Чулацаман тӀегӀо

Перчаткин, Борис Георгиевич

Талланза
ХӀара йаззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Борис Перчаткин
Борис Георгиевич Перчаткин
Вина терахь 1946 шеран 1 июль({{padleft:1946|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:1|2|0}}) (80 шо)
Вина меттиг Миргород, Украинин ССР, СССР[1]
Гражданалла СССР, АЦШ
ГӀуллакхан тайпа бакъоларйархо
Бераш 6[1]
Сайт bperchatkin.wordpress.com

Борис Георгиевич Перчаткин (оьрс. Борис Георгиевич Перчаткин; 1946 шеран 1 июль) — адамийн бакъонаш ларйархо а, 1970-гӀа шераш чекхдовлуш а, 1980-гӀа шераш долалуш а Находка гӀалин чуьра дӀайолаеллачу динан миграцин боламан вевзаш волу векал а ву[1]. 1989 шарахь Америкин Цхьаьнатоьхна Штаташкахь "Лаутенберган нисдар" тӀеэцийтаран Лоббизман куьйгалла дира цо, цуьнан гӀоьнца муьлххачу а динан жимачу тобанийн 1 миллион гергга векалшна хиллачу СССР-н мехкашкара легальничу кепаца АЦШ-шка дӀабаха таро хилира[2].

Кегийначу шерашкахь а, дине вар а

[бӀаьра нисйан | нисйан]

Борис Перчаткин вира тӀеман лётчикан цӀийнахь. Борис винчул тӀаьхьа дукха хан өттале цуьнан да автокатастрофехь казавелира. Да велла махилара, Борисан нана кхин цхьана тӀемалочуьнга маьрйахара. Амма 1953 шарахь цуьнан десте пӀераскан дийнахь буьйр цадарна а, гӀаттаман декъашхо хиларна а лецна Воркутачуьра белхан лагершка 25 шаран чувоьллира. 16 шо болуш Борис Находка гӀалахь пятидесятникийн килсе веара, цул тӀаьхьа цуьнан декъашхо хилира. Цул тӀаьхьа СССР-хь динах тешаш болучарна Ӏедало Ӏаткъам бар хьокъехь хаамаш гулбан а, шен дозанал арахьарчу журналисташна дӀабала а волавелира[3].

Миграцин болам а, диссиденташца хилла контакташ а

[бӀаьра нисйан | нисйан]

1976 шарахь Перчаткина а, цуьнан накъосташа а (Василий Патрушев, В. А. Бурлаченко, Владимир Степанов) Москварчу диссиденташца гергарло тасара. Диссиденташа хьехар дира миграцин агӀонга баьллачу боламан кхолламаллин кеп талайар. Оцу шарахь Находке еара Москван Хельсинки тобанан векал Л. В. Воронина. Оцу хенахь дуьйна Перчаткина жигара къахьийгира пятидесятникаш массийн кепаца СССР-чуьра арахьара махка дӀабахийтаран дуьхьа[4]. Оцу шарахь цо кехаташ дӀахьажира ЦКХ-чу, Килсийн дерригдуьненан советанга а, Хельсинкин берташна куьг таьӀначу пачхьалкхийн куьйгалхошка а, СССР-хь тешаш болучарна хуьлуш болу Ӏаткъамех лаьцна хаам беш[5].

1977 шарахь Николай Горетыйца цхьаьна, пятидесятникийн цӀарах, лецначу диссиденташгахьа волавелира: Александр Гинзбург, Юрий Орлов, Анатолий Щаранский[6]. Оцу шарахь, кхиболчу христиански декъашхошца цхьаьна, массара а къаста ца луш беш болчу мацаллин акцигахь дакъалецира, СССР-чуьра арахьа баха бакъо йехаш[7].

1978 шеран 20 декабрехь Перчаткина Находкерчу почтехь АЦШ Президентан Джимми Картеран керлачу шарца телеграмма дӀахьажо гӀортира, динан маршо ца хиллачу адамашка тидам бахийта бохуш[8][5][9].

