Ткаченко, Владимир Петрович

ХӀара йаззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Ткаченко Владимир Петрович
оьрс. Владимир Ткаченко
Vladimir Tkachenko.jpg
Карьера чекъйаьккхина
Позици Центровой
Локхалла 220 см
Возалла 140 кг
Гражданалла ССРСFlag of the Soviet Union.svg ССРСРоссиFlag of Russia.svg Росси
Вина терахь 1957 шеран 20 сентябрь({{padleft:1957|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:20|2|0}}) (65 шо)
Вина меттиг Сочи, РСФСР, ССРС

Командаш
1974—1982 Байракх ССРС ГӀишлошйархо (Киев)
1983—1989 Байракх ССРС ЦСКА (Москох)
1989—1990 Испанин байракх Гвадалахара
Долара совгӀаташ а, кхиамаш а
Орден «Сийлаллин Билгало» ССРС Спортан хьакъ долу говзанча
Мидалш
Олимпийн ловзарш
Борза Монреаль 1976 баскетбол
Борза Москох 1980 баскетбол
Дуьненан чемпионаташ
Дети Филиппинаш 1978
Деши Колумби 1982
Дети Испани 1986
Европин чемпионаташ
Дети Бельги 1977
Деши Итали 1979
Деши Чехословаки 1981
Деши Германи 1985
Дети Желтойчоь 1987
Викилармин логотип Медиафайлаш Викилармехь

Ткаченко Владимир Петрович (вина 1957 шеран 20 сентябрехь, Сочехь, РСФСР, ССРС) — советийн баскетболхо. ССРС спортан хьакъ долу говзанча (1979). 1979 шеран Уггаре дика Европин баскетболхо, Шеран баскетболхо Европехь, Европин Мистер.

Олимпийн ловзарийн борзанан совгӀатхо (1976, 1980), дуьненан чемпион (1982), Еропин кхузза чемпион (1979, 1981, 1985), ССРС доьазза чемпион (1983, 1984, 1988, 1990).

Чекхйаьккхина Киевн физикин оьздангаллин институт (1982). Мукъаваьлла полковник.

ГӀишлошйархо (Киев), ЦСКА (Москох), ССРС гулйина командашна йукъахь ловзуш, дуьненан баскетболан уггаре дикачех цхьаъ центровой аьлла ц\е йаьккхира. Локхалла 220 см а волуш, физики наг\ора онда, дика координаци йолуш вара. Дика чехка а, т\ехдика кхоссалуш а, йуккъера геналлера цхьаьнаэшшара дика буьрка кхуссуш а вара. Цуьнца цхьаьна къасталора к\еда хиларца шен турс бухахь ловзуш[1].

Биографи[нисйе бӀаьра | нисйе]

Вина 1957 шеран 20 сентябрехь Сочехь. Владимиран да-нана локхаллица билгалдаьлла дацара, ткъа иза 12 шо долуш кхечира 188 см локхалле.

Бераллехь гӀоле хетара футбол, гӀуо ца латтара кевнашкахь. Цхьа хан йаьлча лекха кхиархочун тидам бира баскетболан тренеро Ельдин Владимира, дӀахӀоттийра спортан ишкол-интернате Соче. Кхин а шо даьлча Ткаченко йукъавахара Сочи гӀалин жимахойн гулйина командина.

1972 шеран аьхка Краснодаран мехкан ишколахошна йукъара хьалхейаккхарехь къобал вира уггаре дика центровой аьлла, селекционерийн тидаме кхечира — цуьнца цхьаьна кхайкхира ЦСКА, ленинградан «Спартаке», киевн «ГӀишлошйархо» йукъа. Ден-ненан хьехамца хаьржира «ГӀишлошйархо»[2] (по другим сведениям — по приглашению тренера Михаила Фурмана, после чего был определен в одну из киевских ДЮСШ.

