Газзаев, Валерий Георгиевич

ХӀара яззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Футбол
Газзаев Валерий
Valery Gazzaev 2010.jpg
Юкъара хаамаш
Юьззина цӀе Газзаев Валерий Георгиевич
Вина терахь 1954 шеран 7 август({{padleft:1954|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1] (66 шо)
Вина меттиг
Гражданалла
Позици тӀелатархо
Кегийрхойн клубаш
1966—1969 Байракх ССРС Спартак (БуритӀе)
Клубан карьера[* 1]
1970—1973 Байракх ССРС Спартак (БуритӀе) 53 (9)
1974 Байракх ССРС СКА (Дон-тӀера-Ростов) 12 (1)
1975 Байракх ССРС Спартак (БуритӀе) 33 (14)
1976—1978 Байракх ССРС Локомотив (Москох) 72 (14)
1979—1985 Байракх ССРС Динамо (Москох) 197 (70)
1986 Байракх ССРС Динамо (Тиблиси) 14 (5)
Тренеран карьера
1986—1987 Байракх ССРС ДЮСШ Динамо (Москох) тренер
1989—1991 Байракх ССРС Спартак (БуритӀе)
1991—1993 Байракх ССРСРосси Динамо (Москох)
1994—1999 Российн байракх Алания
1999—2001 Российн байракх Динамо (Москох)
2001—2003 Российн байракх ЦСКА (Москох)
2001—2002 Росси Росси (21 шо кхаччалц)
2004—2008 Российн байракх ЦСКА (Москох)
2009—2010 Украинин байракх Динамо (Киев)
2011—2014 Российн байракх Алания Кеп:Президент
2012—2013 Российн байракх Алания
СовгӀаташ а, мидалш а
Олимпийн ловзарш
Борза Москох 1980 футбол
Пачхьалкхан а, ведомствийн а совгӀаташ
Сийлаллин орден — 2006ДоттагӀаллин Орден — 1995
Российн Сийлахь тренер
СССР халкъашна юккъера даржан спортан говзанча
  1. Профессионалан клубехь ловзаран а, голийн а барам лору къоман чемпионатийн тайп-тайпана лиганашкара.
Commons-logo.svg Валерий Георгиевич Газзаев Викилармехь

Вале́рий Гео́ргиевич Газза́ев (хӀир. Гæззаты Георгийы фырт Валери; вин. 1954 шеран 7 август({{padleft:1954|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1], БуритӀе) — советийн футболист (тӀелатархо), советийн а, российн а футболан тренер, Пачхьалкхан думин карара къаьмнийн гӀуллакхийн комитетан председатель, VII кхайкхаман Пачхьалкхан думин депутат. ССРС Спортан дуьненаюкъара классан говзанча (1980), Российн хьакъ долу тренер (2005)[2].

Ловзархо санна Газзаев вевза БуритӀера «Спартак», Ростовра СКА, москохан «Локомотив» а, «Динамо» а, ткъа иштта тибилисин «Динамо» юкъахь тӀелатархочун позицехь ловзарехь. ССРС гулйина командехь левзина 8 матчехь, 4 гол чутоьхна; ССРС олимпийн гулйина командин юкъахь — москохан Олимпиадин борзанан совгӀатхо. Тренеран карьера йолийна 1986 шарахь: сий деира цунна БуритӀера «Аланица» бинчу белхо, цуо 1995 шарахь яьккхира шен исторехь Российн чемпионан хьалхара титул, сацийра москохан «Спартакан» гегемони. Москохан ЦСКА Газзаевн куьйгаллийца кхузза хилира Российн чемпион, деазза баьккхира Российн Кад, ткъа 2004/2005 шарахь баьккхира УЕФА Кад, цунах хилира дуьххьарлера российн клуб, 1991 шерал тӀаьхьа и хӀонс яьккхина. Газзаев ву уггаре дукха титулаш йолу российн тренер яьхначу мидалийн а, кедийн а барамца футболех ловзаран Российн чемпионатийн исторехь, ткъа иштта хьалхара цхьаъ бен воцу тренер-российхо, шен куьйгаллица российн клубо европин клубан хӀонс яьккхина 1991 шарал тӀаьхьа. Кхин а иза ву УЕФА версица «Шеран тренеран» совгӀатан лауреат 2004/2005 шеран жамӀашца.

