Чолхалла

Парадигма (лингвистика)

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Перейти к навигации Перейти к поиску

Паради́гма (грек. παράδειγμα, «масала, модель, кеп») — фундаменталан Ӏилман хӀиттамаш, гарш, терминаш цхьана тоьхна, Ӏилман юкъараллаш тӀеоьцуш а, доькъуш а йолу, цуьнан дукхаха болу декъашхой цхьанатухуш йолу концепци. Латтадо Ӏилма а, Ӏилман кхолларалла а кхиор тӀехьене дӀадала. Кхин маьӀнаш:

Цул сов, парадигма хила тарло абсолютан, Ӏилман, пачхьалкхан, ша-шен (индивидуалан, субъективан), массара а тӀеэцна:

  • Массара тIеэцна парадигмашна юкъайогӀу бартбаран масалан кеп, тӀеоьцуш йолу дукхахчу наха дуьненан я цуьнан декъан (хааран отраслаш, областаш, дахаран а, белхан а сфераш) кеп. Масала: 1993 шеран Российн конституцин некъан парадигма, юкъара программированин парадигма.
  • Ша-шен парадигма — ю бартбаран духхера кеп, билгалчу стеган менталан кеп, цуьнан хетарг. Нийса доцу чӀагӀдар ду, «естествон кепаца иза къаьсташ хир ю массара а тӀеэцначух, хӀунда аьлчи лору субъектан зеделларг, ткъа иштта юьззина а ца хуьлу — цхьанне а хуийла дац масоо а массарех а лаьцна» бохуш. ГӀуллакх доьзна ду массара а тӀеэцначу парадигмо «шадерг хаар» ца гойтарх, ткъа гойтарх социалан хьал а, хьекъал эцаран стеган эволюцин гӀуллакхан оьшуш долу духхера хаарш а.

Хьажа иштта[нисъе | нисъе чухулара]