Дозанхойн де
| Дозанхойн де | |
|---|---|
 | |
| Пачхьалкх |
     |
| Даздо | 28 майхь |
| Терахь | 28 май |
 Викиларми чохь медиафайлаш | |
До́занхойн де — ССРС ПКХК Дозанан эскаршна йукъахь болчеран говзаллин Ӏида.
Даздо хӀора шарахь 28 майхь. И ламаст тахана а лелайо цхьацца СНГ мехкашкахь[1].
Истори
[бӀаьра нисйан | нисйан]1918 шеран 28 майхь ССРС халкъан комиссарийн советан декретаца кхоьллира РСФСР Дозанан ха. Оццу хенахь кхоьллира Дозанан хен коьрта урхалла, цунна йукъа бахара хьалха хиллачу Россин империн дозанаш лардечу Дозанан хен шайолу корпусан урхаллин берриг эпсарш. Оцу структурийн когаметтаерг хилира, 1993 шеран 30 декабрехь Россин Федерацин Президентан омарца кхоьллина, Россин Федералан дозанан гӀуллакх (РФ ФДГӀ). Кхин а хьалха цуо лелайора Советийн Социалистийн Республикийн Союзан Пачхьалкхан кхерамазаллин комитетан Дозанан эскарш (ССРС ПКХК ДГӀ) цӀе. 2003 шеран майхь дуьйна Россин ФДГӀ дехьадаьлла ФКХГӀ кара. ХӀинца цунах олу «Россин Федерацин федералан гӀуллакхан дозанан гӀуллакх».
Ша даздар хьажийна ду дозанан эскарийн тӀеман ницкъ гайта, ткъа иштта махкан хьалха хӀорд тӀаьхь а, латта тӀехь а тӀемлойн декхар кхочуш деш болчу эпсарийн, салтийн, матросийн тӀеман майралла айа.
Дозанхойн дийнахь дохку зезагаш, кочарш ца вевза салтийчун каш, мохк ларбинчеран лерам беш.
Дозанхойн де советийн хиллачу аренашкахь
[бӀаьра нисйан | нисйан]ССРС йукъахь хилла цхьа могӀа республикаш шеш маьрша евллачул тӀаьхьа а дитина, даз а до и Ӏида, контекст къоманчун герга далийна. Иштта, Беларусехь[2], ГӀиргӀазойчоьхь[3], Таджикистанехь «Дозанхойн де» даздо 28 майхь, Россин Федерацехь санна.
Украинехь Дозанхойн де даздо 30 апрелехь, 2018 шарахь дуьйна[4].
Туркменистанехь Дозанхойн де даздо 11 августехь, хӀунда аьлча оцу дийнахь 1992 шарахь кхоьллина Туркменистанан Пачхьалкхан дозанан гӀуллакх[5].