Зурабишвили Саломе

ХӀара яззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Зурабишвили Саломе
фр. Salomé Zourabichvili
Зурабишвили Саломе
Гуьржийчоьнан 5-гӀа президент
2018 шеран 16 декабрехь
Хьалха хилларг Маргвелашвили Георгий
2004 шеран 20 мартехь — 2005 шеран 19 октябрехь
Президент Саакашвили Михаил
Хьалха хилларг Джапаридзе Тедо
Когаметтаниг Бежуашвили Гела

Йина терахь 1952 шеран 18 март({{padleft:1952|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:18|2|0}}) (68 шо)
Йина меттиг Париж, Франци
Вича тиллина цӀе фр. Salomé Nino Zourabichvili[1]
Да Зурабишвили Леван
Нана Кедиа Зейнаб
Майра 1. Горджестани Николоз
2. Кашия Жанри
Бераш кӀант: Горджестани Теймураз
йоӀ: Горджестани Кетевани
Парти Гуьржийчоьнан некъ
Дешар Парижан политикан Ӏилманийн институт
Колумбийн университет
Динлелор православи
Автограф Salome Zurabishvili-signature.svg
СовгӀаташ
Сийлаллин легионан орденан кавалер Италин солидараллин седан орденан кавалер
ГӀуллакхаш дарна Орденан кавалер (Франци)
Польшан Республикан хьалха гӀуллакх дарна йолчу орденан кавалер
Сайт salome.ge
Болхбаран меттиг
Commons-logo.svg Зурабишвили Саломе Викилармехь

Зурабишви́ли Саломе́ Лева́новна (гуьрж. სალომე ლევანის ასული ზურაბიშვილი, фр. Salomé Zourabichvili; йина 1952 шеран 18 март(19520318), Париж, Франци) — 2018 шеран 16 декабрехь дуьйна гуьржийн а, французийн а пачхьалкхан а, политикан а гӀуллакххо, хӀинца йолу Гуьржийчоьнан президент а, Гуьржийчоьнан ТӀеман Ницкъийн лакхара коьрта баьчча а. Мехкан исторехь дуьххьарлера зуда-президент.

«Гуьржийчоьнан некъ» партин тхьамда. Хьалха — «Зурабишвили Саломен юкъараллин болам» (2005—2006) корта, Гуьржийчоьнан арахьарчу гӀуллакхийн министр (2004—2005), Гуьржийчоьнан Францехь волу бакъонца волу векал, Францин къам лардаран Инарлан секретариатан арахьарчу гӀуллакхий а, стратегин а корта (2001—2003). Ехачу хенахь болх бира Францин АГӀМ.

Биографи[нисъе бӀаьра | нисъе]

Дай[нисъе бӀаьра | нисъе]

Йина 1921 шарахь Гуьржийчоь йитинчу гуьржийн политикан мухажарийн Зурабишвили Леванан (1906—1975) а, Кедиа Зейнабан а доьзалехь. Деда — Зурабишвили Иван Иванович — 1918 а, 1921 шарахь маьрша Гуьржийчоьнан правительство юкъахь хилла. Дененада Николадзе Никос йиллина хӀордан порт Потехь, Гуьржийчохь цӀерпоштнекъ буьллуш хьалхаваьлла лелла. Ший а яздархочун а, юкъараллин гӀуллакххочун а, «гуьржийн къоман ден» Чавчавадзе Ильян нийсархо хилла.

Дешар[нисъе бӀаьра | нисъе]

1972 шарахь Зурабишвилис чекхъяьккхира Парижан политикан Ӏилманийн институт, 1973 шарахьАЦШн [ [Колумбийн университет]][3][4][5][6][7].

Французийн а, гуьржийн а боцург, буьйцу оьрсийн, ингалсан, немцой, италийн меттанаш.

Дипломатан карьера[нисъе бӀаьра | нисъе]

1974 шарахь дуьйна болх бира Францин АГӀМ системехь.