Газзаев вевза российн футболехь даймехкан тренерийн а, футболистийн а бакъо къовсаран принципан агӀонца[3].

Биографи[нисъе бӀаьра | нисъе]

Газзаев Валерий, 2017

Ловзаран карьера[нисъе бӀаьра | нисъе]

Чекхъяьккхира Къилбаседа-ХӀирийн АССР БуритӀера № 15 йолу ишкол. Кхиийна футболан ишколо «Спартак» (БуритӀе). Хьалхара тренер — Цаликов Муса Данилович.

Левзина командашкахь «Спартак» (БуритӀе) (1970—1973, 1975), СКА (Дон-тӀера-Ростов) (1974), «Локомотив» (Москох) (1976—1978), «Динамо» (Москох) (1979—1985), «Динамо» (Тиблиси) (1986). ССРС чемпионаташкахь левзина 283 матчехь, чутоьхна 89 гол, ССРС гулйина командехь левзина 8 матчехь, чутоьхна 4 гол. Федотов Григорийн бомбардирийн клубан декъахо (117 гол).

Тренеран карьерин юьхьиг[нисъе бӀаьра | нисъе]

1981 шарахь чекхъяьккхира Ерригсоюзан дуьхьала воцу юридически институт, 1989 шеран октябрехь — Тренерийн лакхара ишкол. «Динамо» (Москох) (1986—1987) ишколан тренер. 1989 шарахь коьрте хӀоьттира БуритӀера «Спартакан», цуьнца шолгӀачу шарахь хьалавелира ССРС чемпионатан лакхарчу лиге. 1991 шарахь кхайкхира москохан «Динамон» куьйгалхоша, 1991 шеран ССРС чемпионатан 2-гӀачу гуонехь дуьйна динамон коьрте хӀоьттира.

Карьера 1990-гӀа шерашкахь[нисъе бӀаьра | нисъе]

1992 шарахь Газзаевс «Динамо» ялийра Российн чемпионатан борзанан мидалшка. 1993 шеран 14 сентябрехь, 1993/94 шеран УЕФА Кедан хьалхарчу раундехь, шен цӀахь йоккхачу чоьтаца 0:6 немцойн «Айнтрахтна» иэшначул тӀаьхьа[4], шен лаамца коьртачу тренеран даржера дӀаваларан кехат яздира. Ловзархоша дийцарехь, Газзаевн эхь ца хетара тренировкашкахь шайн ницкъ бан[5].

Психологин агӀора меттахӀоьттина, 1993 шеран 14 декабрехь Газзаев коьрте хӀоьттира «Аланин». 1995 шарахь клубаца цхьаьна дуьххьара хилира футболех ловзаран Российн чемпион[6]. Еврокедашкахь цуьнан команда левзира аьттонза, УЕФА Чемпионийн лигехь «Глазго Рейнджерсна» кхаьчна, ийшира 2:7 чоьтаца[4].

Газзаевс дийцарехь, 1998 шарахь, Бышовец Анатолий даржера дӀаваьллачу хенахь дуьйна, иза вара футболех ловзаран Российн гулйина командин коьрта тренеран кандидаташна юкъахь. Амма РФС кхочушдаран комитето хаьржира Романцев Олег: Романцевгахьа 13 декъахо вара, ткъа Газзаевгахьа — 9. Газзаевс чӀагӀдо, юьхьанца чекхйоккхуш шен кандидатура яра, амма кхаж тасар сацийначул тӀаьхьа цӀеххьана ойланаш хийцаелира[7]. 1999 шарахь юха а вогӀу «Динамо», цигахь болх бо 2 шарахь. 2000 шарахь «динамохошна» юкъахь левзинчу Тумилович Геннадийс дийцарехь, клубехь морса низам дара: муьлхха а тренеран дуьхьала аьллачу дешан я ца Ӏен велла кхоьссинчу дешан доккха гӀуда тухура, амма цуо таро елира Газзаевн онда коллектив[8] кхолла.

