Нажи-Юьртан кӀошт

ХӀара яззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Муниципалан кӀошт
Нажи-Юьртан кӀошт
Мечеть в с. Беной (Ножай-Юртовский район).jpg
Пачхьалкх РоссиFlag of Russia.svg Росси
Юкъайоду Нохчийчоь Нохчийн Республикин
Цунна юкъайоду 22 муниципалан кхоллам
Административан центр Нажи-Юрт
Кхоллар 1923
КӀоштан администрацин корта Музуруев Асланбек Гапайевич
КӀоштан кхеташонан председатель Селимханов Султан Абдуллаевич
Коьрта меттанаш нохчийн оьрсийн
Бахархой (2020)
61 466[1] (4,16 % %, 10-гӀ. меттиг)
Луьсталла 97,9 стаг/км² (12-гӀ. меттиг)
Къаьмнийн хӀоттам нохчий
Динан хӀоттам бусулба-суннийш
Латта 628.81 км² (3.89 %, 12-гӀ. меттиг)
ХӀордан
 сизал локхалла
 • Уггара леккха меттиг


 2547 м
Нажи-Юьртан кӀошт картехь
Сахьтан аса MSK (UTC+3)
Телефонан код +7 87148
Автомобилан код 20, 95
Официалан сайт
Commons-logo.svg Нажи-Юьртан кӀошт Викилармехь

Нажи-Юьртан кӀошт[2]Российн Федерацин Нохчийн Республикин юкъара административан-мехкан дакъа а, муниципалан кхоллам (муниципалан кӀошт) а.

Административан юкъ — Нажи-Юрт.

Географи[нисъе бӀаьра | нисъе]

Муниципалан кӀошт лаьтта Нохчийчоьнан малхбален декъехь, ломан кӀажошкара лаьмнашка дехьадовларан зонехь . Доза ду малхбалехь а, къилбехахь а — ДегӀастанца, къилбаседехьГуьмсан кӀоштаца, малхбузехьВеданан а, Курчалойн а кӀошташца.

КӀоштан лаьттан майда ю — 628,81[3] км².

Климат барамера, йочанийн юккъера барам хуьлу шарахь 500 мм гергга.

Истори[нисъе бӀаьра | нисъе]

Нажи-Юьртан кӀошт кхоьллира Нохчийн областан кхочушдаран комитетан Сацамца Веданан гуонан хиллачу 2-гӀачу декъах 1923 шеран 30 мартехь.

1925 шеран 14 сентябрехь Нажи-Юьртан гуонан цӀе хийцира Яьссин аьлла, оццу шеран 3 октябрехь Яьссин гуонан кхин цӀе тиллира Сесанан аьлла. 1926 шеран 8 мартехь Сесанан гуонан цӀе юха а хийцира Нажи-Юьртан гуо аьлла.

ССРС Лакхара Советан Президиуман омарца 1944 шеран 7 мартехь, нохчий махкаха баьхначу заманахь, Нохч-ГӀалгӀайн АССР дӀаяьккхира, Нажи-Юьртан кӀоштан цӀе хийцира Ӏандалалан аьлла, дӀаелира ДегӀастанан АССР юкъа.

1957 шеран 9 январехь, Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттош, Ӏандалалан кӀошт юхаерзийра республикин юкъа. Оццу шеран 10 апрелехь цуьнан цӀе хийцина шира цӀе юхаерзийра, Нажи-Юьртан кӀошт аьлла[4].

Бахархой[нисъе бӀаьра | нисъе]

Бахархойн дукхалла
2002[5]20062009[6]2010[7]2012[8]2013[9]2014[10]
40 54238 26646 39149 44551 15052 34653 821
2015[11]2016[12]2017[13]2018[14]2019[15]2020[1]
54 98056 29657 76259 16460 45861 466
Къоман хӀоттам

2010 шеран Ерригроссийн бахархой багарбаран хаамашца[16]:

Къам Барам,
ст.
Берриг
бахархойх дакъа, %
нохчий 48 384 97,85 %
оьрсий 344 0,70 %
жӀай 229 0,46 %
кхин берш 370 0,75 %
ца гайтина я ца аьлла 118 0,24 %
берриш 49 445 100,00 %

КӀоштахь беха дукха нохчийн тайпанийн векалш, уггаре дукханаш царех — Ӏалларой, Беной, Билтой, Гендаргной, ГӀордалой, Зандакъой, Сесаной, ЦӀонтарой, Шоной, Энганой.