1974—1977 шерашкахь яра Италера французийн вакилатан кхоалгӀа секретарь, 1977—1980 шерашкахь — Францин ВКЪКХн гуттаренна миссин шолгӀа секретарь яра.

1980 - 1984 шерашкахь арахьара политикан урхаллин центран аппаратан анализан а, прогноз яран а центран белхало яра.

1984 - 1988 шерашкахь яра Францин АЦШара вакилатан хьалхара секретарь.

1989 - 1992 шерашкахь яра Чадера вакилатан шолгӀа секретарь.

1992 шарахь хӀоттийра Францин НАТОн гуттаренна миссин хьалхара секретарь, 1993 шарахь — Европан Бартехь французийн гуттаренна а векалан гӀовс.

1996 шарахь дуьйна хилира министраллин кабинетан техникан хьехамча, ткъа 1997 шарахь дуьйна — Францин АГӀМ инспектор.

1998 - 2001 шерашкахь болх бира АГӀМ урхаллехь стратегин а, кхерамазаллин а, герз дӀадаккхаран а а агӀора.

2001 шарахь хӀоттийра Францин къам лардаран Инарлин секретариатан дуьненаюкъара хаттарийн а, стратегин а куьйгалхо[3][5][7].

2003 шарахь хилира Гуьржийчуьра Францин юьззина бакъо йолу векал.

2004 шеран мартехь дукха хан йоццуш хаьржина гуьржийн президента а, «ровзанийн революцин» тхьамдано а Саакашвили Михаила Гуьржийчоьнан арахьарачу гӀуллакхийн министр хӀоттийра Зурабишвили Джапаридзе Тедон меттана. И сацам Саакашвилис французийн президентаца Ширак Жакца дага а ваьлла бира, «иштта говза дипломат Гуьржийчоьнан цкъан а хилла вац» элира цуо цхьаьнакхетар чекхдолуш. Ша Зурабишвилис кхайкхийра МХГӀ, ма-аьлла реза хилира керла дарж дӀалаца, бераллехь дуьйна лууш яра гуьржийн дипломатин гӀуллакхан коьрте хӀотта[5][6][7][8].

Арахьарчу гӀуллакхий министран даржехь шеен коьрта кхиамаш лору Зурабишвилис махкара Российн тӀеман базанаш араяхарах болу сацам. Цхьаьна шеен къамелехь цуо кхайкхийра иза шена историн кхиам хетта аьлла. Министро иштта кхайкхадора, Гуьржийчоьно кхин хӀиттор яц шеш долчохь арахьарчу мехкийн тӀеман базанаш бохуш, амма и пункт Российца барт беш оха юкъайогӀуьйтур яц, хӀунда аьлча цуо доза туху цуьнан суверенитетан[3][5][7][9][10].

2005 шеран мартехь гуьржийн парламенто резолюци тӀеийцира, цуьнца Российн тӀемлооша йита еза Гуьржийчоь 2006 шеран январь кхачале. Амма 2006 шеран мартехь (Зурабишвили АГӀМ коьртан даржера дӀаяьллачул тӀаьхьа) куьг яздира компромиссан Российн базанаш 2008 шо чекхдаллалц арайохур ю аьллачу российн-гуьржийн барт кӀелахь[11][12][13].

2005 шеран 20 октябрехь Зурабишвили дӀаяьккхира балхара. Гуьржийчоьнан АГӀМ керла корта хӀоьттира Бежуашвили Гела. ДӀаяккхале хьалха иза морса йистхилира «Рустави-2» телеканалан эфирехь. Цуо бехке йира парламентехь йолу «Марталлин къоман болам» партин дукхалла а, цуьнан спикер Бурджанадзе Нино а махкахь «гергарчеран диктат» хӀотто гӀертарех. Цу тӀе шен оппонентех цуо элира «каджи», гуьржийн буьйцучу маттахь «акха хӀума» я «дешан боцу нах» маьӀна ду цуьнан[9]. Терго ечарна хетарехь, Зурабишвилин а, Бурджанадзен а юкъара дов даьллера, АГӀМ корта берриг векалийн болх шен куьйгакӀела бало гӀертарна, ткъа уьш дукха хьолахь цунна тӀехула а лелхий, куьйгалла деш бара парламенто бохучу агӀора. Зурабишвилис цхьа могӀа дипломаташ цӀа кхайкхинчул тӀаьхьа, Бурджанадзес бехке йира иза болх ца бовзарех[5][7][9][10].

