Йозан истори

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо

Йозанал хьалхара мур (пиктографи)[нисъе | нисъе чухулара]

VI эз. шо вайн эрал хьалха[нисъе | нисъе чухулара]

1962 шарахь Хуанхэ эрк тӀиера неолитан Цзяху юьртан ахкарш деш уьнтӀепхьидан у тӀехь йозанаш карийна, уьш тера дара дахкарца шира (вайн эрал 3,5 эз. шо хьалхара) цийн иероглифех.

5500 шо вайн эрал хьалха[нисъе | нисъе чухулара]

Тэртэрийн йозанаш (Винчан оьздангаллин йоза)

Вайн эрал хьалхара IV эз. шо чекхдолуш[нисъе | нисъе чухулара]

Шеман-Палестинан регионехь иштта гучуйовлу цхьацца пиктографеш (аьлчи а Месопотамица цхьаьна хенахь)[1].

4000—3000 шераш вайн эрал хьалхара[нисъе | нисъе чухулара]

Майкопан экъа (Майкопан оьздангаллин гипотезан йоза). Карийна тера петроглифаш хӀинцалерачу Абхазин а, Чергазийчоьн а мехкашкахь. Абхазин-адыгийн меттанийн шира йозан гипотеза.

3500 шо вайн эрал хьалхара[нисъе | нисъе чухулара]

Кишара табличка — тӀулган табличка, гойту зайлан йоза кхиаран хьалхара пиктографин мур, ткъа иштта, Месопотамехь боккъал йоза доцуш, лелош хиллий пиктографи.

3000—2750 шо вайн эрал хьалхара[нисъе | нисъе чухулара]

Шумерехь — зайлан йоза кхиаран шира мур, пиктографин мур, оцу хенахь грамматикан морфемаш графикаца гайтина яц. Урук IVа чкъоьран археологин тексташ. Йозан хьаьркаш латтар массо хенахь а ца догӀу дешаран низамца. Бахаман, юридически, ишколан тексташ.

Боккъал а йозанийн мур[нисъе | нисъе чухулара]

3200 шо вайн эрал хьалхара[нисъе | нисъе чухулара]

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

Литература[нисъе | нисъе чухулара]

  • Гельб Игнас Джей. История письменности. От рисуночного письма к полноценному алфавиту / Пер. с англ. Т. М. Шуликовой. — М.: ЗАО «Центрполиграф», 2017. — 288 с.: ил. — Серия «Занимательная наука». — ISBN 978-5-9524-5270-1.
  • Добльхофер Эрнст. Знаки и чудеса.: Рассказы о том, как были дешифрованы забытые письмена и языки / Пер. с нем. Т. М. Бауэра. — М.: Восточная литература, 1963. — 386 с.: ил. — Серия «По следам исчезнувших культур Востока».
  • Истрин В. И. Развитие письма. — М.: Изд-во АН СССР, 1961. — 396 с.: ил.
  • Кацпржак Е. И. История письменности и книги. — М.: Искусство, 1955. — 356 с.: ил.
  • Лоукотка Честмир. Развитие письма / Пер. с чеш. Н. Н. Соколова. — М.: Иностранная литература, 1950. — 320 с.: ил.
  • Тайны древних письмен. Проблемы дешифровки. Сб. ст. / Пер. с англ., нем., фр., итал. Под ред. И. М. Дьяконова. — М.: Прогресс, 1976. — 592 с.: ил.
  • Фридрих Иоганнес. История письма / Пер. с нем. И. М. Дунаевской. Вст. ст. и комм. И. М. Дьяконова. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1979. — 464 с.: ил.

Фильмографи[нисъе | нисъе чухулара]

  • «История письменности» (инг. The Written Word) — научно-популярный фильм, снятый в 2005 г.