Меса дел Агвахе (Темосачик)
| Эвла | |
| Меса дел Агвахе | |
|---|---|
| 28°18′06″ къ. ш. 108°14′42″ м. д.HGЯO | |
| Пачхьалкх |
 Мексика |
| Штат | Чиуауа |
| Картин тӀехь | |
 Меса дел Агвахе |
|
Меса дел Агвахе — Мексикин Чиуауа штатан Темосачик муниципалитетера нах беха меттиг[1].
Географи
[бӀаьра нисйан | нисйан]Меса дел Агвахе лаьтташ йу Мексикин къилбаседа-малхбузен декъехь.
Климат
[бӀаьра нисйан | нисйан]| Меса дел Агвахе климатограмма | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Я | Ф | М | А | М | И | И | А | С | О | Н | Д |
7
18
3
|
4
22
5
|
5
25
8
|
7
29
12
|
15
33
16
|
36
35
20
|
97
33
20
|
84
32
19
|
68
30
17
|
24
28
12
|
12
23
7
|
12
19
3
|
| Температура °C • Йочанийн барам мм | |||||||||||
Кхузахь йовха ахйекъачу климатан амалш йу[2][3]. Ӏаьнаш кӀеда хуьлу: уггаре шийлачу баттахь, январехь, дийнахь йуккъера температура 18,1 °C хуьлу, иштта йуккъера минимум температура 2 °C кхочу. Наггахь температура 26 °C лакхайала а тарло, а шийлачу хӀаваан фронташа иза −10 °C лахайаккха а тарло. Шелонан муьраш дукхах дерг Ӏаьнан буьйсанашкахь хуьлу[3].
Истори
[бӀаьра нисйан | нисйан]ХӀокху кӀошташкахь адамаш дахарна хьалхара тешаллаш вайн эрал хьалха 12 000-чу а, 7 000-чу а шерашна йукъарчу муьре догӀуш ду. И адамаш таллархой-лахьорхой хилла лору, тӀаьхьо кхузахь латталелор а кхиъна, къаьсттина — хьаьжкӀаш кхиор[4].
300 шарера 1300 шаре кхаччалц йолчу муьрехь Касас-Грандес «Йаккхийчу хӀусмийн» культура кхуьуш хилла. XIV-чу бӀешарахь штатан къилбаседа-малхбален декъехь конкистадораша хӀокху регионан индейшах гуманосаш олуш хилла. Цара бизонашна таллар лелийна а, шайна тӀаьхьа дуккха а тӀулгаш тӀехь суьрташ дитина а. Сума а, мансо а къаьмнаш гуманосех а, Касас-Грандесан бахархойх а схьадаьлла ду[5]. 1528-чу шарахь гергга Испанин талламхойн тоба дуьхьара хӀокху территори тӀе кхаьчна. Территори дӀалацар бӀешо гергга лаьттина. Ла-Хунта олуш долчу меттигерчу индейша испанхошна чӀогӀа дуьхьало йина, амма Габсбурган Испани хӀокху регионах кхуьуш йолу индустриалан центр йан гӀерташ хиларна, мехкан контроль латто дика стратеги кечйира[6]. 1824 шеран 6 июлехь дуьйна иза Чиуауа штатан дакъа ду[7].
Бахархой
[бӀаьра нисйан | нисйан]Билгалдахарш
[бӀаьра нисйан | нисйан]- ↑ The GeoNames geographical database (инг.) (2012).
- ↑ Peel, M. C.; Finlayson B. L. & McMahon, T. A. (2007). "Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification". Hydrol. Earth Syst. Sci. 11 (5): 1633—1644. Bibcode:2007HESS...11.1633P. doi:10.5194/hess-11-1633-2007. ISSN 1027-5606. Архивйина 2017 ш. 10 февралехь. ТӀекхачаран де: 2013 ш. 29 январехь. (direct: Final Revised Paper Архивйина 2012-02-03 — Wayback Machine)
- 1 2 Kottek, M.; J. Grieser; C. Beck; B. Rudolf; F. Rubel (2006). "World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated" (PDF). Meteorol. Z. 15 (3): 259—263. Bibcode:2006MetZe..15..259K. doi:10.1127/0941-2948/2006/0130. Архивйина (PDF) 2013 ш. 23 июлехь. ТӀекхачаран де: 2012 ш. 08 декабрехь.
- ↑ Kirchhoff, Paul (August 1954). "Gatherers and Farmers in the Greater Southwest: A Problem in Classification". American Anthropologist. 56 (4): 550. doi:10.1525/aa.1954.56.4.02a00020. JSTOR 664319. ТӀекхачаран де: 2023 ш. 24 декабрехь.
- ↑ Alfredo López Austin and Leonardo López Luján, Mexico's Indigenous Past, p. 30.
- ↑ Chihuahua: Historia. ТӀекхочу дата: 2007 шеран 7 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2007 шеран 29 июнехь
- ↑ "Las Diputaciones Provinciales" (PDF)(испан.). p. 15. Архивйина (PDF) 2016 ш. 28 майхь. ТӀекхачаран де: 2011 ш. 25 мартехь.
Литература
[бӀаьра нисйан | нисйан]- Carothers to Secretary of State, April 22, 1914, Wilson Papers, Ser. 2, as quoted in P. Edward Haley (1970). Revolution and Intervention: The Diplomacy of Taft and Wilson with Mexico, 1910-1917. M.I.T. Press.ISBN 978-0-262-08039-2.
