Арсанов, Саидбей Арсанович

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Арсанов, Саидбей Арсанович
Арсанов Саид-Бей Арсанович.jpg
Вина терахь 1889 шеран 2 октябрь({{padleft:1889|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})
Вина меттиг Жима АтагIа, Терски область, Российн импери
Кхелхина терахь 1968 шеран 12 июль({{padleft:1968|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:12|2|0}}) (78 шо)
Корматалла яздархо
Гражданалла

Росси Российн импери

ССРС СССР

Арсанов, Саидбей Арсанович (1889 шеран 2 октябрь — 1968 шеран 12 июль) — нохчийн яздархо.

Биографи[нисъе | нисъе чухулара]

Саидбей Арсанов винера 1889 шеран 2 октябрехь Жима АтагIахь (Шелан кӀошт) ахархойн доьзаллехь. Цо чекхъяккхира БуритӀехь йиъ класс йолу школа. Цул тӀаьхьа цо дишира Одессан электротехникан училищехь а, Санкт-Петербурган политехникан институтехь а.

Студентийн карзахдиларашна юкъахь дакъа лацар бахьнехь иза институтера дӀа а веккхина Вятски губерни дӀахьажира. Цигара иза Германи дӀавахара. Германехь Арсанов заводехь болх беш вара. Хьлхара дуьненан тӀом болабелча иза Росси юхавеара.

Цо Колчакан дуьхьала тӀом бинера. 1921 шо дуьйна иза Нохчичохь болх беш вара. 1925 шарахь цо кхоьллира хьалхара нохчийн газета «Серло». 1930 шарахь цо кхоьллира Соьлжа-ГӀалин пролетарийн яздархойн ассоциаци. 1925—1933 шерашкахь иза вара цхьацца даржашкахь Нохчийчохь. Цул тӀаьхьа иза хилира СССР ВЦИК Президиумехь Нохчийн Автономан областин векал. 1936—1937 шерашкахь иза вара Нохчийн НИИ куьйгалхо.

1937 шарахь Арсанов харц суд а йина Колыма дӀахьажира. 1945 шарахь шен набахтин хан чекхъялча иза Алма-Ата вахара шен доьзалла Ӏаш болчу. Казахстанехь Ӏаш хенахь иза масийттуза хержира Алма-Атан гӀалин а, областин а советан векал. 1957 шарахь иза цӀавирзира. Цигахь иза хилира Нохч-ГӀалгӀайн АССР яздархойн союзан куьйгалхо. 1959 шарахь иза пенсе вахара.

Кхолларалла[нисъе | нисъе чухулара]

Цуьнан хьалхара произведениш арахийцира 1926 шарахь. Цуьнан уггара йоккха произведени яра 1956 шарахь арахецна историн роман «Когда познается дружба». И роман ю нохчийн а, гӀалгӀайн а, оьрсийн а халкъийн революцин къиссам буьцуш. И роман язъян цунна 30 шо дийзира. Оцу романан хьалхара агӀонаш арахеца йолайира 1930-гӀа шерашкахь. Александр Фадеев чӀогӀа реза хилира оцу романан: «Иза ю хьлахара ламаройх лаьцна советски роман харц экзотика йоцуш. Ламархой гойтуш бу цера боккъул дахар а, синӀаткъам а хууш. Шеко яц и роман кхиъ масийттуза арахоьцура а ю, вайн кегирхойс хаза а хеташ йошур а ю». Иштта Арсановс язйира дукха очеркаш а, дийцараш а. Уьш арахийцира гуламашкахь «По Чечне», «Серебристая улыбка», и к. е.

Литература[нисъе | нисъе чухулара]

  • Равзан Юнусова. Жизнь, отданная развитию литературы и культуры народа. Вести республики. № 204, 16 октября 2009. С. 2.
  • Адиз Кусаев. Писатели Чечни. Грозный. ГУП «Книжное издательство», 2005, 410 с. Тираж 2000.

Хьажоргаш[нисъе | нисъе чухулара]