Таллуз

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Перейти к навигации Перейти к поиску
Викидошаман логотип
Викидошам чохь бу яззам «таллуз»
Пол Клиффорд, иштта цӀе йолчу Бульвер-Литтонан таллузан романан турпал

Таллуз (фр. aventure) — кхераме а, шеконе а гӀуллакх, до цахууш аьтту хир бац теша олий. Шен Ӏаламца иза кхераме хӀума ду, атта пайдене, аьттуне кхачархьама цхьа хьесап доцу амалашца лелар, гӀуллакх дар[1].

Билгалдаккхар[нисъе | нисъе чухулара]

«Цара лелайо цхьаьна хӀиндостанан я монголийн эскаран фантастикан кепаш, хуьлу помпезан цӀераш, дикка хьаьжча уьш харц хуьлу, шайн эткийн маӀарш санна. Цара буьйцу муьлхха а мотт, чӀагӀонаш йо, массо а эланаш а, беза нах а бевза, массо а эскаршкахь гӀуллакхехь хилла, дешна массо а университетах бохуш. Церан киснаш проекташ чу а теӀийна ду, мата тӀехь — майра къамелаш ду, царна дагайогӀу лотерейш, башха налогаш, пачхьалкхийн, фабрикийн союзаш, цара кхийдабо зударий, орденаш, деӀна дийнаташ; шайн киснахь итт дешийн ахча а доцуш, хӀоранга а шабар-шибар до, шайна ипсШгае аип къайле (деший дар) хаьа бохуш. ХӀора сутара паччахьан кертахь цара гойту керла буозбунчаллаш, кхузахь къайлаха лечкъа масонаш а, розенкрейцераш а ду бохуш, цигахь хӀора а эла волчохь довзуьйту шеш химин кухнин а, Теофрастан белхийн а говзанчаш санна. Марзонах самукъа долучу урхалчан хьалха уьш хила кийча бу жигара са йоккхурш а, харц ахча дийриш а, яккхий уьйранаш йолу юкъарчаш а, захалаш а, тӀемца буьрса элин — шпионаш, исбаьхьаллин а, Ӏилманийн а гӀодечун — философ а, байташ йохург а. Бозбунчаллех тешаш берш Ӏехабо седажайнаш хӀиттош, хӀуманах атта тешарг — проекташца, ловзархой — билгалонаш йина кехаташца, дагахь хӀума доцург — дуьненан элеганталлийца, — и шадериг шар-шар ден хаборашца, тӀаьхьа кхуьур воцу къайленца — тӀаьхьа ца кхиарна шозза хазаделла…»
Стефан Цвейг.

Таллузашца хила тарло кхераме хиламаш, Ӏалашо йоцуш леларш, ойлаянза хиламаш, дахаран коьрта хиламаш я белхан кхераме гӀуллакхаш. Таллузан хиламаша кхуллу психологин а, физиологин а карзахалла, ткъа иза хила тарло дика а, гӀуон а. Цхьадолчу адамашна, таллуз, кхераме хиламах дахаран коьрта Ӏалашо хуьлу. Кундера Милана билгала йоккху таллуз «шовкъаца дӀадиллина ца девзарг» санна.

Таллуз — дукхаха йолчу контексташкахь а, меттигашкахь а лело кхетам. Литературан а, исбаьхьаллин а кхолламийн коьрта компонент санна лелайо жайнийн, музыкан кхолламийн, фильмийн сюжеташкахь а, фабулашкахь а. Иштта лелайо спортехь, туризмехь, самукъадаккхаран кхечу кепашкахь. Таллузан жанрашна юкъахь:

Юккъера бӀешерашкахь мехах лаьцна салтийн тобанех олуш хилла таллузхой[2].

Таллузхо[нисъе | нисъе чухулара]

Викидошаман логотип
Викидошам чохь бу яззам «таллузхо»
XVIII бӀешерах лаьцна пьесан персонажаш.

Таллузхо (фр. aventurier) — кхераме гӀуллакхаш лоьху (Брокгаузан а, Евфронан а дошамца), хьесап доцу таллузаш лело стаг я зуда (Ожеговца).

Кхин а цхьа могӀа альтернативан билгалонаш ю, масала

  • ирс а, кхераме гӀуллакхаш а лоьхург; дуьнен тӀехула леларг, кхерстархо.
  • таллузаш лело хьесап доцу стаг я зуда.

Дукхаха долчу меттанашкахь дашо гӀуон агӀо ца лелайо, масала Ингалсехь яра махлелоран Совдегархойн-таллузхойн компани (инг. Merchants adventurers), иза кхоьллинера XV бӀешо долалуш, цхьана заманахь лорура Ганзан ладаме конкурент, XVII бӀешо долалуш цунах йира Гамбурган компани (1808 шарахь дӀаелира).

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Советский энциклопедический словарь / Гл. Ред. А. М. Прохоров. 2-е изд.-М.:Москва «Советская энциклопедия» 1982. — 1600 страниц
  2. Авантюрьеры