1659 шо

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Шераш
1655 · 1656 · 1657 · 1658 1659 1660 · 1661 · 1662 · 1663
Итта шераш
1630‑гӀа · 1640‑гӀа1650‑гӀа1660‑гӀа · 1670‑гӀа
БӀешераш
XVI бӀешоXVII бӀешоXVIII бӀешо
II эзар шо
XV бӀешоXVI бӀешоXVII бӀешоXVIII бӀешоXIX бӀешо
1590‑гӀа 1590 1591 1592 1593 1594 1595 1596 1597 1598 1599
1600‑гӀа 1600 1601 1602 1603 1604 1605 1606 1607 1608 1609
1610‑гӀа 1610 1611 1612 1613 1614 1615 1616 1617 1618 1619
1620‑гӀа 1620 1621 1622 1623 1624 1625 1626 1627 1628 1629
1630‑гӀа 1630 1631 1632 1633 1634 1635 1636 1637 1638 1639
1640‑гӀа 1640 1641 1642 1643 1644 1645 1646 1647 1648 1649
1650‑гӀа 1650 1651 1652 1653 1654 1655 1656 1657 1658 1659
1660‑гӀа 1660 1661 1662 1663 1664 1665 1666 1667 1668 1669
1670‑гӀа 1670 1671 1672 1673 1674 1675 1676 1677 1678 1679
1680‑гӀа 1680 1681 1682 1683 1684 1685 1686 1687 1688 1689
1690‑гӀа 1690 1691 1692 1693 1694 1695 1696 1697 1698 1699
1700‑гӀа 1700 1701 1702 1703 1704 1705 1706 1707 1708 1709
Хронологин таблица
1659 шо кхечу рузманашкахь
Григорианан рузма 1659
MDCLIX
Юлианан рузма 1658—1659 (11 январехь дуьйна)
Юлианан рузма
византийн эрица
7167—7168 (11 сентябрехь дуьйна)
Рум йиллинчара дӀа 2411—2412 (1 майхь дуьйна)
Жуьгтийн рузма
5419—5420

ה'תי"ט — ה'ת"ך

Исламан рузма 1069—1070
Шираэрмалойн рузма 4151—4152 (11 августехь)
Эрмалойн килсан рузма 1108
ԹՎ ՌՃԸ

Цийн рузма 4355—4356
戊戌 — 己亥
можа жӀаьла — можа хьакха
Эфиопийн рузма 1651 — 1652
ШирахӀиндин рузма
- Викрам-самват 1715—1716
- Шака самват 1581—1582
- Кали-юга 4760—4761
Иранан рузма 1037—1038
Буддийн рузма 2202


1659 (эзар ялх бӀе шовзткъе итт иссалгӀа) шо Григорианан рузманцависокосан доцу шо, долалуш долу Кхаарахь. Иза вайн эран 1659 шо ду, 659 шо 2 эзарлагӀа шерашкахь, 59 шо бӀешеран, 9 шо 6-гӀа иттаннаш шерашкахь XVII бӀешеран, 10 шо 1650-гӀа шерийн.

Хиламаш[нисъе | нисъе чухулара]

Истори[нисъе | нисъе чухулара]

  • БӀаьсте — Кромвель Ричард девне велира эскаран гӀеранца, цуьнан дийзира протектор дарж дита. Масех правительство хийцаелира. Шо чекхдолуш Шотландин эскаран бӀаьчча инарла Монк, Лондонехьа вахара.
  • 8 июль — Конотопан тӀом. Трубецкойн бӀаьчаллехь долу оьрсийн эскар ийшира Мохьмад-Гирей ханан а, Выговский гетманан а эскарал.
  • Швецин эскарша гуо лаьцна Копенгагенан. Голландин флотан толам хилла хидоькъенашкахь.
  • 7 ноябрь — Куьг таӀийна Пиренейн машаран. Чекхбаьлла Францин Испаница болу тӀом (болабелла 1635 Ткъеитт шеран тӀеман 1618—1648 дакъа санна, кхин дӀабаьхьна Вестфалан машар 1648 бинчул тӀаьхьа).
    • Куьг таӀийна 7 ноябрехь Мазаринис (Франци) а, дон Луис де Ароса а (Испанин хьалхара министр).
    • Бартаца, Испанис дӀалора Францин цхьа могӀа Испанин Нидерландашкара мехкаш (Артуан доккхаха долу дакъа, Фландрин дакъа, кхин а), пиренейн дозанехь (Руссильон, Конфлан; шина пачхьалкхан юкъара керла доза хила дезара Пиренейш); чӀагӀйора Францин бакъонаш Наваррина; Францис мукъадоккхура шеш дӀалаьцна я Каталонин дакъа, цхьайолу Франш-Контехь йолу Нидерландин гӀопаш, дитира Испаница тӀом бечу Португалин гӀо.
    • Пиренейн машарца французийн паччахьо Людовик XIV-гӀачо ялон йезара испанин инфанта Мария Терезия, цунна 500 эз. дешийн экю делира марен совгӀатна, нагахь шен хенна Испанис и ахча такхахь, Испанин тажан когаметта хилар дитахь (ша а, шен тӀаьхьенаша а). ТӀемо гӀелйина Испанис ахча ца такхаро Францин дийзира ГабсбурггӀеран испанин латтанаш а, испанин Ӏарш а. Пиренейн машаро Малхбуза Европера Испанин гегемони дӀаелира Францин.
  • Хорватийн а, мажарийн а ахархойг гӀаттам охьатаӀийна Загребан кӀоштахь.
  • Тороцкохь (Трансильвани) ломан белхалой карзахбийлар.
  • Валахин коьрта шахьар хуьлу Бухарест.
  • Речь Посполитехь тӀом карлабалар. Оьрсийн эскарша йитира Минск, Борисов, Могилев.
  • Аьтту бердан Украинера коьртехь Богун волу полякашна дуьхьала гӀаттам.
  • Чжэн Чэнгунан флот Янцзы чухула хьалаяхана. Цуо охьааьтта, бухаяхийтина маньчжурийн флот. Амма Нанкинехь маньчжураша онда чӀагӀо йира.

Ӏилма, техника, технологи[нисъе | нисъе чухулара]

  • Гюйгенс Христиана (16291695) зорбатоьхна трактат «Сатурнан система», цунна чохь цхьаьнатуьйхира планетан тергонаш, планетан спутник (Титан) дӀаеллар (1655), цуьнан хьовзаран мур билгалбаккхар, цхьанхьа цунна тӀетаьӀна а боцуш, эклиптикехь таьӀна а болуш Сатурнан гуонаха буткъа хӀоз хиларан факт.

Литература[нисъе | нисъе чухулара]

Бина[нисъе | нисъе чухулара]

Хьажа кхин а: Категори:Бинарш 1659 шарахь

Белла[нисъе | нисъе чухулара]

Хьажа кхин а Категори:Белларш 1659 шарахь

Хьажа кхин а[нисъе | нисъе чухулара]