Нажи-Юрт

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Эвла
Нажи-Юрт
Нажи-Юрт (1).jpg
Пачхьалкх Росси
Регион Нохчийчоь
КӀошт Нажи-Юьртан
Юьртан меттиг Нажи-Юьртан
Координаташ 43°05′45″ къ. ш. 46°22′35″ м. д.HGЯO
Йиллина 1810
Бахархой 5062[1] эзар.[2] адам (2002)
Къаьмнийн хӀоттам нохчий
Динан хӀоттам бусулбанаш
Телефонан код +7 87141
Поштан индекс 366220
ОКАТО 96225828001
Нажи-Юрт картан тӀехь
Нажи-Юрт картан тӀехь
Red pog2.svg
Нажи-Юрт картан тӀехь
Red pog2.svg
Нажи-Юрт картан тӀехь
Red pog2.svg

Нажи-Юрт[3]Нохчийчоьнан Нажи-Юьртан кӀоштан административан центр. Бахархой — 5062, леррана 2002 шарахь.

Иза ю Нажи-Юьртан юьртан меттиган административан центр.

Географи[нисъе | нисъе чухулара]

Эвла ю Нохчийчоьнан малхбален дакъан тӀехь, Соьлжа-ГӀалина къилба-малхбалехьа 111 километрехь ю, ДегӀаста дозанан гена йоцуш ю, Хаси-Эвлан къилба-малхбузехьа 30 километрехь ю, Ястий хинайистехь ю[4].

Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа ю — БуланхитӀа, къилбаседа-малхбузехьа ю — Бетти-Мохк, къилбаседа-малхбалехьа ю — Кешен-Эвла а, Бони-Эвла (Дагестан) а, къилбехьа ю — Билта а, МехкаштӀехьа а, къилба-малхбузехьа ю — Ишхой-Отар, малхбузехьа ю — Айти-Мохк а, Совраги а, Ӏалара а, къилба-малхбалехьа ю — Чурч-Ирзу а, Гилна а, Зандакъ а[5].

Истори[нисъе | нисъе чухулара]

Эвла йиллина 1810 шарахь.

1944 шеран 23 февралехь коммунистийн Ӏедало нохчий а, гӀалгӀай а махкахбахар а, ишта Нохч-ГӀалгӀайн АССР дӀаяккхар а бахьана долуш, эвлан цӀе Андалалы аьлла хийцина яра. Эвла баьхкина Дагестанера суьйлий а СССР меттигашкара оьрсийн бахархой а. 1957 шеран 9 январехь Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттийна[6] ишта меттахӀоттийна эвлан хьалхалера цӀе а. Коммунистийн харца Ӏедало баха охьахийшина болу Суьйлийн дезна шаьш схьа баьхканча юха баха.

Бахархой[нисъе | нисъе чухулара]

Бахархойн дукхалла
1939[7]1959[8]1970[9]1979[10]1989[11]2002[12]2010[13]
1658194328823636438850626744
Къаьмнийн хӀоттам

2010 шарахь Ерригроссийн бахархой ларарца къаьмнийн хӀоттам[14]:

Халкъ Дукхалла,
адам.
Массо бахархойх дакъа, %
нохчий 5 858 86,86 %
оьрсий 320 4,74 %
суьйлий 217 3,22 %
гӀумкий 90 1,33 %
лаьзгий 41 0,61 %
гӀазгӀумкий 32 0,47 %
кхиберш 180 2,67 %
билгалцабинарш 6 0,09 %
массо 6 744 100,00 %

Экономика[нисъе | нисъе чухулара]

Нажи-Юьртахь ю кибарчигийн завод. 1994 шарахьхиллачу ШолгӀа нохчийн тӀамехь завод йохийнера, 2006 шарахь меттахӀоттийра. Заводан арахецаран нуьцкъалла — 8 миллион кибарчигаш шарахь.[15]

Галерей[нисъе | нисъе чухулара]

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Нажи-Юьртан кIошт, 2002-гIа шо
  2. Дийнароссин бахархой лараран 2002-чу шаран данныш
  3. Даймохк, 2015.
  4. Ножай-Юрт // Географические названия России
  5. Карта Чечни (rar) (не ранее 1995). Архив йина хьалхара хьостан чура 2012 шеран 18 февралехь. Теллина 2010 шеран 2 январехь.rar. Объём 8 МБ.
  6. Указ Президиума ВС СССР от 09.01.1957
  7. Ножай-Юртовский район (1939)
  8. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность сельского населения РСФСР - жителей сельских населённых пунктов - районных центров по полу
  9. Всесоюзная перепись населения 1970 года. Численность сельского населения РСФСР - жителей сельских населенных пунктов - районных центров по полу. Архив йина хьалхара хьостан чура 2013 шеран 14 октябрехь. Теллина 2013 шеран 14 октябрехь.
  10. Всесоюзная перепись населения 1979 года. Численность сельского населения РСФСР - жителей сельских населённых пунктов - районных центров. Архив йина хьалхара хьостан чура 2013 шеран 29 декабрехь. Теллина 2013 шеран 29 декабрехь.
  11. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность сельского населения РСФСР - жителей сельских населённых пунктов - районных центров по полу. Архив йина хьалхара хьостан чура 2013 шеран 16 ноябрехь. Теллина 2013 шеран 20 ноябрехь.
  12. Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Архив йина хьалхара хьостан чура 2012 шеран 3 февралехь.
  13. Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1. Численность и размещение населения Чеченской Республики. Архив йина хьалхара хьостан чура 2014 шеран 9 майхь. Теллина 2014 шеран 9 майхь.
  14. Том 4 книга 1 "Национальный состав и владение языками, гражданство"; таблица 1 "Национальный состав населения Чечни по городским округам, муниципальным районам, городским населенным пунктам, сельским населенным пунктам с численностью населения 3000 человек и более".
  15. В селе Ножай-Юрт восстановлен кирпичный завод // ИА REGNUM

Литература[нисъе | нисъе чухулара]