Мехико Сесента и Очо (Каборка)
| Эвла | |
| Мехико Сесента и Очо | |
|---|---|
| 30°47′54″ къ. ш. 112°26′06″ м. д.HGЯO | |
| Пачхьалкх |
 Мексика |
| Штат | Сонора |
| Истори а, географи а | |
| Центран локхалла | 222 метр |
| Картин тӀехь | |
 Мехико Сесента и Очо |
|
Мехико Сесента и Очо — Мексикин Сонора штатан Каборка муниципалитетера нах беха меттиг[1].
Географи
[бӀаьра нисйан | нисйан]Мехико Сесента и Очо лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбузен декъехь[2].
Климат
[бӀаьра нисйан | нисйан]| Мехико Сесента и Очо климатограмма | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Я | Ф | М | А | М | И | И | А | С | О | Н | Д |
17
24
10
|
17
26
11
|
7
29
13
|
4
32
16
|
3
36
19
|
8
40
24
|
98
39
26
|
100
38
26
|
69
38
25
|
18
34
20
|
17
29
14
|
29
24
10
|
| Температура °C • Йочанийн барам мм | |||||||||||
Плиоценехь Лахарчу Калифорнин йекъайаларна а, Калифорнин айма кхоллайаларна а, кхин а шело Калифорнин хӀордан леламан а бахьанехь[3].
Истори
[бӀаьра нисйан | нисйан]ХӀокху штатехь адамаш хиларан тешаллаш 10 000 шо хьалхалера ду. Исторел хьалхарчу муьран доккхаха йолчу хенахь Ӏаламан хьелаш таханлерчул кӀеда хилла, ткъа ораматаш алсам йара[4]. 1100–1350-чу шерашна йукъарчу муьрехь хӀокху регионехь дуккха а кегийра, социалан хӀоттам чолхе болу эвлаш хилла, дика кхиъна йохк-эцаран (махлелоран) сетанаш а йолуш. XV-чу бӀешеран йуккъехь климат хийцайаларна, йерриг къилба-малхбузен Мексико сихха гӀум-арене йерза йолайелира. Хьалха хиллачу нах бехачу меттигийн терахь а, барамаш а оцу хенахь чӀогӀа лахдаларна бахьана иза хила йезаш йу. Регионехь биссина болу къаьмнаш йухадевлира социалан хӀоттам а, дахаран кеп а атта йолчу хьоле. Испанхой кхачале хилла йолу муьлхха а чолхе социалан организаци XVI-чу бӀешере кхачале хьалха дӀайаьллера[5].
XVI-чу бӀешарахь Ацтекийн импери испанхоша йаккхарна тӀаьххье, оцу регионах лаьцна бакъ йолу хаамаш кӀеззиг бисна. Цхьаболчара чӀагӀдо, дуьххьарлера испанхойн нах беха меттиг 1530-чу шарахь Альваро Нуньес Кабеса де Вакас кхоьллина олий. Йуьхьанца Сонора штато испанхой тӀеозабира шен латташ дика хиларна. Миссийн система кхоьллинчул тӀаьхьа, испанхойн колонисташ дуккха а хьалха деанера кхуза. Меттигерчу бахархойн реакци тайп-тайпана йара: цхьаболчара машар тӀеийцира, кхечара ницкъ а духьало йира, хӀунда аьлча тайп-тайпанчу тобанаша тайп-тайпанчу хенахь тайп-тайпана стратеги лелайора. Ницкъбараш колониалан мур чекхбаллалц лаьттира, цундела испанхоша дизира миссеш йан а, испанхойн эвлаш а ларйаран фортификацин гӀишлош йан. Колонизацин процесс чӀогӀа къиза ца хиллехь а, хӀокху регионан меттигерчу бахархошна цуьнан Ӏаткъам чӀогӀа кӀоргера бара, хӀунда аьлча цара хьалха лелийна йолу маршонехьа йолу дахар дохийра, уьш кхечу пачхьалкхан централизованни системига карайахийта декхаре а беш. 1691-чу шарахь колонисташа дӀалаьцна латташ Сонора, Остимури, Синалоа провинцийн цхьааллин йукъаралле вовшахтоьхна. Иза иштта лаьттира колониалан мур чекхбаллалц, 1823-чу шо кхаччалц[6].
1824 шеран 10 январехь дуьйна иза Сонора штатан йукъадогӀуш йу[7].
Бахархой
[бӀаьра нисйан | нисйан]Билгалдахарш
[бӀаьра нисйан | нисйан]- ↑ The GeoNames geographical database (инг.) (2012).
- ↑ Medio Físico (исп.). Enciclopedia de Los Municipios y Delegaciones de México Estado de Sonora. Mexico: Instituto para el Federalismo y el Desarrollo Municipal (2010). ТӀекхочу дата: 2011 шеран 15 февраль. Архивйина 2008 шеран 1 декабрехь
- ↑ "Sonora registra 12 grados bajo cero" [Sonora registes 12 degrees below zero]. El Economista(испан.). Mexico. Notimex. February 5, 2011. ТӀекхачаран де: 2011 ш. 15 февралехь.
- ↑ Sanchez, G.; Holliday, V. T.; Gaines, E. P.; Arroyo-Cabrales, J.; Martínez-Tagüeñ, N.; Kowler, A.; Lange, T.; Hodgins, G. W. L.; Mentzer, S. M.; Sanchez-Morales, I. (2014-07-14). "Human (Clovis)–gomphothere (Cuvieronius sp.) association ~13,390 calibrated yBP in Sonora, Mexico". PNAS. 111 (30): 10972—10977. Bibcode:2014PNAS..11110972S. doi:10.1073/pnas.1404546111. PMC 4121807. PMID 25024193.
- ↑ Foster, Michael S; Gorenstein, Shirley, eds. (2000). Greater Mesoamerica: The Archaeology of West & Northwest Mexico. Salt Lake City, UT, USA: University of Utah Press. ISBN 0-87480-950-9.
- ↑ Historia de Sonora (исп.). Sonora Mexico: Government of Sonora. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 15 февраль. Архивйина 2011 шеран 2 февралехь
- ↑ "Las Diputaciones Provinciales" (PDF)(испан.). p. 15.
Литература
[бӀаьра нисйан | нисйан]- Cartron, Jean-Luc E; Ceballos, Gerardo; Felger, Richard Stephen (2005). Biodiversity, Ecosystems, and Conservation in Northern Mexico. Cary, NC, USA: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-515672-0.