1973 шарахь Ткаченко ловзуш вара киевра «ГӀишлошйархочунна» йукъара дублехь, ткъа кхин ССРС жимахойн гулйина командехь а, цунна йукъахь 1973 шарахь хилира жимахошна йукъахь Европин чемпион. 1974 шарахь дуьйна «ГӀишлошйархочун» коьрта хӀоттаман йукъахь ловза волавелира, шен дакъалецира клубо 1973/74 шеран ССРС чемпионатан «борзанан» мидалш йохуш. Оцу клубера доккхаха долу дакъа левзира Вдовиченко Борисан куьйгаллехь[3].

1973 шарах, ССРС гулйина команда къонйеш, Кондрашин Владимира команде кхайкхира 16 шо долу В. Ткаченко. Кхин а 3 шо даьлча , 1976 шарахь, Ткаченко левзира шен дуьххьарлера Олимпиадехь Монреалехь, цигахь къона хиларна а, зиеделла ца хиларна а, ца гайтаделира цуьнгара ган лиина ловзар[4].

1978 шарахь хилира дуьненан чемпионатан детин совгӀатхо, цигахь цуо гайтира ша гулйина командин коьрта ловзархо санна. Амма ша уггаре къегина гайтина хьалхара турнир хилира 1979 шеран Италера Европин чемпионат, цуьнан жамӀашца иза хилира уггаре дика чемпионатан ловзархо, ткъа ССРС гулйина командо йехира дешин мидалш.

Москохан Олимпиада йолайала ах шо долуш неӀаран ангалица чӀогӀа хадийра аьтту куьг, кхо пӀелг хаалуш бацара, то ца белира. Ткаченкос дийцарехь, нисса оцу чевно новкъарло йира ахфинал чекхйолуш италихошна буьрка чукхосса, цуо таро ца йелира ССРС гулйина командин Олимпиадин финале йала[4].

1981 шеран Европин чемпионатехь Ткаченкос йуха а ша гайтира, Европин уггаре дика центровой хилла, шолгӀа а дешин мидалш йаха гӀо дира гулйина командина.

1982 шарахь Ткаченко дуьненан чемпион хилира, доккха дакъа лецира ССРС гулйина команде толам боккхуьйтуш АЦШ гулйина командин дуьхьала финалехь ловзуш, иза чекхйелира 95:94 чоьтаца.

Оццу 1982 шарахь, Киевн физикин оьздангаллин институт чекхйаккхарца, вигира «эскаре», БК ЦСКА йукъа. Эскархошна йукъахь левзира 1989 шо кхаччалц, капитан эскаран цӀере кхаччалц. ЦСКАца Ткаченко 4-зза ССРС чемпион хилла.

1983 шеран Европин чемпионате ца вахара, махкара къайлаха $1 000 ара а даьккхина йуха дохка дозанал арахьара къоьлла йолу сурсаташ деина уьш вайн махкахь дохка гӀортарна, дисквалификаци йар бахьнехь[5]. Иза бахьнехь цуьнан таро хилира дакъалаца ССРС къаьмнийн Спартакиадехь Украинийн ССР гулйина командехь, цара 1-ра меттиг баьккхира турнирехь, финалехь Москохан гулйина команда иэшийна. Толаман совгӀатан деллачу ахчанах ийцира шена керла «Волга» машен, иза йогӀура цуьнан дегӀаца, цул тӀаьхьа дуккха лелийра иза цуо[6]. Дукха хан йалале, Гомельский Александран ницкъаш бахьнехь, Ткаченкон дисквалификаци дӀайаьккхира.

1985 шарахь йуха а хилира Европин чемпион, ткъа 1986 шарахь — дуьненан чемпионатан детин совгӀатхо.

1987 шо чекхдолуш лазийра букъан даьӀахк (букъа даьӀахкан экъан къуркъал), цуо таро ца йелира цунна 1988 шеран сеулан Олимпиадехь дакъа лаца.