2005 шеран ноябрехь кхоьллира, ша коьрте а хӀуттуш оппозицин «Зурабишвили Саломен юкъараллин болам», 2006 шеран мартехь цӀе хийцира парти «Гуьржийчоьнан некъ» аьлла. Партин программех лаьцна дуьйцуш, Зурабишвилис кховдийра «реалан а, эффективан а демократин» некъ лацар, ткъа кхин а «историс бакъйинчу гуьржийн мехалле» а. Гуьржийчоьнан арахьара политикан коьрта накъост АЦШ ю элира экс-министро. Цуьнца цхьаьна Зурабишвилис билгалдаьккхира Российца юкъаметтигаш тоян иэшар, гайтира, гуьржийн элитас Россех дерг чӀогӀа дера олуш хилар, амма цуьнца цхьаьна дукха паргӀата Российн коммерсанташ Гуьржийчоьнан предприятеш приватизаци яран юкъабуьту. Цуьнца цхьаьна долу Ӏедал Зурабишвилис бехке дора «большевистийн методологи а, цӀена американ PR технологеш а цхьаьнакхетар» бахьнехь кхоллаеллачу «необольшевизмех»[5][10][14].

2006 шеран сентябрехь итт оппозицин партис, царна юкъахь Зурабишвилин «Гуьржийчоьнан некъ» а, Гамсахурдия Константинан «Маршо» парти а, ткъа иштта Гуьржийчоьнан девнаш дерзоран пачхьалкхан министр хилла волу Хаиндрава Георгий а волуш, президент Саакашвилин дуьхьала кхоьллира коалици[15][16].

2007 шеран 2 ноябрехь гуьржийн парламентан гӀишлон хьалха хилира, цхьа могӀа оппозицин партеш йина, массийн реза бацаран акци. Царна юкъахь яра Зурабишвили. Митинг ечара Саакашвилега даржера мукъавала а, хенал хьалха харжамаш бие а, политикан чубоьхкинарш арахеца а элира[17][18][19].

7 ноябрехь оппозицин керла митинг эккхийра полицис а, башха тобанаша а. Манифестанташна дуьхьала лелийра бӀаьргаш Ӏийжо газ а, хидеттарш а. Митинг эккхийначул тӀаьхьа Зурабишвили цхьаьнакхийтира АЦШн Гуьржийчуьра векалца Тэфт Джонаца, ша цунна хаийта машаран реза ца хиларан акци эккхийний[19][20][21].

12 ноябрех Цхьаьнатоьхна оппозицин къоман кхеташоно хаьржира оппозицин юкъара кандидат депутат а, коммерсант а волу Гачечиладзе Леван, Саакашвилис 2008 шеран январан хӀиттийначу рогӀера боцучу харжамашна. Гачечиладзе тоьлла меттиг хилахь оппозицис дош деллера президентан дарж дӀадаккха, дерриг Ӏедал дӀадала парламето терго йеш волу премьер-министре. Иштта меттиг хилахь премьеран дарж дӀалаца дезара Зурабишвилис. Цхьаьнатоьхна оппозицера шайн кандидатураш президентан харжамашка хӀиттор кхайкхийра бизнесмена Патаркацишвили Бадрис, Лейбористийн партин тхьамдано Нателашвили Шалвас, «Керла аьттунарш» цхьаьнакхетараллин коьрто Гамкрелидзе Давида[22][23][24]. 2008 шеран январехь Саакашвили юха хаьржира шолгӀачу муьран[25][26][27].

