Изамал (Изамал, Юкатан)
| Эвла | |||
| Изамал | |||
|---|---|---|---|
| испан. Izamal | |||
.jpg) | |||
|
|||
| 20°55′53″ къ. ш. 89°01′04″ м. д.HGЯO | |||
| Пачхьалкх |
 Мексика |
||
| Штат | Юкатан | ||
| Истори а, географи а | |||
| Йиллина | 1543[1] | ||
| Центран локхалла | 15 метр[2] | ||
| Бахархой | |||
| Бахархой | |||
| Идентификаторан терахьаш | |||
| Телефонан код | +52 988 | ||
| Поштан индекс | 97540 | ||
| izamal.gob.mx | |||
| Картин тӀехь | |||
 Изамал |
|||
 Викиларми чохь медиафайлаш | |||
Изамал — Мексикин Юкатан штатан Исамаль муниципалитетера нах беха меттиг[4].
Географи
[бӀаьра нисйан | нисйан]Изамал лаьтташ йу Мексикин къилба-малхбалехь, Юкатан ахгIайренан къилбаседехьара декъехь[5].
Климат
[бӀаьра нисйан | нисйан]| Изамал климатограмма | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Я | Ф | М | А | М | И | И | А | С | О | Н | Д |
5
31
17
|
5
32
17
|
10
34
19
|
15
36
20
|
40
35
22
|
140
35
22
|
160
35
21
|
150
35
21
|
120
34
22
|
50
33
21
|
10
32
19
|
5
31
18
|
| Температура °C • Йочанийн барам мм | |||||||||||
Кхузахь тропикийн саваннан климат йу. Климат барамехь йу, шеран сезоне хьаьжжина барамехь йа лакхара тӀуналла йолуш. Шеран йуккъера уггаре лакхара температура 33,5 °C (92,3 °F) йу. Иза декабрехь 30,6 °C (87,1 °F) хиларца а, майехь 36,3 °C (97,3 °F) хиларца а хийцало, амма дийнахь температураш кест-кеста 38 °C (100,4 °F) лакхайовлу. Уггаре лахара температураш январехь 17,2 °C (63,0 °F) тӀера майехь 21,7 °C (71,1 °F) тӀе кхаччалц хуьлу. ДогӀнийн сезон июнехь дуьйна октябре кхаччалц лаьтта, иза Мексикин муссонаца йоьзна йу, цо лаьтта тӀе йовха, тӀуьна хӀаваъ деа. Шеран оцу хенахь хӀокху регионехь малхбалерчу меххаша а, тропикийн дарцаша а хьовзайо[6].
Истори
[бӀаьра нисйан | нисйан]Хьалхара майянийн тайпанаш хӀокху регионе вайн эран 250-чу шарахь гергга кхаьчна Петенара (хӀинцалера Гватемалин къилбаседа территори). ХӀокху регионехь Мексикин айманан бердашца баьхкинчу нехан тӀаьхье хилла болу тольтекаш охьахийшинчу хенахь, цара майянийн тайпанаш аратетта долийра. Шортта шерашкахь бинчу дуккха а тӀемашца Майянийн лига кхоллайелира (цуьнан йукъахь ица, суэц а, кокоме а тайпанаш дара), иза 1194-чу шарахь гергга йоьхна чекхйелира. XVI-чу бӀешарахь испанхойн конкистадораш жимачу территори тӀе кхаьчна хилла[7].
Юкатан йаккхар чекхйелира ацтекийн импери испанхоша йаьккхинчул тӀаьхьа ши итта шо даьлча. Керлачу Испанин центрана, къаьсттина Мехикона, географин агӀор гена хилар бахьана долуш, Юкатан тӀеман хьокъехь Мексикин маршонехьа бинчу тӀамах зен хилла йацара. 1821 шеран 15 сентябрехь Юкатана Испанех шен маршо кхайкхийра. Цу хенахь губернаторо Хуан Мария Эчеверрис сихха ши векал хьажийра Юкатан Мексикин империн йукъайахийтарх лаьцна барт бан. Аннекси 1821-чу шеран 2-чу ноябрехь хилира. Мексикин импери сихха йожийра (1823-чу шарахь), ткъа хиллачу империн провинцеш маршо йолу пачхьалкхаш хилла дӀахӀоьттира[8].
1823 шеран 29 майехь кхайкхийна йолу хьалхара Юкатан Республика, 1823 шеран 23 декабрехь Мексикин Цхьаьнатоьхначу Штатийн Федеративан Республикин йукъайахара Юкатан Федеративан Республика аьлла[9][10][11].
1823 шеран 23 декабрехь дуьйна иза Юкатан штатан дакъа ду[12].
Бахархой
[бӀаьра нисйан | нисйан]Билгалдахарш
[бӀаьра нисйан | нисйан]- ↑ https://web.archive.org/web/20200206161130/http://siglo.inafed.gob.mx/enciclopedia/EMM31yucatan/municipios/31040a.html
- ↑ https://it-ch.topographic-map.com/map-vdv1m2/Izamal/?zoom=19¢er=20.93269%2C-89.01928&popup=20.93285%2C-89.01958
- 1 2 http://www.inegi.org.mx/sistemas/consulta_resultados/iter2010.aspx?c=27329&s=est
- ↑ The GeoNames geographical database (инг.) (2012).
- ↑ Yucatán. Collins English Dictionary. HarperCollins. ТӀекхочу дата: 2019 шеран 26 июль. Архивйина 2019 шеран 26 июлехь
- ↑ Peel, M. C.; Finlayson, B. L.; McMahon, T. A. (2007). "Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification" (PDF). Hydrol. Earth Syst. Sci. 11 (5): 1633—1644. Bibcode:2007HESS...11.1633P. doi:10.5194/hess-11-1633-2007. ISSN 1027-5606.
- ↑ Diario de Yucatán. La Ruta Puuc (2001 шеран январь). ТӀекхочу дата: 2010 шеран 4 май. Кху чуьра архивйина оригиналан 2010 шеран 30 мартехь
- ↑ Peck, Douglas T. Misconceptions and Myths Related to the Fountain of Youth and Juan Ponce de Leon's 1513 Exploration Voyage. New World Explorers, Inc. ТӀекхочу дата: 2010 шеран 5 май. Кху чуьра архивйина оригиналан 2008 шеран 9 апрелехь
- ↑ "Las Diputaciones Provinciales" (PDF)(испан.). p. 15. Архивйина (PDF) 2016 ш. 28 майхь. ТӀекхачаран де: 2011 ш. 11 апрелехь.
- ↑ "La Historia de la República de Yucatán"(испан.). Архивйина оригинала 2017 ш. 06 июнехь чуьра. ТӀекхачаран де: 2010 ш. 31 октябрехь.
- ↑ Benson, Nettie Lee (1994). "La Diputación Provincial y el Federalismo Mexicano"(испан.). ISBN 9789681205867. Архивйина 2023 ш. 20 октябрехь. ТӀекхачаран де: 2020 ш. 21 октябрехь.
- ↑ "Las Diputaciones Provinciales" (PDF)(испан.). p. 15. Архивйина (PDF) 2016 ш. 28 майхь. ТӀекхачаран де: 2011 ш. 25 мартехь.
Литература
[бӀаьра нисйан | нисйан]- Ancona, Eligio (1878). M. Heredia Argüelles (ed.). Historia de Yucatán: Desde la época más remota hasta nuestros días. Mérida, México. OCLC 2688499
