Иваненко, Виктор Валентинович

Иваненко Виктор Валентинович
Иваненко Виктор Валентинович
	оьрс. Ви́ктор Валенти́нович Иване́нко
РСФСР ПКхК председатель
	5 август — 1991 шо 26 ноябрь; (д.кх. 1991 шеран 5 майхь дуьйна)
Президент	Ельцин Борис Николаевич
Хьалха хилларг	дарж меттахӀоттийна; ? (1965 шо кхачале)
Когаметтаниг	дарж дӀадаьккхина
РСФСР Федералан кхерамзаллин агенталлин инарлин директор — РСФСР министр
	1991 шо 26 ноябрь — 1992 шо 15 январь
Президент	Ельцин Борис Николаевич
Когаметтаниг	Баранников Виктор Павлович
Вина терахь	1947 шеран 19 сентябрь
Вина меттиг	ССРС РСФСР, Тюменан областан, Ишиман кӀоштара Кольцовка эвлахь
Кхелхина терахь	2023 шеран 1 январь (75 шо)
ДӀавоьллина	Троекуровн кешнаш[вд];
Парти	Советийн Союзан Коммунистийн парти;
Дешар	Тюменан индустриалан университет[вд];
Пачхьалкх	ССРС ; РСФСР
ЦӀе	инарла-майор[вд]
Буьйр дар	РСФСР Федералан кхерамзаллин агенталла[вд], РСФСР Пачхьалкхан кхерамзаллин комитет

Иване́нко Ви́ктор Валенти́нович (1947 шеран 19 сентябрехь, Тюменан областан, Ишиман кӀоштара Кольцовка эвлахь – 1 январь 2023 шеран) — советийн а, Россин а пачхьалкхан кхерамзаллин меженийн гӀуллакххо, РСФСР ПКхК председатель, РСФСР федералан кхерамзаллин директор, инарла-майор.

Карьера

Чекхйаьккхира Тюменан индустриалан институтан электротехникин факультет (1970)^[1] говзаллашца «Автоматика а, телемеханика а», «инженер-электрик». 1971 шарахь чекхйаьна ССРС ПКхК лакхара курсаш.

Болх бина ССРС а, РСФСР а пачхьалкхан кхерамзаллин меженашкахь (1970—1992). 1970—1986 шерашкахь болх бира Тюменан областан ПКхК урхаллехь: оперативан векал, Нижневартовскан гӀалин декъан хьаькам, Урхаллин хьаькаман гӀовс.

1986—1991 шерашкахь — ССРС ПКхК лакхара инспектор, декъан хьаькам, инспекторийн урхаллин хьаькаман гӀовс.

1991 шеран майхь дуьйна — председателан декхарш кхочушдийриг^[2], а с 5 августа по 26 ноября 1991 года — председатель воссозданного КГБ РСФСР^[3]^[4].

Россин, 1991—1993 шерашкахь, хилла инарлин прокуроро В. Г. Степанковс (2016) деллачу суьртаца: "...советийн ПКхК Ӏаткъамах мукъавала гӀортар дара иза. Амма цуьнан чӀогӀа хадийна аппарат йара, верриг 100 стаг, хевшина бара уьш оццу Лубянкехь, Крючков санна"^[5].

1991 шеран 26 ноябрехь Россин президента Ельцин Бориса омар делира РСФСР ПКхК РСФСР Федералан кхерамзаллин агентсталла (ФКхА) йарах лаьцна^[4]. Генеральным директором этого агентства — Министром РСФСР был назначен Виктор Иваненко^[6]. В январе 1992 года освобожден от должности^[7] дукха хан йаллале, РСФСР Конституцин суьдан ховшаршкахь ФКхА а, ЧГӀМ цхьаьнатоьхна КхЧГӀМ ярна дуьхьала вистхиларна, «штаташ йацйарна» дӀаваьккхира пачхьалкхан кхерамзаллин меженашкара^[8](жамӀ – суьдо сацийра президентан Ельцинан КхЧГӀМ кхолларан омар).

Йукъараллин гӀуллакх

Россия-АСЕАН цхьаьна гӀуллакхдаран фондан Тергонан кхеташонан декъахо
Къоман гражданийн бакъонашларйаран, законашкхолларан, суьдан меженашца йукъаметтиг лелон комитетан президиуман декъахо
Маьрша «Гражданийн йукъаралла» кхолламан президиуман декъахо
Арахьара а, дуьхьалонан а политикин кхеташонан декъахо^[9]
Россин Федерацин Федералан Гуламан Пачхьалкхан Думин III кхайкхаман депутатийн кандидатийн федералан испискин йукъахь вара, йукъатеттинера харжаман блоко «Даймохк - Йерриг Росси»

Позици

«йукъараллин лаийта деза йукъараллин тергам латто а, иза бан таро йан а. Хьалхара гӀулч мукъане а йаккха йеза, эра ду вай, Пачхьалкхан думин бакъо йала йеза башха гӀуллакхийн белхан парламентан таллам бан. Прецедент а кхуллур йу, Ӏемар а ду. 1991 шарахь иза дан гӀоьртира, аса хьалха дийцира ПКхК кадрийн резерве хьожу депутатийн комиссех лаьцна. Кхинчу мехкашкахь башха гӀуллакхийн белхан тӀехьа парламентан тидам — хила йеза норма ю»^[8].

