Арнауташ

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Перейти к навигации Перейти к поиску
Арваниташ
Дукхалла а, ареал а
Берриге: 30'000—140'000 гергга
ГрециFlag of Greece.svg Греци
Мотт Арванитийн, грекийн
Дин Православи
Гергара къаьмнаш Албанхой, арберешаш, грекаш
Грек а, арнаут а
Паули Густав-Теодор. «Российн къаьмнийн этнографех яздар», СПб., 1862

Арвани́таш, арнау́таш (грек. Αρβανίτες, турк. Arnavutlar ма-дарра «албанхой») — албанхойн православин дин лело субэтносан тоба, XIV—XV бӀешерашкахь Албани йитина, балканехь къаьмнаш кхалхарца доьзна. Кхалхарш хилира франкократи чӀагӀъяларца, Византийн импери гӀелъяларца, Европе Туркой-Ӏусманхой чубахкарца. XX бӀешо доладаллалц арваниташ доккхаха дакъа дара Греци паччахьаллин бахархойн (20 % кхаччалц). Юккъера бӀешерашкахь арванитийн ненан мотт албанийн меттан башха меттадакъа дара — арванитийн мотт, тахана байна ала мегар ду. Ярташкара арнауташ, тӀаккха а, Ӏалашдина грекийн этносан къастар. Грекийн-албанхойн дозанера Корча гӀалан йисташкарчу арнаутийн жимачу тобанех схьаевлла Российн имперера а, ССРС хиллачура а албанхойн ерриг тобанаш барам 5 эз. ст. гергга волуш.

Истори[нисъе | нисъе чухулара]

Албанхой алсама кхелхира Греце XII - XV бӀешерашна юккъера муьрехь. Албанин историн махкара албанхой кхалхаран бахьна (коьртаниг мехкан къилба-малхбалера) хила тарло махкахь адам луьста Ӏар. Ша Албани тӀемаш хьейина яц 1204 шерал тӀаьхьа, Балканийн ахгӀайрен малхбален дакъа доцург. Цул сов, мохк юкъабахара юккъерачу бӀешерийн грекийн пачхьалкхана Эпиран деспотатан, иштта, цунах дакъа хилира жӀарахошна грекийн-православин дуьхьалонан. Оцу заманахь Эпиран грекаш а, албанхой а, православи тӀеоьций, чӀогӀа гергара хуьлу оьздангаллин агӀора. ТӀаккха а дукхаха болу албанхойн мухажираш лоьхура, уггаре хьалха, шайн бахамца долу хьал тодар, тӀамо йохийна Грецера, шортта лаьттан дакъош кхаьчна, цара мехах тӀемаш бора, тайп-тайпана пачхьалкхийн эскаршца охьаховшура: дукха ерш грекийн пачхьалкхан кхоллараш, масала, Эпиран деспотат, Морейн деспотат, меттахӀоттийна Византий импери; кхин а — жӀарахойн Латинан импери, Венецин республика, Йоккха Влахи, Ӏусманан импери, Генуэзан республика, кхин дӀа а).