Дечкен-бутт

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Перейти к навигации Перейти к поиску


январь
Орш Шин Кха Еар ПӀе Шот КӀи
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      
2019 ш.
Рузма
Рузманах дерг

Кхин рузманаш
Армелинан •Эрмалойн: шираэрмалойн, керстачеранАссирийнАцтекийнБахаинБенгалийнБуддийнВавилонанВизантийнМалхбаленславянийнВьетнаманГильбурданГолоценанГригориананГуьржийнДарийнШирагрекийнШирамисранШирахӀиндинШирагӀажарийнШираславянийнЖугтийнЗороастрийнХӀиндийнИнкийнИрананИрландинИсламанКельтийнЦийнКонтанКоптийнМалайнМайянМасонийнМиньгоНепаланКерлаюлианан • Пролептийн: юлианан, григориананРуманРумийнСимметринСоветийнЦхьанаэшшарнигТамилан • Тайхойн: беттан, маьлханТибетанКхаазаманТуванТуркменийнФранцузийнХакасийнХанаанейнХараппийнЧучхеШведийнШумерийнЭфиопийнЮлианийнЯванЯпонийн
Лайн хьун дечкен-баттахь

Де́чкен-бутт[1] я Январь (лат. Jānuārius mēnsis «Янусан бутт») — юлианан а, григорианан а рузманашкахь шеран хьалхара бутт, шираруман шеран цхьайтталгӀа бутт, Цезара хийцамаш банле долалора зазадоккху-баттахь. 31 де беха ворхӀ беттах цхьаъ. Иза, уггаре а шийла бутт бу Дуьненан Къилбаседа-эхиган доккхаха долчу декъехь (цигахь дечкен-бутт Ӏаьнан шолгӀа бутт бу), уггаре а бовха бутт бу Къилба-эхиган доккхаха долчу декъехь (цигахь дечкен-бутт аьхкенан шолгӀа бутт бу).

ХӀинцалерачу муьрехь григорианан рузманца дечкен-беттан 20 де кхаччалц Малх лаьтта Стрелец седарчийн гуламехь, дечкен-беттан 20-гӀа дийнахь дуьйна — Козерог седарчийн гуламехь[2] (кхечу хаамашца — дечкен-беттан 19-гӀа дийнахь дуьйна[3]).

Статистика а, гайтар а[нисъе | нисъе чухулара]

Серлонан де дечкен-баттахь гӀуран-баттахьчул тӀекхетта хуьлу 1с30м: 7с гӀуран-беттан 22 дийнахь 8с30м дечкен-беттан 30 дийнахь[4].

Баганан дитташ тӀехь бенаш дан долало клесташ. МаӀаш охьатосу сайно, гӀело. ДӀалочкъий Ӏаьнна буьжу ёрш чӀара, Ӏов тосу налим[4].

Дечкен-бутт болало високосан доцучу шеран гӀадужу-беттан кӀиран оццу дийнахь, ткъа високосан шарахь Стигалкъекъа-беттан а, Марсхьокху-беттан а кӀиран оццу дийнахь. Висакосан доцучу шарахь дечкен-бутт чекхболу чиллан-бутт а, гӀадужу-бутт а чекхболучу дийнахь, високосан шарахь – марсхьокху-баттахь санна.

Истори а, этимологи а[нисъе | нисъе чухулара]

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

  1. Дечкен-бутт
  2. За год Солнце проходит не через 12, а через 13 созвездий. Новый знак зодиака — «Змееносец»
  3. Климишин И. А. Календарь и хронология. — Изд. 3. — М.: Наука, 1990. — С. 41. — 478 с. — 105 000 экз. — ISBN 5-02-014354-5
  4. 1 2 В. Д. Грошев «Календарь российского земледельца (народные обычаи и приметы)», — М: МСХА, 1991, С. 6. ISBN 5-7230-0074-8

Хьажа кхин а[нисъе | нисъе чухулара]

Хьажоргаш[нисъе | нисъе чухулара]