Церетели, Зураб Константинович

ХӀара яззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Церетели Зураб
ზურაბ წერეთელი
Zurab Tsereteli.jpg
Вина терахь 1934 шеран 4 январь({{padleft:1934|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:4|2|0}}) (86 шо)
Вина меттиг Тиблиси
Гражданалла: ССРСFlag of the Soviet Union.svg ССРС
ГуьржийчоьFlag of Georgia.svg Гуьржийчоь
РоссиFlag of Russia.svg Росси
Дешар: Тбилисин исбаьхьаллин академи
СовгӀаташ:
Социалистийн Къинхьегаман Турпалхо — 1990
Orden for Service I.png
Orden for Service II.png Orden for Service III.png «Даймехкана динчу гӀуллакхашна» 4 тӀегӀанера орден
Ленинан Орден — 1990 Халкъийн доттагӀаллин орден — 1980 Орден «Слава Осетии» (лента).png MedalAstana.png
Сийлаллин легионан орденан кавалер — 2010 Говзаллийн а, литературин а орденан эпсар (Франци) AZ Dostlug Order ribbon-2.png
Гражданийн гӀуллакхашна орденан кавалер (Испани) Габриэла Мистралан орденан кавалер Бернардо О’Хиггинсан орденан кавалер
Diploma of the President of Russia.png
Ахьмад Кадыровн Орден
Москохан гӀуллакхаш дарна къасторан хьаьрк KemerovoOrden1.jpg
Сийлахь цӀе:
ССРС Халкъан исбаьхьалча — 1980 Narodniy artist2.gif Почётный работник сферы образования Российской Федерации.png
Премеш:
Ленинан совгӀат — 1976 ССРС Пачхьалкхан совгӀат — 1970 ССРС Пачхьалкхан совгӀат — 1982 РФ Пачхьалкхан совгӀат — 1995 Premia mvd.jpg
Сайт: zurabtsereteli.com
Commons-logo.svg Белхаш Викилармехь

Церете́ли Зура́б Константи́нович (гуьрж. ზურაბ კონსტანტინეს ძე წერეთელი; вина 1934 4 январь, Тиблиси, ЧКСФСР, ССРС) — советийн а, российн а исбаьхьалча-монументалист, Ӏаламдиллархо, скульптор, хьехархо, профессор, ЮНЕСКО Дика маршонан векал. 1997 шарахь дуьйна — Российн исбаьхьаллин академин президент.

ССРС ИА академик (1988; корреспондент-декъахо 1979). Социалистийн Къинхьегаман Турпалхо (1990). ССРС Халкъан исбаьхьалча (1980). Российн Федерацин Халкъан исбаьхьалча (1994). Ленинан совгӀатан (1976), шина ССРС пачхьалкхан совгӀатийн (1970, 1982), Российн Федерацин пачхьалкхан совгӀатан (1996) лауреат. «Даймехкан гӀуллакх дарна» орденан буьззина кавалераш. ССКП декъахо 1965 шарахь дуьйна.

5000 сов Ӏаламдилларан, графикин, скульптурин, монументан-декоративан говзаллин (фрескаш, мозаикаш, панно), кхин а кхолламийн автор. Исбаьхьалча-монументалисто санна кечбина цхьа могӀа кхолламаш, масала, Ленинан мемориал Ульяновскехь, хьешийн комплекс Измайловохь, Хьешийн комплекс «Ялта-Интурист» Ялтехь, курортан гӀала Адлерехь, «Ривьера» парк Сочехь, Профсоюзийн гӀала Тиблисехь, Йоккха театран керла сцена Москохахь, кхин а; скульпторо санна кхоьллина дукха монументаш, царна юкъахь «ДоттагӀалла бӀешерашна» Москохахь, «Дикано зулам иэшадо» ВКъКх гӀишлон хьалха Нью-Йоркехь, «Керла адам дар» Севильяхь, «Цатешаман пен бохор» Лондонехь, Космодемьянская Зоян иэс Рузехь, кхин а.

Биографи[нисъе бӀаьра | нисъе]

Церетели Зураб вина 1934 шеран 4 январехь Тиблисехь гуьржийн доьзалехь. Цуьнан да Константин Георгиевич (1903—2002) Гуьржийчохь вевзара инженер-гӀишлошъярхо санна, схьавалар ду ширачу гуьржийн Церетели тайпанан титулаш йоцучу гарах[1]. Нана — Нижарадзе Тамара Семёновна (1910—1991), иштта элийн тайпанан векал ю. ладаме Ӏаткъам бина жимачу Зурабан цуьнан ненан вашас Ӏаламдиллархочо Георгий Нижарадзес. Цуьнан хӀусамехь, кӀанта дӀахьора шен хенан ладаме дакъа, ткъа цигахь хуьлура гуьржийн исбаьхьалчаш — Какабадзе Давид, Кобуладзе Серго, Джапаридзе Уча, кхин берш а. Уьш хилира, сурт дилларан говзалле марзвеллачу, жимачу стеган хьалхара хьехархой.

1958 шарахь Церетели Зураба чекхъяькххира Тиблисин исбаьхьаллин академин Ӏаламдилларан факультет, балха хӀоьттира Гуьржийчоьнан Ӏилманийн академин Историн, археологин, этнографин институте.

1964 шарахь Ӏамийра Францехь, цигахь бевзира гӀарабевлла исбаьхьалчаш Пикассо Пабло а, Шагал Марк а.

1960-гӀа шераш чекхдовлуш волавелира жигара болх бан монументан областан говзаллехь. Россехь доцург, цуьнан скульптурин кхолламаш бу Бразилехь, Йоккха Британехь, Испанехь, АЦШхь, Францехь, Японехь, Гуьржийчохь, Беларуссехь, Литвехь.

Юкъараллин позици[нисъе бӀаьра | нисъе]

2014 шеран 11 мартехь Церетели Зурабан куьг гучуделира Российн Федерацин оьздангаллин гӀуллакххойн кхайкхаман бухахь, РФ президентан В. В. Путинан Украинера а, ГӀирмера а политикин гӀо лоцуш[2]. Амма шолгӀачу дийнахь, скульпторан гӀоьнчо Шагулашвили Сергис, гуьржийн «Интерпрессньюс» хаамагенталлин а, «Рустави-2» телеканалан а интервьюхь дӀахьедира, ма-дарра аьлча Церетелис кехаташна буха куьг ца яздина, иза «цкъан а политикин юкъа ца гӀерта» аьлла[3][4].

Хьажа кхин а[нисъе бӀаьра | нисъе]

Билгалдахарш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  1. Дворянские роды Российской империи.- Т.IV.- М., 1998.- С.232.
  2. Деятели культуры России — в поддержку позиции Президента по Украине и Крыму (оьр.)(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Минкультуры России (11 мартехь 2014). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2014 шеран 11 мартехь. Теллина 2014 шеран 11 мартехь.
  3. Зураб Церетели не подписывал письма по Украине, заявил его помощник (оьр.). Эхо Кавказа. Теллина 2019 шеран 23 майхь.
  4. Церетели "не подписывал письма" в поддержку политики Путина (оьр.). Радио Свобода (12 мартехь 2014). Теллина 2019 шеран 23 майхь.

Хьажоргаш[нисъе бӀаьра | нисъе]