1979 шо дуьйна цо СССР-чуьра арахьа дӀабаха каде болчу динан векалшна координацин центр кхолларан белхашна куьйгалла дира. 1980 шарахь иза керла кхоьллинчу "СССР-ра Пятидесятникийн Килсийн эмиграцина аьтту беш йолчу Советан" секретарь хаьржира[8].

1979 шеран чекхболлуш цо дӀахьедар дӀахьажира "АЦШ Конгрессе а, Правительстве а, Канадан, Австралин, Ингалсан, ФРГ-н, Францин, Италийн правительствошка а", цигахь советан бакъдерг, Коммунистийн партин дине хьажар а, советан динан законаш а кхетамца дуьйцуш[5].

Пачхьалкхан Ӏаткъам а, чувоьллира а

[бӀаьра нисйан | нисйан]

Эмиграцига кехаташ деллачу динан комитетан уггаре а жигара декъашхо волу дела, советан Ӏедалан коьрта тидам цуьнггахьа бахара. Меттигерчу прессехь цуьнга а, цуьнан доьзале а хьажийна Ӏаткъаман кампания дӀайолаелира[8].

1980 шеран 21 августехь Находкехь Перчаткин лецира. 1981 шеран март баттахь[10], РСФСР-н Уголовни кодексан 190.1 статьйаца ("Советийн пачхьалкхан а, йукъараллин гӀуллакхашна а зулам деш долу аьшпаш баржорах"), цунна 2 шо чуволларан таӀзар дира[10]. Америкин аз радиостанцин хаамашца, талламан а, суьдан а хенахь цунна дуьхьал химийн хӀуманаш (нейролептикаш) лелийра, цундела иза маthreat-а бӀаьргаш дӀаьхкина вожара[8].

1982 шеран августехь чувоьллинчура аравеллчул тӀаьхьа, арахьара махка дӀаваха бакъо йехаш къийсам дӀахьажира цо. Амма 1983 шеран февралехь иза йуха а лецира, шен бакъо йоцуш шаьлта лелорна 218 статьйан 2 дакъаца 1,5 шо чувоьллира[8].

АЦШ-шка дӀавахар а, Лаутенберган нисдар а

[бӀаьра нисйан | нисйан]

1987 шарахь цо АЦШ Конгрессана доклад кечйира "СССР-хь динан хьал" темин тӀехь. Доклад Конгрессехь йешира, а Перчаткин АЦШ Госсекретарь волчу Джордж Шульцаца[2], АЦШ Лакхарчу суьдан коьрта судья волчу Уильям Ренквистца[2] кхин болчу белхалошца а цхьаьнакхетарашка кхайкхира. 1988 шеран май баттахь, АЦШ Президент Рональд Рейган а, советан лидер Михаил Горбачёв а Москохахь саммит дӀахьош волчу хенахь, Перчаткин советан протестанцийн векал хиларан кепаца 40 адан тобанан йукъахь Хьалхарчу ледица Нэнси Рейганца цхьаьнакхетаре кхайкхира[11]. Оцу цхьаьнакхетарехь цо Рейгане а, Горбачёве а дӀахьедар дӀадерира, динан маршо а, СССР-чуьра арахьа дӀабаха бакъо а йехаш.

1988 шеран 26 июлехь Перчаткин шен дерриге а доьзалца АЦШ-шка дӀавахара[11][8]. 1988 шеран 4 августехь иза АЦШ Конгрессехь къамел дира СССР-хь тешаш болчу адамашна дуьхьал геноцид хиларх лаьцна[11][8][12], цул тӀаьхьа конгрессменашца а, сенаторшца а, дипломатшца а дагакхетарш хилира[11]. Оцу белхийн суьтехь[13] 1989 шарахь Нью-Джерси штатера Демократийн партийн сенатор волчу Фрэнк Лаутенберган цӀарах "Лаутенберган нисдар" тӀеэцира. Оцу законан хьалхарчу цхьан уьшна шарахь 350 000 гергга динан божарий АЦШ-шка дӀахӀиттира[11][3], а 2010 шарахь цуьнан гӀоьнца баха аьтту беллачу адамийн дукхалла 1 миллион гергга хилира[2].