ЦСКА а, Российн гулйина команда а (2001—2003)[нисъе бӀаьра | нисъе]

2001—2003 шерашкахь Газзаев вара москохан ЦСКАн коьрта тренер, ткъа 2001—2002 шерашкахь коьртехь вара Российн кегийрхойн гулйина командин коьртехь, иза къийсалуш яра 2002 шеран Европин чемпионате яхар, амма тобанера ара ца ялаелира, шолгӀа меттиг а яьккхина: кхечу тобанашкара 2-гӀа меттиг яьккхинчу командашлахь уггаре кӀезиг очкош хилира церан. 2002 шеран дуьненан чемпионатехь чӀогӀа гӀо левзина, Романцев Олега Российн гулйина командийн тренеран дарж дитича, Газзаев 2002 шеран 8 июлехь РФС кхочушдаран комитето къайлаха кхаж тесна (24 стагах 17 стага агӀо лецира) Российн гулйина командин коьрта тренер хӀоттийра, ЦСКА тренеран даржехь а волуш [9]. РФС президенто Колосков Вячеслава агӀо лоцура Газзаевн кандидатурин, нагахь Российн гулйина команда дуьненан чемпионатехь, Японехь, гӀуо ловзахь Романцевс дарж дитахь[10]. Гулйина командан коьрте дозанал арахьара говзанча хӀоттамега бохуг эладиташ а дара лелаш, Колосков вистхилла Газзаевга, ткъа иза Швейцарехь ЦСКА кечъеш вара, реза вира иза гулйина командин коьрте хӀотта[7].

Газзаев дӀахьедира, гулйина командин чуьра хьал ша хийца дагахь хилар, юкъадаьккхира белхан итт хьесап, царна юкъахь — берриш дика ловзархой юкъаэцар клубан статусе а ца хьоьжуш, гӀуллакхашка а, тренерца йолу юкъаметтигашка а ца хьоьжуш; гулйина команда прессин йиллина хилар; микроклимат латтор; гулйина команде кегийрхойн командера а, российн клубашкара а кандидаташ таллар; ерриг гулйина командашна тӀехь белхан тергам бар, «Бор» пансионатехь Ӏаморан-тренировкийн база кхоллар[11]. Цу тӀе Газзаев тӀелецира ЦСКАн а, Российн гулйина командин а даржаш цхьаьна лело 2002 шо чекхдаллалц, цул тӀаьхьа гулйина команде дехьавер волуш, амма Российн чемпионатан «дешин матчехь» ЦСКА москохан «Локомотивал» эшар бахьнехь Газзаевн шинхьа болх бан бийзира[12]. Швецин дуьхьала йолчу хьалхарчу матче исписка хӀоттийра 59 стеган, царна юкъахь бацара 1990-гӀа шерашкара гӀарабевлла ловзархой — Газзаевс дийцарехь, Евро-2004 уьш кийча хирбацара я физикин а, я психологин а агӀора ловза, амма «юккъера хан йолуш» дика ловзархой а бацара командехь, хӀунда аьлча Россера экономикин а, политикин а хьоло къона ловзархой кхион советийн ишкол йохийна яра[13].

Газзаев волуш гулйина командо дӀаяьхьира ерриг а 9 официалан матч, йолийра доттагӀаллин матчаца Швеции командин дуьхьала (жамӀ 1:1)[14]. Хьалхарчу матчехь символан новкъа ваьккхира Онопко Виктор, хьалха Российн гулйина командин капитан хилла волу а, цунна юкъахь 100 матчехь левзина а волу: Ши минот гергга левзина Онопко хийцира Смертин Алексейца, ткъа тӀаьхьарчу матчашкахь гулйина командин капитан хӀоттийра Титов Егор[15]. Амма тӀаьхьа Газзаевс юхавалийра Онопко, хӀунда аьлча гулйина командехь цулла а гӀоле юккъера турсло вацара. Российн гулйина командо маса йолира 2004 шеран Европин чемпионатан харжаман турнир, туьйлира хьалхарчу шина матчехь Ирландин (4:2)[16] а, Албанин (4:1)[17] а — Газзаевс гулйина командин куьйгалла деш дара Гуьржийчоьнан командица, амма стадион тӀехь ток дӀаяккхар бахьнехь матч чекх ца яьккхира (цхьа тайм бен ца левзира)[18].

