Уран

Хlара гlирс Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Дехьа гӀо: навигаци, лаха
Уран Астрономин Уранан билгало
Uranus2.jpg
«Вояджер-2» аппаратас даьккхина Уранан сурт
Гучуяккхар
Юьхь йиллинарг

Уильям Гершель

Гучуяккхаран кеп

терго

Орбитальни характеристикаш
Перигелий

2 748 938 461 км
18,375 518 63 а. б.

Афелий

3 004 419 704 км
20,083 305 26 а. б.

Эксцентриситет орбиташ (e)

0,044 405 586

Сидеран мур тӀедерзор

30 799,095 дней
84,323 326 года[1]

Синодан мур тӀедерзор

369,66 дней[2]

Орбитан чехкалла (v)

6,81 км/с[2]

Бккъера аномали (Mo)

142,955717°

Орбитан охьане (i)

0,772556°
6,48°
Маьлхан экваторе хьаьжина

Гоьдолу шадан дохалла (Ω)

73,989821°

Перицентран аргумент (ω)

96,541318°

Спутникаш

27

Физикан характеристикаш-ref
Экваторан радиус

25 559 км[3][4]

Полюсан радиус

24 973 км[3][4]

ТӀехулан майда (S)

8,1156×109 км²[4][5]

Чухоам (V)

6,833×1013 км³[4][6]

Йозалла (m)

8,6832×1025 кг[7]
14,6 земных

Юккъера дуькъалла (ρ)

1,27 г/см³[2][4]

паргӀата охьакхетаран сихдалар на экваторе (g)

8,87 м/с² (0,886 g)

ШолгӀа космосан чехкалла (v2)

21,3 км/c[2][4]

Экватаран хьийзаран чехкалла

2,59 км/с
9 324 км/ч

Хьийзаран мур (T)

0,71833 де
17 ч 14 мин 24 с

Семан охьатаӀар

97,77°[3]

нийса тӀеялар къилбседера полюса (α)

17 ч 9 мин 15 с
257,311°[3]

Склонение къилбседера полюса (δ)

−15,175°[3]

Альбедо

0,300 (Бонд)
0,51 (геом.)[2]

Гушйолу седан йокхалла

5,9[8] — 5,32[2]

Сонан диаметр

3,3"—4,1"[2]

Температура
 
мин. сред. макс.
1 баран локхалла
76 K[9]
0,1 баран локхалла (тропопауза)
49 К[10] (−224 °C) 53 К[10] (−220 °C) 57 К[10] (−216 °C)
Атмосфера
ХӀоттам:

83±3 % Водород (H2)
15±3 % Гелий
2,3 % Метан
Ша: аммиакан
Хин
гидросульфидан-аммиакан
метанан

Ура́н — Маьлхан тӀера 7-гӀа а, диаметран 3-гӀа а, йозаллин 4-гӀа Маьлхан системан планета ю. Гучуяккхира 1781 шарахь ингалсан астрономас Уильям Гершельс. Цунна цӀе тиллина Шира Риман дели сий деш.

Уран яра хьалхара телескопаца гучуяккхина планета[11].


Уранан спутникаш[нисъе | нисъе чухулара]

Уранан яккхи спутникаш. Аьрру агӀор дуьйна: Миранда, Ариэль, Умбриэль, Титания, Оберон.

Уранан гонах хьийзаш ю 27 спутник[12]. Царна техкина Шекспиран а, Александр Поупан а произведенийн персонажан цӀераш[13][14]. Пхиъ йоккхуниг спутник ю Миранда, Ариэль, Умбриэль, Титания, Оберон[13].


Уран таллар[нисъе | нисъе чухулара]

Гучудаккхарашан хронологи[нисъе | нисъе чухулара]

Терахь Гучудаккхар Гучудаьккхинарг
1781 шаран 13 март Уран Уильям Гершель
1787 шаран 11 январь Титани, Оберон Уильям Гершель
1789 шаран 22 февраль Уранан хӀозаш Уильям Гершель
1851 шаран 24 октябрь Ариэль, Умбриэль Уильям Лассел
1948 шаран 16 февраль Миранда Койпер
1979 шаран 10 март Уранан хӀозаш гучуяккхина талламхой тобанас
1985 шаран 30 декабрь Пак Синнот а, «Вояджер-2» станци а
1986 шаран 3 январь Джульетта, Порция Синнот а, «Вояджер-2» станци а
1986 шаран 9 январь Крессида Синнот а, «Вояджер-2» станци а
1986 шаран 13 январь Дездемона, Розалинда, Белинда Синнот а, «Вояджер-2» станци а
1986 шаран 18 январь Пердита Каркошка а, «Вояджер-2» станци а
1986 шаран 20 январь Корделия, Офелия Террил а, «Вояджер-2» а
1986 шаран 23 январь Бианка Смит а, «Вояджер-2» станци а
1997 шаран 6 сентябрь Калибан, Сикоракса гучуяккхина талламхой тобано
1999 шаран 18 июль Сетебос, Стефано, Просперо гучуяккхина талламхой тобано
2001 шаран 13 август Тринкуло, Фердинанд, Франциско гучуяккхина талламхой тобано
2003 шаран 25 август Маб, Купидон Шоуолтер, Лизёр
2003 шаран 29 август Маргарита Шепард, Джюит
2006 шаран 23 август Уранан Ӏаржа тӀеда Космосан телескоп Хаббл а, талламхой тоба а


Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Seligman, Courtney Rotation Period and Day Length. Архив йина хьалхара хьастачура 11 август 2011. Теллина 13 август 2009.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Williams, Dr. David R. Uranus Fact Sheet. NASA (January 31, 2005). Архив йина хьалхара хьастачура 11 август 2011. Теллина 10 август 2007.
  3. ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса яц; тIетовжаран Seidelmann2007 йоза яздина дац
  4. 1 2 3 4 5 6 Refers to the level of 1 bar atmospheric pressure
  5. Munsell, Kirk NASA: Solar System Exploration: Planets: Uranus: Facts & Figures. NASA (May 14, 2007). Архив йина хьалхара хьастачура 11 август 2011. Теллина 13 август 2007.
  6. Williams, Dr. David R. Uranus Fact Sheet. NASA (January 31, 2005). Архив йина хьалхара хьастачура 11 август 2011. Теллина 13 август 2007.
  7. ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса яц; тIетовжаран Jacobson1992 йоза яздина дац
  8. ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса яц; тIетовжаран ephemeris йоза яздина дац
  9. ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса яц; тIетовжаран Podolak1995 йоза яздина дац
  10. ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса яц; тIетовжаран Lunine1993 йоза яздина дац
  11. Образовательная Интернет программа MIRA, раздел об Уране. Monterey Institute for Research in Astronomy. Архив йина хьалхара хьастачура 11 август 2011. Теллина 27 август 2007.
  12. ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса яц; тIетовжаран Jewitt2006 йоза яздина дац
  13. ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса яц; тIетовжаран Faure2007 йоза яздина дац
  14. Uranus. nineplanets.org. Архив йина хьалхара хьастачура 11 август 2011. Теллина 3 июль 2007.

Хьажоргаш[нисъе | нисъе чухулара]

Оьрсийн Хьажоргаш[нисъе | нисъе чухулара]

Ингалс маттахь[нисъе | нисъе чухулара]

Магина сайташ arXiv.org тӀера[нисъе | нисъе чухулара]

Сайташ[нисъе | нисъе чухулара]

1000HA.png