Муниципалан-мехкан хӀоттам[нисъе бӀаьра | нисъе]

Desc-i.svg
Нажи-Юьртан кӀоштан муниципалан кхолламаш

Нажи-Юьртан кӀоштана юкъабоьду 22 муниципалан кхоллам юьртан меттиг статусца[17]

Юьртан меттиг Юкъ Эвланаш Бахархой Майда
Айти-Мехкан Айти-Мохк 1 1902[1] 13,77[18]
Ӏаларин Ӏалара 5 2977[1] 65,18[18]
Байтаркен Байтарке 2 2633[1] 16,44[18]
Балансуйское БуланхитӀа 1 1657[1] 11,58[18]
Беной-Веданан Беной-Ведана 2 3358[1] 29,05[18]
Бенан Бена 9 6613[1] 59,00[18]
ГӀалайтӀин ГӀалайтӀе 1 2371[1] 18,86[18]
Гендарганин Гендаргана 2 1631[1] 34,54[18]
Гилнин Гилна 1 1590[1] 22,46[18]
ГӀоьрдалин ГӀоьрдала 4 977[1] 38,40[18]
Даьттахин Даьттаха 3 2756[1] 70,47[18]
Замай-Юьртан Замай-Юрт 1 2018[1] 16,72[18]
Зандакъан Зандакъ 1 5773[1] 37,35[18]
Мескитин Мескита 4 6239[1] 35,65[18]
Нажи-Юьртан Нажи-Юрт 3 10 052[1] 69,50[18]
РогӀа-КӀажин РогӀа-КӀажа 4 1448[1] 10,17[18]
Сесанан Сесана 1 1409[1] 14,47[18]
Симсарин Симсара 1 2103[1] 12,87[18]
ЦӀоьнтарин ЦӀоьнтара 1 366[1] 18,40[18]
Шовхала-Бердан Шовхала-Берд 3 1682[1] 9,05[18]
Шоьнин Шоьна 2 566[1] 8,00[18]
Энганин Энгана 1 1345[1] 17,00[18]

Эвланаш[нисъе бӀаьра | нисъе]

Нажи-Юьртан кӀоштахь 53 эвла ю.

Нах беха меттигаш
Нах беха меттигТайпаБахархойЮьртан
меттиг
1 Айти-Мохк эвла 1902[1] Айти-Мехкан
2 Ӏалара эвла 1085[7] Ӏаларин
3 Ӏалхан-КӀотар эвла 898[7] Бенан
4 Байтарке эвла 1660[7] Байтаркен
5 БуланхитӀа эвла 1657[1] БуланхитӀин
6 Бас-ГӀоьрдала эвла 155[7] ГӀоьрдалин
7 Бена эвла 1216[7] Бенан
8 Беной-Ведана эвла 2391[7] Бена-Веданан
9 Бетт-Махка эвла 955[7] Мескитин
10 Бешал-Ирзе эвла 261[7] Шовхала-Бердан
11 Билта эвла 305[7] РогӀа-КӀажин
12 БулгӀат-Ирзе эвла 1059[7] Даьттахин
13 ГӀалайтӀе эвла 2371[1] ГӀалайтӀен
14 ГӀансолчу эвла 225[7] Ӏаларин
15 Гендаргана эвла 689[7] Гендарганин
16 Гилна эвла 1590[1] Гилнин
17 ГӀоьрдала эвла 586[7] ГӀоьрдалин
18 Гуьржи-Мохк эвла 826[7] Бенан
19 Даьттаха эвла 911[7] Даьттахин
20 Девлатби-Отар эвла 200[7] Шовхала-Бердан
21 Денги-Юрт эвла 475[7] Бенан
22 Замай-Юрт эвла 2018[1] Замай-Юьртан
23 Зандакъ эвла 5773[1] Зандакъан
24 Зандакъ-Ара эвла 706[7] Гендарганин
25 Ӏиса-Юрт эвла 112[7] Ӏаларин
26 Ишхой-Отар эвла 205[7] РогӀа-КӀажин
27 Коьран-Бена эвла 368[7] Бенан
28 Лоьма-КӀорца эвла 188[7] Беной-Веденское
29 МоӀси-КӀотар эвла 48[7] ГӀоьрдалин
30 Чари-Мохк эвла 267[7] Шоьнин
31 Мескита эвла 3447[7] Мескитин
32 МехкаштӀехьа эвла 181[7] Нажи-Юьртан
33 Керла Замай-Юрт эвла 137[7] Мескитин
34 Нажи-Юрт эвла 6744[7] Нажи-Юьртан
35 Ӏожи-Юрт эвла 275[7] Бенан
36 Оьси-Юрт эвла 358[7] Бенан
37 Пхьача эвла 281[7] Бенан
38 РогӀа-КӀажа эвла 367[7] РогӀа-КӀажин
39 Сесана эвла 1409[1] Сесанин
40 Симсара эвла 2103[1] Симсарин
41 СоврагӀа эвла 105[7] Ӏаларин
42 СогунтӀа эвла 498[7] Мескитин
43 Стерч-Керчашка эвла 580[7] Бенан
44 Татай-Отар эвла 537[7] Байтаркен
45 ТӀуртӀи-КӀотар эвла 376[7] Ӏаларин
46 Хьашти-Мохк эвла 40[7] ГӀоьрдалин
47 Хьочи-Ара эвла 323[7] РогӀа-КӀажин
48 ЦӀоьнтара эвла 366[1] ЦӀоьнтарин
49 Чеччалхе эвла 284[7] Даьттахин
50 Чуьрча-Ирзе эвла 1061[7] Нажи-Юьртан
51 Шовхала-Берд эвла 840[7] Шовхала-Бердан
52 Шоьна эвла 193[7] Шоьнин
53 Энгана эвла 1345[1] Энганин

