Ӏумар ибн аль-ХаттӀаб

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
(ДӀасахьажийна кху Умар ибн аль-Хаттаб)
Дехьа гӀо: навигаци, Лахар
Ӏумар ибн аль-ХаттӀаб
Ӏаьрб. عمر بن الخطاب‎‎
Umar2.png
Харц цӀе:

Аль-Фарукъ, Амируль-Муъминин

ГӀулаккхан тайпа:

пачхьалкхан гӀуллакххо

Вина де

585 шо({{padleft:585|4|0}})

Вина меттиг

Макка

Кхелхина де:

644 шаран 3 ноябрь({{padleft:644|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})

Кхелхина меттиг:

Мадинат

Пачхьалкх:

Бакъ Халифат

Къам:

Ӏаьрбий а къурайш

Да:

ХаттӀаб ибн Нуфайль

Нана:

Хинтама

Зуда

Джамилат бинт Сабит а Умм Кульсум бинт Ӏели

Бераш:

ӀабдуллахӀ ибн Ӏумар, Ӏасим ибн Ӏумар а Хьафсат бинт Ӏумар

ТӀом:

Бадруна гIазот, Ухьудан гIазот, Хандакъехь гIазот а Хайбарехь гIазот

Динлелор:

ислам


Кхин тӀе хаам
Wikidata-logo S.svg Таяр Викихаамаш чохь

Абу́ Хьафс Ӏумар ибн аль-ХаттӀа́б аль-Ӏадави аль-Къураши (Ӏаьрб. أبو حفص عمر بن الخطاب العدوي القرشي‎‎; ДР . , 585 шо, Мекка — 644 шаран 3 ноябрь, Медина) — иза шолгӀа бакъ халиф (634 шо — 644 шо), гӀараваьлла пачхьалкхан гӀуллакххо а ву. Мухьаммад-пайхамаран накъост а ву. Вевзаш ву Ӏумар ибн аль-ХаттӀаб аль-Фарукъ (Ӏаьрб. عمر ابن الخطاب الفاروق‎‎) а, Омар I а цӀерашца.

Ӏумар ибн аль-ХаттӀаб имане вар[нисъе | нисъе чухулара]

Мухьаммад бахьнехь, цуьнан ден вашас, Хьамзата ша чӀогӀа човхор Ӏаьткъина, оьгӀазаллех вуьзна Абу ДжаьхӀль, бекхамна некъ лоьхуш хилла. Цуьнан йишин кӀант Ӏумар Ӏаламат доккхачу дегӀахь а, майраллех вуьзна а, доьналла долуш, чӀогӀа тӀахъаьлла стаг хилла, ханна ткъе ялх шо а долуш. Шен нена вешина Хьамзата йинарг юьхьӀаьржо ю, ша иза дуьтур дац, олий чӀагӀо йо цо. Шен сибатца а, хотӀаца а дукха инзаре хилла Ӏумар, мел майра къонах а шех оза лур волуш. Цунна дагчу, Мухьаммад волчу а вахна, иза хӀаллакван. Шеца дуккха а накъостий цхьаьна болуш а бахьанаш ца хилла мостагӀий Мухьаммад волчу баха. Ткъа Ӏумар ша цхьаъ цига кхача дагахь ара волу, бекхамна дукха хьере а хилла.

Воьдучу цунна новкъахь дуьхьал кхета Къурайшин тайпанах волу кхин цхьа Ӏаьрбо. Иза хилла иман диллина, амма иза къайлахь латтош. Ша хьош болу некъ цуьнга буьйцу Ӏумара. Мухьаммадна болу кхерам ша муха буха тухур ца хууш, воьхна хьаьвзинчу Ӏаьрбочо олу Ӏумаре: «Мухьаммад а вийна цуьнан чӀир хьайна тӀелацале, хьо дикка хьажалахь, хьайна гергарчарна юкъахь а карор бу хьуна цуьнца цхьаьна динехь берш».

«Ткъа иза муха хир ду бакъ?» — цецволу Ӏумар. «Хьан йиша Аминат а, цуьнан майра Зайд а ву цуьнца иман диллина» — олу Ӏаьрбочо, шена дукха еза йиша Мухьаммадца цхьаьна динехь хилар хиъча мукъна а Ӏумар, Мухьаммадна зулам ца деш, вухаваларе дог дохуш. ЦӀеххьана Ӏумар чоьхьа ваьлча Аминат а, Зайд а Къуръан доьшуш долчуьра хьала а эккхе, иза дӀалачкъо гӀурту.

Гуттара а оьгӀаз ваханчу Ӏумара шен йиша яхана нуц ластавой лаьттах а тухий, некха тӀе ког буьллу, тӀетоха дагахь тур хьала а айдеш. Юккъе иккхинчу Аминатна юьхьа тӀе хӀума а тухий мела цӀий охьахоьцу Ӏумара.

«ХӀай, Делан мостагӀ! АллахӀ ша цхьаъ бен Дела ца хиларх со теша дела туьхи-кх ахьа суна. Аса юха а боху: АллахӀ воцург Дела вац. Хьан къизаллех, кхераелла со юха ера яц. Мухьаммад пайхамар а, Делан Элча а, хиларх тешна со яьлла. ХӀинца чекхдаккха айхьа деана гӀуллакх, Ӏумар!» Шен хьоме йиша иштта оьгӀазе шена дуьхьал хӀоьттича, иза лазорна дохковолуш, Ӏумара Заидан некха тӀе ша таӀийна ког буха боккху.

— Схьагайтал цкъа суна и шаьшшимма доьшуш хилла йозанаш, хӀун ду сел чӀогӀа хьо шех тешнарг?

Иштта Къуръанан сурат доьшу Ӏумара, тӀаккха АллахӀ-дала ийманан нуьре вуьгу иза, Мухьаммад-пайхамар волчу а вахана, иман дуьллу цо.

Халифата даьккхина латта: I — халифат кхоллали хилла латта; II — Абу Бакарас даьккхина латта;
III — Ӏумара даьккхина латта; IV — Ӏусманс даьккхина латта
Ӏумаран каш тӀера экъа, Масджид ан-Набави, Медина

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]