2010 шеран ноябрехь Зурабишвилис, шен партин архаш Сетуридзе Кахега елла, кхайкхийра ша гуьржийн политикера дӀаялар. Цуо дийцарехь, и сацам баран бахьна, Гуьржийчохь демократии ца хиларх тешна хилар а, оппозицега махкахь болх балур ца хилар а ду аьлла[28].

2018 шеран президентан харжамашкара толам[нисъе бӀаьра | нисъе]

2018 шеран президентан харжамашкахь коьртачех цхьа кандидат хилира Зурабашвилих. Харжамашна юкъаяхара йозуш йоцу партера йоцу кандидатат хилла, амма Ӏедалехь йолу «Гуьржийн дог-ойла» партин куьйгалхоша, царна юкъахь цуьнан председатель волу миллиардер Иванишвили Бидзина а, масийттаза дери дира, шеш цунна гӀо лацар, гӀоьнан юкъахь «партин жигархой балар а, финанса» а[29].

28 ноябрехь Зурабишвили Саломе туьйлира харжамийн шолгӀачу турехь: 2018 шеран 29 ноябрехь зорба тоьхна Гуьржийчоьнан ЦХК терхьашца, 100 % харжамхойн кхаьжнаш багарбинчул тӀаьхьа, цуьнан хилира 59,52 % (я 1 147 627) кхаж. Зурабишвилих хилира мехкан исторехь дуьххьарлера зуда-президент. Инаугураци хилира 16 декабрехь[30].

Харжамашкахь толам баьккхинчул тӀаьхьа кхайкхийра Российца муьлхха а юкъаметтиг лелор яц ша аьлла[31], которую она считает врагом Грузии[32][33].

Доьзал[нисъе бӀаьра | нисъе]

  • Хьалхара майра — Николоз (Коки) Горджестани (Гугушвили), вина Иранехь, да гуьржи хилла, нана – украинка[34], хӀинца веха АЦШхь. Цуьнан да Гугушвили Евсей-Дзуку дӀавахана 1913 шарахь Гуьржийчуьра болх бан ГӀажарчу. ГӀажарийн гражданалла тӀеоьцуш цуьнга фамили хийцийтара, Горджестани гӀажарийн маттахь «гуьржийн махкара» ву бохург ду. Горджестани Коки Зурабишвилин вевзира Румехь 1974 шарахь. Оцу марехь дуьнен тӀеделира ши бер: кӀант Теймураз а, йоӀ Кетевани а, шиммо а ден фамили лелайо[35][36].
  • ШолгӀа маре яхара советийн диссидент хиллачу журналисте Кашия Жанрига (1939 — 11.03.2012), цунна политикан къайлавалар делира Францехь, ткъа тӀаьхьа журналистан карьера йира маьрша Гуьржийчохь[37]. ШолгӀачу марехь бераш ца хилира.

Зурабишвилин шича — Французийн Ӏилманийн академин гуттаренна секретарь Каррер-д’Анкосс Элен, ечу хенахь Зурабишвили[3][4][5][6][8].

СовгӀаташ[нисъе бӀаьра | нисъе]

