Кхоьллина интеллект

Кхоьллина интеллект (КИ) (инг. Artificial intelligence, AI) — цифран компьютеран(ингалс.)нохч. йа компьютерца урхалла деш долчу роботан(ингалс.)нохч. кхетаме долчу адамаца уьйр йолу декхарш кхочушдан йолу таро йу. Оцу термино дукхахьолахь гойту адаман кхетаман хьесапашца (масала, ойлайар(ингалс.)нохч., маьӀна гучудаккхар, йуукрадаккхар, йа хьалха хиллачу хьелашкара Ӏамадалар(ингалс.)нохч.) доьзна йолу ражаш кхиоран проект^[1].

1940-чу шерашкахь уьш кхио йолийначхьана, цифран компьютершна программаш хӀиттийна йу чӀогӀа чоьлхе декхарш кхочушдан — масала, математикин теоремаш бакъйар йа шахматехь(ингалс.)нохч. ловзар — лакхарчу говзаллица^[1].

КИ коьрта дакъош

Психологаша(ингалс.)нохч. дукхахьолахь адаман кхетам цхьана билгалонца ца гойту, амма дуккха а тайп-тайпанчу таронаша цхьаьнаэцарца лору. КИ талламаш коьртачу декъехь хьалхатеттина йу кхетаман ларарш долчу коьртачу дакъошна тӀе^[1]:

Ӏамадалар (Learning): КИ йукъахь дуккха а тайпана Ӏамадаларан форманаш леладо. Уггаре аттаниг — гӀалат лелорца а, иза нисдарца а Ӏамадалар ду (trial and error).
Ойлайар (Reasoning): КИ-но таро луш йу хьелашна нийса мах хадо а, логикаца цуьнан коьрта кхетаме таронаш гучуйаха а.
ГӀуллакх кхочушдар (Problem solving): КИ йукъахь гӀуллакхаш кхочушдар лоруш ду билгалйинчу Ӏалашоне йа сацаме тӀедахка таро йолчу гӀуллакхийн раж санна.
ТӀелацам (Perception): Оцу декъехь КИ-но леладо машинан тӀелацам(ингалс.)нохч., цо таро ло автономин транспорташна(ингалс.)нохч. гуонахьара хьелаш лара а, дӀайаха а.

КИ тайпанаш а, Ӏалашо а

Британника энциклопедехь КИ талламаш кхочушдо кхаа Ӏалашонан гурашкахь^[2]:

Шера кхоьллина интеллект(ингалс.)нохч. (AGI йа чӀогӀа КИ) — цуьнан Ӏалашо йу ойла йан таро йолу машинаш кхоллар. Цуьнан коьрта лаам бу адаман кхетамца цхьа а башхалла йоцуш йолу машина кхоллар.
**Лелош йолу КИ (Applied AI)** — цуьнан Ӏалашо йу коммерцин агӀор лело таро йолу «кхетаме» ражаш кхоллар (масала, медицинан диагностикин ражаш а, биржахь йохк-эцаран ражаш а). Лелош йолчу КИ-но боккха толам баккхина.
**Кхетаме симуляци (Cognitive simulation)** — компьютеран моделаш лелош адаман кхетаме хьесапаш таллар а, симуляци йар а.

Комментареш

Билгалдахарш

1 2 3 B.J. Copeland. Artificial intelligence (AI) — Definition, Examples, Types, Applications (инг.). Encyclopædia Britannica.
↑ B.J. Copeland. Artificial intelligence - Reasoning, Algorithms, Automation (инг.). Encyclopædia Britannica.

[Britannica-AI-1] 1 2 3 B.J. Copeland. Artificial intelligence (AI) — Definition, Examples, Types, Applications (инг.). Encyclopædia Britannica.

[Britannica-AI-Reasoning-2] B.J. Copeland. Artificial intelligence - Reasoning, Algorithms, Automation (инг.). Encyclopædia Britannica.

[1]

[2]