КӀоштан нах бехачу меттигийн юкъара карта[нисъе бӀаьра | нисъе]

Нах бехачу меттигийн бахархойн барам:
Green pog.svg 20 000 сов вахархо
Lightgreen pog.svg 10 000—15 000 вахархо
Yellow pog.svg 5000—10 000 вахархо
Orange pog.svg 1000—5000 вахархо
Red pog.svg 500—1000 вахархо
Black pog.svg Менее 500 вахархо

Билгалдахарш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года (оьр.)(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2020 шеран 24 апрелехь. Теллина 2020 шеран 24 апрелехь.
  2. Бовза хьай Дайхмохк
  3. Закон Чеченской Республики от 04 октября 2019 года N 41-РЗ «О преобразовании, изменении границ отдельных муниципальных образований Чеченской Республики и внесении изменений в некоторые законодательные акты Чеченской Республики» — Стр. 2015
  4. Историческая справка.
  5. Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2012 шеран 3 февралехь.
  6. Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2014 шеран 2 январехь. Теллина 2014 шеран 2 январехь.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1. Численность и размещение населения Чеченской Республики. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2014 шеран 9 майхь. Теллина 2014 шеран 9 майхь.
  8. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2014 шеран 31 майхь. Теллина 2014 шеран 31 майхь.
  9. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 16 ноябрехь. Теллина 2013 шеран 16 ноябрехь.
  10. Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2014 шеран 2 августехь. Теллина 2014 шеран 2 августехь.
  11. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2015 шеран 6 августехь. Теллина 2015 шеран 6 августехь.
  12. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года
  13. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года (2017, 31 июль). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2017 шеран 31 июлехь. Теллина 2017 шеран 31 июлехь.
  14. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2018 шеран 26 июлехь. Теллина 2018 шеран 25 июлехь.
  15. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года (оьр.). Теллина 2019 шеран 31 июлехь.
  16. Том 4 книга 1 "Национальный состав и владение языками, гражданство"; таблица 1 "Национальный состав населения Чечни по городским округам, муниципальным районам, городским населённым пунктам, сельским населённым пунктам с численностью населения 3000 человек и более"(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2015 шеран 29 сентябрехь. Теллина 2014 шеран 2 январехь.
  17. Закон Чеченской Республики от 20 февраля 2009 года N 11-рз «Об образовании муниципального образования Ножай-Юртовский район и муниципальных образований, входящих в его состав, установлении их границ и наделении их соответствующим статусом муниципального района и сельского поселения»
  18. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Чеченская Республика. Общая площадь земель муниципального образования

Хьажа кхин а[нисъе бӀаьра | нисъе]

Хьажоргаш[нисъе бӀаьра | нисъе]