Билгалдахарш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  1. https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000419116
  2. https://www.sciences-po.asso.fr/profil/salomenino.zourabichvili72_1
  3. 1 2 3 4 Ирина Барамидзе. Саломе Зурабишвили, министр иностранных дел Грузии: «У нас вообще не будет иностранных военных баз». — Новые Известия, 22.06.2004
  4. 1 2 Грузия: между Москвой и Вашингтоном? — Новости — Грузия, 04.10.2007
  5. 1 2 3 4 5 6 7 Амалия Оганджанян. Грузии в политической жизни Франции не существует. — Новый Регион, 05.09.2007
  6. 1 2 3 Александр Иашвили. Француженка Саломе Зурабишвили с детства мечтала возглавить грузинскую дипломатию. — Известия, 13.03.2004. — № 45
  7. 1 2 3 4 5 Валерий Каджая. Праведница и каджи. — Новое время, 30.10.2005
  8. 1 2 Саломе Зурабишвили стала главой МИД Грузии. — ИТАР-ТАСС, 18.03.2004
  9. 1 2 3 Владимир Новиков. Саломе Зурабишвили выступила с нотой протеста. — Коммерсант, 21.10.2005
  10. 1 2 3 Владимир Головин. Козырная дама грузинской оппозиции. — Русский базар, 24.03.2006
  11. Михаил Мошкин. Прощание со славянами. — Газета (gzt.ru), 02.03.2006
  12. Москва отказалась от военного присутствия в Грузии — базы будут выведены до 2008 года. — Regnum, 31.03.2006
  13. Ирина Джорбенадзе. Прощание славянки. — Российская газета, 02.07.2005
  14. Альберт Еремян. Саломе Зурабишвили — экс-министр и общественное движение. — Газета (gzt.ru), 02.11.2005
  15. Оппозиционная коалиция называет … — Civil Georgia, 12.11.2007
  16. Леван Гачечиладзе назван единым кандидатом от оппозиции на выборах президента Грузии. — Новости — Грузия, 12.11.2007
  17. Оппозиция митингует в Тбилиси второй день. — BBC News, Русская служба, 03.11.2007
  18. Михаил Виганский. Шипы и розы. — Время новостей, 02.11.2007. — № 202
  19. 1 2 Ольга Алленова, Владимир Новиков. Демократия испустила газ. — Коммерсант, 08.11.2007. — № 205
  20. Разогнав оппозиционеров в Тбилисии, Саакашвили ввел чрезвычайное положение по всей стране. — NEWSru.com, 07.11.2007
  21. Обострение кризиса в Грузии: хроника разгона митинга оппозиции. — Кавказский Узел, 08.11.2007
  22. Премьер-министром Грузии может стать Саломе Зурабишвили. — Радио Маяк, 12.11.2007
  23. Михаил Виганский. Оппозиция выбрала тамаду. — Время новостей, 13.11.2007. — № 207
  24. Назначив выборы, Саакашвили косвенно выполнил требование оппозиции. — РИА Новости, 08.11.2007
  25. Центризбирком Грузии объявил о победе Михаила Саакашвили на внеочередных президентских выборах. — Новости-Грузия, 13.01.2008
  26. ЦИК Грузии официально объявил Саакашвили победителем выборов. — РИА Новости, 13.01.2008
  27. Саакашвили побеждает в первом туре президентских выборов — данные ЦИК. — РИА Новости, 09.01.2008
  28. Саломе Зурабишвили оставила политическую арену Грузии и уходит в ООН. — GHN, 11.11.2010
  29. Грузинская мечта может стать французской / kommersant.ru
  30. Саломе Зурабишвили официально вступила в должность президента Грузии (оьр.). Интерфакс (16 декабрехь 2018). Теллина 2018 шеран 16 декабрехь.
  31. Новый президент Грузии заявила об отказе от сотрудничества с Россией. Газета.Ru (30.11.2018). Теллина 2019 шеран 25 январехь.
  32. Президент Грузии Саломе Зурабишвили назвала Россию врагом и оккупантом / 1tv.ru
  33. Послание на все четыре стороны. Президент Грузии обратилась к согражданам, России, Евросоюзу и НАТО // Газета «Коммерсантъ» № 41 от 07.03.2019
  34. Что общего у нового президента Грузии с Францией и как она относится к Путину // Ведомости
  35. Бывший муж Саломе Зурабишвили: Наши дети помогают Грузии идти к демократии
  36. Бывший муж Саломе Зурабишвили: Наши дети помогают Грузии идти к демократии — Новости-Грузия | Новости Грузии (ru-RU), Новости Грузии (2018, 27 ноябрь). Хьаьжна 1 декабрехь 2018.
  37. Круче, чем в фильмах: сумасшедшие истории любви кандидатов в президенты Грузии, sputnik-georgia.ru (2018, 27 ноябрь). Хьаьжна 1 декабрехь 2018.
  38. Кавказ Мемо.ру :: Деятели Кавказа :: Зурабишвили Саломе

Хьажоргаш[нисъе бӀаьра | нисъе]