vietnam Bonus" of the Early 1970s(ТӀе цакхочу хьажорг — истори).
  19. Stasi Aid and the Modernization of the Vietnamese Secret Police(ТӀе цакхочу хьажорг — истори) (2014, 20 август).
  20. The Cuban Military Under Castro, 1989. Page 76
  21. Cuba in the World, 1979. Page 66
  22. Viet Nam – Mongolia Relations(ТӀе цакхочу хьажорг — истори).
  23. Hupchick Dennis P. The Balkans : from Constantinople to communism. — New York: Palgrave. — ISBN 978-0-312-29913-2.
  24. Foreign Affairs in the 1960s and 1970s(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Library of Congress (1992).
  25. Crump, Laurien. The Warsaw Pact Reconsidered: International Relations in Eastern Europe, 1955–1969(ингалс.). — Oxon: Routledge, 2015. — ISBN 978-1315732541.
  26. Cesky a slovensky svet(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Svet.czsk.net. Теллина 2014 шеран 24 февралехь.
  27. Bilaterální vztahy České republiky a Vietnamské socialistické republiky | Mezinárodní vztahy | e-Polis – Internetový politologický časopis(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). E-polis.cz. Теллина 2014 шеран 24 февралехь.
  28. Why did Sweden support the Viet Cong?. HistoryNet(ТӀе цакхочу хьажорг — истори) (2013, 25 июль).
  29. Sweden announces support to Viet Cong. HISTORY.com(ТӀе цакхочу хьажорг — истори).
  30. Le Gro, p. 28.
  31. Tucker, 2011, p. xlv.
  32. Facts about the Vietnam Veterans Memorial Collection(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). nps.gov.
  33. Archived copy. Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2016 шеран 2 августехь. Теллина 2016 шеран 2 августехь.
  34. 1 2 The A to Z of the Vietnam War. — The Scarecrow Press, 2005. — ISBN 978-1461719038.
  35. Victory in Vietnam: The Official History of the People's Army of Vietnam, 1954–1975. Translated by Merle Pribbenow, Lawerence KS: University of Kansas Press, 2002, p. 211: "By the end of 1966 the total strength of our armed forces was 690,000 soldiers.”. According to Hanoi's official history, the Viet Cong was a branch of the People's Army of Vietnam.
  36. Doyle, The North, pp. 45–49
  37. China admits 320,000 troops fought in Vietnam (1989, 16 май). Архивировано коч дечара 16 июнехь 2020. Хьаьжна 24 декабрехь 2013.
  38. Roy, Denny. China's Foreign Relations. — Rowman & Littlefield, 1998. — С. 27. — ISBN 978-0847690138.
  39. 1 2 Brantly; Womack. China and Vietnam. — 2006. — ISBN 978-0521618342.
  40. O'Ballance, Edgar. Tracks of the bear: Soviet imprints in the seventies. — Presidio, 1982. — С. 171. — ISBN 9780891411338.
  41. Pham Thi Thu Thuy The colorful history of North Korea-Vietnam relations(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). NK News (2013, 1 август). Теллина 2016 шеран 3 октябрехь.
  42. Vietnam/Historia e 12 zbuluesve shqiptarë në luftën kundër SHBA | JavaNews.al (en-US)(ТӀе цакхочу хьажорг — истори) (2018, 11 февраль).
  43. 1 2 3 Tucker, 2011.
  44. Clarke, Jeffrey J. (1988), United States Army in Vietnam: Advice and Support: The Final Years, 1965–1973, Washington, D.C: Center of Military History, United States Army, p. 275: "The Army of the Republic of Vietnam suffered 254,256 recorded combat deaths between 1960 and 1974, with the highest number of recorded deaths being in 1972, with 39,587 combat deaths"
  45. R.J. Rummel Table 6.1A. Vietnam Democide: Estimates, Sources, and Calculations (GIF). Freedom, Democracy, Peace; Power, Democide, and War(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). University of Hawaii System (1997).
  46. Wiesner, Louis, Victims and Survivors: Displaced Persons and Other War Victims in Viet-Nam, 1954-1975 (Greenwood Press, 1988), pp. 318-9.
  47. Цитатийн гӀалат: <ref> тег нийса йац; кху Hirschman тIетовжаран йоза йаздина дац
  48. 1 2 Lewy, Guenter(ингалс.) America in Vietnam(ингалс.). — New York: Oxford University Press, 1978. — ISBN 978-0195027327.
  49. Thayer, Thomas C. War Without Fronts: The American Experience in Vietnam(ингалс.). — Boulder, Colorado: Westview Press, 1985. — ISBN 978-0813371320.
  50. America's Wars Fact Sheet(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Теллина 2017 шеран 29 ноябрехь.
  51. Кеп:Cite report
  52. KOREA military army official statistics (2005, 28 август). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 22 июлехь.
  53. Australian casualties in the Vietnam War, 1962–72 | Australian War Memorial(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Awm.gov.au. Теллина 2013 шеран 29 июнехь.
  54. Overview of the war in Vietnam | VietnamWar.govt.nz, New Zealand and the Vietnam War. Vietnamwar.govt.nz (1965, 16 июль). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 26 июлехь. Теллина 2013 шеран 29 июнехь.
  55. America Wasn’t the Only Foreign Power in the Vietnam War(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Теллина 2017 шеран 10 июнехь.
  56. Chapter III: The Philippines. History.army.mil. Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 29 октябрехь. Теллина 2014 шеран 24 февралехь.
  57. Asian Allies in Vietnam(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Embassy of South Vietnam (1970, март). Теллина 2015 шеран 18 октябрехь.
  58. Chuyên đề 4 CÔNG TÁC TÌM KIẾM, QUY TẬP HÀI CỐT LIỆT SĨ TỪ NAY ĐẾN NĂM 2020 VÀ NHỮNG NĂM TIẾP THEO, datafile.chinhsachquandoi.gov.vn/Quản%20lý%20chỉ%20đạo/Chuyên%20đề%204.doc(ТӀе цакхочу хьажорг — истори).
  59. Associated Press, 3 April 1995, "Vietnam Says 1.1 Million Died Fighting For North."
  60. Soames, John. A History of the World, Routledge, 2005.
  61. James F. Dunnigan; Albert A. Nofi(ингалс.) Dirty Little Secrets of the Vietnam War: Military Information You're Not Supposed to Know(ингалс.). — Macmillan, 2000. — ISBN 0-312-25282-X.
  62. North Korea fought in Vietnam War(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). BBC News (2000, 31 март). Теллина 2015 шеран 18 октябрехь.
  63. The Paris Agreement on Vietnam: Twenty–Five Years Later(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Washington, District of Columbia: The Nixon Center (April 1998).
  64. China Admits 320,000 Troops Fought in Vietnam (16 May 1989). Архивировано коч дечара 2 июлехь 2020. Хьаьжна 10 сентябрехь 2022.
  65. Кеп:Cite encyclopedia
  66. Friedman, Herbert Allies of the Republic of Vietnam(ТӀе цакхочу хьажорг — истори).
  67. Lind, Michael. Vietnam, The Necessary War: A Reinterpretation of America's Most Disastrous Military Conflict. Архивировано коч дечара 14 декабрехь 2017. Хьаьжна 10 сентябрехь 2022.