Пхьарчхошка

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Перейти к навигации Перейти к поиску
Эвла
Пхьарчхошка
Пхьарчхошка.jpg Пхьарчхошка стиглара хаьжча
Пачхьалкх Росси
Федерацин регион ДегӀаста
КIошт Казбековн
Координаташ 43°05′16″ къ. ш. 46°33′47″ м. д.HGЯO
Бахархой 8340[1] адам (2010)
Сахьтан аса UTC+3
Телефонан код +7 87279[2]
Поштан индекс 368155
Автомобилан код 05
Код ОКАТО 82 222 000 009
Код ОКТМО 82 622 445 101
Пхьарчхошка картан тӀехь
Пхьарчхошка картан тӀехь
Red pog2.svg
Пхьарчхошка картан тӀехь
Red pog2.svg
Пхьарчхошка картан тӀехь
Red pog2.svg

Пхьарчхошка[3], Пхьарчхой-Эвл, Пхьарч-ЭвлДегӀастана Казбековн кӀоштан юкъа йогӀу нохчийн эвла[4][5]. Халкъан депутатийн III Гуламан сацамца, Ширча-Эвла а, Пхьарчхошка а меттахӀоттош йолучу Ӏовхойн кӀоштан юкъа яха езаш ю[6].

Иза ю Пхьарчхошкан юьртан меттиган административан центр[7].

Географи[нисъе | нисъе чухулара]

Лаьтташ ю ГӀурий хина йистехь, Ширча-Эвлан дуьхьалла[8], Хаси-Эвлан 17 км къилбехьа[9].

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседа-малхбузехьа — Бони-Эвла а, Кешен-Эвла а, къилбаседа-малхбалехьа — Эндирей, къилбехьа — Ширча-Эвла, къилба-малхбалехьа —Дылым, къилба-малхбузехьа — Гилна а, Зандакъ а (Нохчийчоь).

Истори[нисъе | нисъе чухулара]

ХӀинцалерачу талламхошна эвла йиллина зама ца евза. Нохчийн талламхочо-мохкӀаморхочо, хьехархочо, халкъан поэто А. С. Сулеймановс чӀагӀдора, аренан хаамашца, цхьаьна могӀара Ширча-Эвланца, юккъера бӀешерера Пхьарчхошка яра уггаре шира Ӏовхой хевшина меттиг[10].

Пхьарчхошкара 19 бӀешеран маьждиг

Тайпанаш[нисъе | нисъе чухулара]

Топоними[нисъе | нисъе чухулара]

    • Пхьарчхошкан топоними[3]:
  • ГӀумар-наькъе — дежийла
  • Кхокхаш къайле — дежийла
  • Лаь-Ӏин — дежийла
  • Элий баввинча — хилла кӀотар
  • Йоккхачу коле — дежийла
  • Челган дукъа — дежийла
  • Алхаст тӀаьче — меттиг
  • Токхамшка — дежийла
  • Буьхь ира лам — лам
  • Товза — меттиг
  • Ӏамир-корта — лам
  • ГӀорзанаш еттанча — меттиг
  • Боккха кӀажа — дежийла
  • Хьоза аре — меттиг, хьалха эвла хилла
  • МайсгӀар — дежийла
  • Яштаркхе — меттиг
  • ӀавантӀа дежийла
  • Айманта-корта — дежийла
  • Битта-булкх — дежийла
  • Оьрсин кулаш — меттиг
  • Туаан кӀужа — меттиг
  • Кхархойн буьйра — меттиг
  • Сотин буьйра — меттиг
  • Зелимханан буьйра — меттиг
  • Жаккхен буьйра — меттиг
  • Аркха беш — меттиг
  • Бамматкол — меттиг, Ӏам
  • Шина кӀотаре — меттиг
  • Гаттача къашкара — меттиг
  • Отколха — меттиг
  • Кхакхоре — меттиг
  • Токхе хьасте — меттиг
  • Беле хьасте — меттиг
  • Муслон кӀажа — меттиг
  • Шабзан кӀус — меттиг
  • Жевой басе — меттиг
  • БайгӀан буьйра — меттиг
  • Сюйдаш буьйра — меттиг
  • КӀажанийн аре — меттиг
  • ЧагӀартана — меттиг
  • Абкарвийнча — меттиг
  • Ачкхан буьйра — меттиг
  • КӀоргачуновкъа — меттиг
  • КӀайчановкъа — меттиг
  • Мержойн атагӀа — меттиг
  • Бегин атагӀа — меттиг
  • Лаха Бурсун — аухан кӀотар
  • Лакха Бурсун — аухан кӀотар
  • ГӀамбот юькъанча — дежийла
  • Велгашин тӀай — меттиг
  • Ханбен кӀажа — меттиг
  • Исмайл эвл — меттиг, хьалха кӀотар хилла
  • Астен дукъ — дукъ
  • Байтаран кӀажа — меттиг
  • Дебен кӀажа — меттиг
  • ГӀезмахъмин кӀажа — меттиг
  • Зим гӀале — меттиг, хьалха гӀам хилла
  • Йоккха гӀале — меттиг, хьалха гӀам хилла
  • Гебек-кхала — меттиг, хьалха гӀам хилла
  • Амзе кӀажа — меттиг
  • Гомашкарте — меттиг
  • Шовхалмирзин кӀажа — меттиг
  • Болат-гӀала — меттиг
  • Тембе хьайр — меттиг, хьалха хьайра хилла
  • Жебе-атагӀа — атагӀа
  • Тембе-атагӀа — атагӀа
  • Акхташ-хи — хи
  • Сала-су — хи
  • Сал-юрт — Ширча-Юртан а, Пхьарчхошкан а оха до аренаш
  • Шира кешнаш — кешнаш
  • Керла кешнаш — кешнаш
  • Ширделла кешнаш — кешнаш

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

  1. 11. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений. Итоги Всероссийской переписи населения 2010. Том 1. Численность и размещение населения. Росстат (2012). Архив йина хьалхара хьостан чура 2012 шеран 1 июнехь. Теллина 2012 шеран 16 апрелехь.
  2. Село Ленинаул / Дагестан / Справка / СКФО (Северо-Кавказский федеральный округ)
  3. 1 2 Сулейманов А. Топонимия Чечни. Грозный: ГУП «Книжное издательство», 2006
  4. В годы репрессий 1944 г. к Казбековскому району были присоединены два чеченских села Юрт-Аух и Акташ-Аух
  5. ЭТНИЧЕСКИЙ СЕПАРАТИЗМ В РОССИИ
  6. РИЗВАН РИЗВАНОВ НА СТЕЗЕ СЛУЖЕНИЯ ДАГЕСТАНУ ОЧЕРК ЖИЗНИ И ПОЛИТИЧЕСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ МАГОМЕДСАЛИХА ГУСАЕВА Махачкала 2003 г.
  7. Ленинаульский сельский округ (сельсовет)* Казбековский район
  8. Карта Чечни и Дагестана
  9. Народная энциклопедия «Мой город». Хасавюрт (Республика Дагестан
  10. Сулейманов, 1997, с. 348.