АЦШ-хь адамийн бакъонаш ларйаран белхаш

[бӀаьра нисйан | нисйан]

АЦШ-хь Ӏаш волуш, Перчаткина шен лични веб-сайт кхоьллира, цигахь шен лецна хиларх а, чувоьллина хиларх а, миграцин къийсамах а лаьцна дуьйцуш[8][14]; иштта цо кхоьллира ARRC (American-Russian Relief Committee) христиански бакъонаш ларйаран кхоллам[2][15]. Цул сов, цо "ЦӀеран тачанаш" (оьрс. Огненные тропы) цӀе йолу автобиографин книга арахецна[8].

2025 шеран аьхка Перчаткина а, цуьнан агӀончаша а АЦШ Годепартаментехь а, АЦШ Дерригдуьненан динан маршонан комиссехь а (USCIRF) къамел дира, Украинера а, Россиера а пацифист-христианашна Ӏаткъам беш хиларх, алтернативни гражданийн гӀуллакхах уьш дакъа ца лацара бакъонах баьхна хиларх, тӀеман гӀуллакхашна ницкъаца нах гулбеш хиларх а, тӀаьмнашна дуьхьал хиларна лецарш а, ницкъбар а, кхерамаш тийсар а хиларх лаьцна. Оцу хьокъехь Перчаткина U4U программин бухатӀехь АЦШ-шка баьхкинчу украинера пацифист-христианашна лерина миграцин квота хӀоттор лоббизм дира[16].

Эшар а, хьахор а

[бӀаьра нисйан | нисйан]

Вевзаш волчу советан диссидента Андрей Сахарова 1981 шарахь йазйинчу "Ӏилманчийн жопдалар" эссехь кхиболчу политикин чубоьхкинчарна йукъахь Борис Перчаткинан цӀе а хьахийра[17].

Билгалдахарш

[бӀаьра нисйан | нисйан]
  1. 1 2 3 Островская, 2017, p. 68.
  2. 1 2 3 4 5 Романович, 2023.
  3. 1 2 Семёнова, 2020.
  4. Островская, 2017, p. 68—69.
  5. 1 2 3 Он спас 1 млн человек. Сегодня они не могут собрать ему на операцию. Как же так? www.nashaamerica.com (2023 шеран 26 сентябрь). ТӀекхочу терахь: 2023 шеран 26 сентябрь. Архивйина 2023 шеран 26 сентябрехь Архивйина 2023-09-26 — Wayback Machine
  6. Островская, 2017, p. 66.
  7. Zenon Snylyk (1977-10-09). "Dissidents fast across USSR" (PDF). The Ukrainian Weekly(ингалс.). LXXXIV (222). Ukrainian National Association: 2. Архивйина (PDF) 2023 ш. 26 сентябрехь. Архивйина 2023-09-26 — Wayback Machine
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Островская, 2017, p. 69.
  9. Андрей Дементьев. АВЕН-ЕЗЕР. Евангельское движение в Приморье 1898-1990 годы : [рус.]. — Vladivostok : Русский остров, 2011. — P. 213. ISBN 978-5-93577-054-2.
  10. 1 2 Chronology of Soviet Dissidence: January 1970 through December 1982
  11. 1 2 3 4 5 Гура, 2018, p. 173.
  12. Foto - Boris Perchatkin. russiainphoto.ru (2023 шеран 26 сентябрь).
  13. Виталий Футорный (2013-08-11). "25-летие начала исхода". Diaspora. Slavjanskaja obščestvennaja gazeta(оьр.). 16 (15): 9.
  14. Борис Перчаткинан лични сайт.
  15. United States Congress Commission on Security and Cooperation in Europe. Unregistered Religious Groups in Russia: Hearing Before the Commission on Security and Cooperation in Europe : [англ.]. — U.S. Government Printing Office, 2007. ISBN 978-0-16-077910-7.
  16. SlavicSac. В США обсуждают защиту христиан из Украины и России. Slavic Sacramento (2025 шеран 15 июль).
  17. Сахаров. Ответственность учёных. sakharov.space.

Литература

[бӀаьра нисйан | нисйан]