1989/90 шарахь левзира испанин хьалхарчу лигера командехь «Гвадалахарехь. Испанера карьера сихха чекхйелира. Эха шарахь «Гвадалахара» йогӀура хьалхарчу меттигехь, ткъа Ткаченкос гулйора йуккъера барам 15,7 очко, 8-зза схьаоьцура буьрка, блок а йора. Амма Ткаченкон лазайевлира голаш, тӀаьхьа букъ. ЖамӀехь клуб охьайахара таблицин йуккъе, ткъа Ткаченко цӀа вахара дарба лело.

1990-гӀа шерашкахь болх бира коммерцин структурашкахь — аптекехь, турфирмехь, таксихь, банкехь машен лелош а вара. 2004 шарахь транспортан гӀуллакхехь коьртехь вара муниципалан «Барвиха» предприятехь (Одинцовн кӀошт, Москохан область)[7].

2007 шарахь куьйгалхо хилира Москохан бухарчу Барвихин цхьаьна йуккъерачу ишколан баскетболан классехь.

Шен дахар[нисйе бӀаьра | нисйе]

Зуда — Ткаченко Неля. Йевзира, иза ЦСКАн лоьрийн-спортан диспансерехь болх беш йолчу хенахь (иза шозлагӀа йалийра Ткаченко Владимира)[8]. Воккхаха волу кӀант — Олег, болх а беш веха АЦШхь[9]. Жимаха волу кӀант Игорь — баскетболхо, левзира БК «Динамо» (Москох)[10], ЦСКА, казанан «Уникс» йукъахь.

Башха доттагӀалла дара ССРС гулйина командин центровойца Белостенный Александраца а, Сабонис Арвидасца а. Ткаченкон а, Сабонисан а доттагӀаллехь анекдот а ду: Сабонис а, Ткаченко а тойра цӀавогӀуш цхьацца эчиган сом карийна. Ӏуьйрана самбевлча — уьш канализацин негӀарш хилла[11].

Цул сов, доккха, онда куцдолу дегӀ къинхетамаллица а, иэх хетарца а цхьаьна забарен эффект хуьлура цуьнан командера накъосташлахь. Иза бахьнехь цунах хилира советийн баскетболехь халкъан турпалхо. Цу тӀе ша Ткаченко кхетарца хьоьжура «баскетболан уллера» хьолехь нисло йерриг забаршка а, анекдотан меттигашка[12].

Кхиамаш[нисйе бӀаьра | нисйе]

СовгӀаташ[нисйе бӀаьра | нисйе]

Билгалдахарш[нисйе бӀаьра | нисйе]

  1. Павел Садков Куда уходят чемпионы?. Комсомольская правда (2005, 13 март). Теллина 2019 шеран 19 июнехь.
  2. Интервью, 2007.
  3. Ткаченко, Владимир Петрович // Енциклопедія сучасної України : [укр.] : у 30 т. / НАН України, Наукове товариство ім. Шевченка, Институт энциклопедических исследований НАН Украины. — К., 2001—…. — ISBN 944-02-3354-X.
  4. 1 2 Ткаченко Владимир Петрович
  5. Владимир Ткаченко: «Мне обидно за наш баскетбол»
  6. Центровой вне центра…
  7. Интервью, 2007 (продолжение).
  8. Red-Army.Ru: Все о спорте, все о ЦСКА!(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2009 шеран 6 августехь. Теллина 2009 шеран 31 майхь.
  9. «А что я скажу Джордану? Думаете, он знает, кто такой Ткаченко?»
  10. Баскетбол.ру // Будущее баскетбольной России Архивйина 2009-03-06 — Wayback Machine
  11. Федотов Александр. Нашли как-то Ткаченко с Сабонисом по рублю… // Баскетбол от «СЭ». — № 5. — 1997.
  12. «Только его так били по почкам и по яйцам». Владимир Ткаченко — Чапаев советского баскетбола, который обыгрывал Сабониса и пил водку из ведра
  13. Лев Савари «А что я скажу Джордану? Думаете, он знает, кто такой Ткаченко?» (2015, 31 июль). — Интервью. Теллина 2019 шеран 19 июнехь.

Литература[нисйе бӀаьра | нисйе]

Хьажоргаш[нисйе бӀаьра | нисйе]