Нехча

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Лимбурган нехча

Нехча — нехчан мега шурех доккху дааран сурсат. Йоккху шура хьарчо муьста шуран бактерийн ферменташ а лелош я тайп-тайпана шурийн сурсаташ а, шурийн доцу аьргалла яшоран туьханаш а лелош лалоран хьесапца.

Дааран мехалла[нисъе | нисъе чухулара]

Ламастан швейцарин нехча «Эмменталь»

Нехчанаш къастало лакхара белокаш (25 % кхаччалц), шурийн даьтта (60 % кхаччалц), минералан хӀуманаш (3,5 % кхаччалц, кхехкийна туьха а ца лоруш) хиларца. Нехчан белокаш шурийнчул дика тӀеоьцу организмо. Нехчанийн экстражигара хӀуманаш дика Ӏаткъам бо кхача ахьаран екхоашна, хӀума яа дог доуьйту. Нечханца йолу дааран хӀуманаш, юьззина аьлча санна тӀеоьцу организмо (98—99 %). Нехчанашца ду витаминаш A, D, E, B1, B2, B12, PP, C, пантотенан мусталла, кхин а. Хьоналла а, белок а алсама мел хуьлу нехчан энергимехалла хаъал техкаш хуьлу. Нехча ю ала мегар ду шурийн концентрат: белокаш, хьоналлаш, минералан хӀуманаш ю цуьнца цхьатерра пропорцешкахь, лакхара ду цуьнца кальций а, фосфор а, уьш нехчанца оптимум баланс йина барамехь ю.

Классификаци[нисъе | нисъе чухулара]

Нехча яр

Куьцаца нехчанаш екъало керлачарна, кӀеда хаза ховха чкъоьрдолчарна (кӀайн матарца), кӀеда дилина чкъоьрдолчарна, айсина матарца нехчанаш (айсина нехча), кепа тоьхна а, кхехкийна кепа тоьхна а. Кхин нехчан тайпанаш — етта шурийн-альбуминан, альбуминан, лалийна, ткъа кхин а масех категорин юкъайогӀурш. Нехчан нилха тайпанаш — муьста шурех яьккхина немцойн нехча а, норвегийн боьмаша нехча (брюнуст).

Яран технологица нехчанаш екъало чӀогӀачарна, кӀедачарна, шовранчарна, лалийначарна.

Шоьшлан нехчанаш[нисъе | нисъе чухулара]

Шоьшлан фермент (реннин, изза химозин) — кхача охьу фермент ю дийнатех яьлла, иза йоккхура эсийн хьер чуьра (дайиначул тӀаьхьа). Ишттачу эсийн хан 10 дийнал сов ца хуьлу. Шоьшлан фермент лелайо шурех кӀалд йоккхуш а, нехчанаш йохуш а.

Генетикан инженери кхиарца таро хилира дийнаташна чуьра химозин даккхаран жоьпаллехь йолу генаш яхар, уьш ферментаци йолуш химозин даккхийтархьама цхьаьна бактерешна, жӀалин нускалшна я совсоргашна чуяхкар[1][2]. Генетикан модификаци йина микроорганизмаш дӀайовлу ферментаци йинчул тӀаьхьа, ткъа химозин доккху культуралан тӀуналлех, оцу бахьанехь нехчанца яц цхьан а ГМО компонент я ингредиент[3].

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Emtage JS, Angal S, Doel MT, Harris TJ, Jenkins B, Lilley G, Lowe PA (June 1983). «Synthesis of calf prochymosin (prorennin) in Escherichia coli». Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 80 (12): 3671–5. DOI:10.1073/pnas.80.12.3671. PMID 6304731.
  2. Harris TJ, Lowe PA, Lyons A, Thomas PG, Eaton MA, Millican TA, Patel TP, Bose CC, Carey NH, Doel MT (April 1982). «Molecular cloning and nucleotide sequence of cDNA coding for calf preprochymosin». Nucleic Acids Res. 10 (7): 2177–87. DOI:10.1093/nar/10.7.2177. PMID 6283469.
  3. Chymosin(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). GMO Compass. Архив йина хьалхара хьостан чура 2015 шеран 26 мартехь. Теллина 2014 шеран 9 декабрехь.

Литература[нисъе | нисъе чухулара]

Хьажоргаш[нисъе | нисъе чухулара]

1000HA.png