СовгӀаташ

ЦӀен Седан орден
йалх мидал

Билгалдахарш

↑ ТюмГНГУ — 55. Имена Нефтегаза: Виктор Иваненко — Тюменский Государственный Нефтегазовый Университет Архивйина 2013-12-27 — Wayback Machine
↑ Постановление Президиума Верховного Совета РСФСР от 05.05.1991 № 1166-I (бил-боцу.). ТӀекхочу дата: 2014 шеран 24 август. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 26 августехь Архивйина 2014-08-26 — Wayback Machine
↑ Указ Президента РСФСР от 05.08.1991 N 33 «О Председателе Комитета государственной безопасности РСФСР»>
1 2 УКАЗ Президента РСФСР от 26.11.1991 N 233 «О ПРЕОБРАЗОВАНИИ КОМИТЕТА ГОСУДАРСТВЕННОЙ БЕЗОПАСНОСТИ РСФСР В АГЕНТСТВО ФЕДЕРАЛЬНОЙ БЕЗОПАСНОСТИ РСФСР» (вместе с "ВРЕМЕННЫМ ПОЛОЖЕ… (бил-боцу.) ТӀекхочу дата: 2016 шеран 21 апрель. Кху чуьра архивйина оригиналан 2016 шеран 4 мартехь Архивйина 2016-03-04 — Wayback Machine
↑ https://tass.ru/spec/august1991
↑ УКАЗ Президента РСФСР от 26.11.1991 N 234 «О РУКОВОДИТЕЛЯХ АГЕНТСТВА ФЕДЕРАЛЬНОЙ БЕЗОПАСНОСТИ РСФСР» (бил-боцу.). ТӀекхочу дата: 2016 шеран 21 апрель. Кху чуьра архивйина оригиналан 2016 шеран 4 мартехь Архивйина 2016-03-04 — Wayback Machine
↑ «Борис Ельцин берет свой указ назад» Архивйина 2017-03-26 — Wayback Machine «Известия», 18 января 1992 г., № 15
1 2 Ъ-Огонек — Без названия
↑ Иваненко Виктор Валентинович | Совет по внешней и оборонной политике Архивйина 2022-04-22 — Wayback Machine

Хьажоргаш

[1] ТюмГНГУ — 55. Имена Нефтегаза: Виктор Иваненко — Тюменский Государственный Нефтегазовый Университет Архивйина 2013-12-27 — Wayback Machine

[2] Постановление Президиума Верховного Совета РСФСР от 05.05.1991 № 1166-I (бил-боцу.). ТӀекхочу дата: 2014 шеран 24 август. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 26 августехь Архивйина 2014-08-26 — Wayback Machine

[3] Указ Президента РСФСР от 05.08.1991 N 33 «О Председателе Комитета государственной безопасности РСФСР»>

[graph.document.kremlin.ru-4] 1 2 УКАЗ Президента РСФСР от 26.11.1991 N 233 «О ПРЕОБРАЗОВАНИИ КОМИТЕТА ГОСУДАРСТВЕННОЙ БЕЗОПАСНОСТИ РСФСР В АГЕНТСТВО ФЕДЕРАЛЬНОЙ БЕЗОПАСНОСТИ РСФСР» (вместе с "ВРЕМЕННЫМ ПОЛОЖЕ… (бил-боцу.) ТӀекхочу дата: 2016 шеран 21 апрель. Кху чуьра архивйина оригиналан 2016 шеран 4 мартехь Архивйина 2016-03-04 — Wayback Machine

[5] ttps://tass.ru/spec/august1991

[6] УКАЗ Президента РСФСР от 26.11.1991 N 234 «О РУКОВОДИТЕЛЯХ АГЕНТСТВА ФЕДЕРАЛЬНОЙ БЕЗОПАСНОСТИ РСФСР» (бил-боцу.). ТӀекхочу дата: 2016 шеран 21 апрель. Кху чуьра архивйина оригиналан 2016 шеран 4 мартехь Архивйина 2016-03-04 — Wayback Machine

[7] «Борис Ельцин берет свой указ назад» Архивйина 2017-03-26 — Wayback Machine «Известия», 18 января 1992 г., № 15

[kommersant-8] 1 2 Ъ-Огонек — Без названия

[9] Иваненко Виктор Валентинович | Совет по внешней и оборонной политике Архивйина 2022-04-22 — Wayback Machine

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]