2003 шеран февралехь хилла Кипрера доттагӀаллин турнир чекхъелира гулйина командин шина толамца Кипрца (1:0) а, Румыница (4:2) а. Амма кхин дӀа болабелира цецбохуш ши иэшам Албанегара (1:3)[19] Гуьржийчоьнгара (0:1), бахьна дара Российн гулйина командин дуьхьалонера чӀогӀа гӀо ловзар[20]. Хьалха эшча Газзаевс бехке вира суьдхо, матчан видеояззаме хьажа а ца хьаьжира[21]. шолгӀа эшча цуо гӀалат даьккхира хӀоттамехь, тӀелатархочун меттиге арахийцира цкъан а оцу позицехь ца левзина Семак Сергей, дукха тӀаьхьа арахийцира тӀелатаре Кержаков Александр а, Сычёв Дмитри а, матч чекхъяьлча пресс-конференце а ца веира, Тиблисера дӀавахара, эмоцеш саца а ца елла[22]. Швейцарин дуьхьала 2:2 ловзаро таро йира Газзаев кхин дӀа болхбан, Росси 0:2 оьшуш яра матчан 15-гӀа минотехь. 2002 шеран августера 2003 шеран июнь кхаччалц Газзаевс гулйина команде кхайкхира 44 ловзархо, царех 34 матчийн заявкашкахь вара, 29 левзира — хьалха оццул ловзархой цхьаьна харжаман циклехь ца кхайкхинера Лобановский Валерийс а, Бышовец Анатолийс а, Романцев Олега а. Кхайкхинчу ловзархойх 15 футболист ЦСКА юкъара вара: цхьа могӀа футболисташ Газзаевс юкъара бехира ЦСКА юкъабахка реза цахиларна[23]. Цу тӀе Газзаевс болх бечу хенахь Российн кегийрхойн а, къоман а гулйина командашкахь дуьххьара гулйина командин тӀегӀанехь ловза волавелира Павлюченко Роман, Акинфеев Игорь, Игнашевич Сергей, вежарий БерезуцкийгӀар Василий а, Алексей а. Газзаев куьйгалла дира гулйина командехь официалан йоцучу матчехь ПФЛ легионерашца (3:1), иза дӀаяьхьира расизман дуьхьала дов латторан УЕФАн акцин гуранчохь.

Доьзал[нисъе бӀаьра | нисъе]

Газзаев 2007 шарахь

Газзаев Валерийн да — вина Цхинвали гӀалахь. УЕФАн Кедехь толам баьккхинчул тӀаьхьа Газзаев Валерийн цӀарах гӀалара ураман цӀе тиллира. 2008 шеран 23 августехь дӀаяьхьира 2008 шарахь Къилба ХӀирийчохь тӀамехь кхелхинчеран иэсан лерина матч, цигахь Валерий а вара[24][25][26].

Валерий Георгиевичан зуда а, ши кӀант а, йоӀ а ду. Гергара ву Газзаев Юрийн[32]. Уткин Василийс дийцарехь, Валерий Георгиевичана а, цуьнан кӀантана Владимирна а 2000-га шерашкахь хазахетара хан казинохь йойуш[33].

Жайнаш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  • В. Г. Газзаев, А. Н. Зинин Приговорён к победе. — М.: Новости, 2006. — 193, [4] с. — ISBN 5-88149-224-2
  • В. Г. Газзаев Путь воина. Тренер-победитель о секретах успеха. — М.: Эксмо, 2016. — 384 с. — ISBN 978-5-699-89260-0

Билгалдахарш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  1. 1 2 Transfermarkt.com — 2000.
  2. Газзаев: ЦСКА не хватило сил на весь матч против «Зенита». РИА «Новости» (2005, 25 май). Теллина 2015 шеран 8 майхь.
  3. Валерий Газзаев: «Неприятно видеть в России засилье иностранных тренеров» (оьр.). Спорт-Экспресс в Украине (18 майхь 2012). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2012 шеран 6 июнехь.
  4. 1 2 Рабинер, 2008, с. 265.
  5. Рабинер, 2008, с. 303.
  6. Рабинер, 2008, с. 92.
  7. 1 2 Рабинер, 2008, с. 241—242.
  8. Геннадий Тумилович: Разрушать мифы не хочется (ru) // Футболан курьер : газета. — 2015. — 31 июля (№ 57 (1541)).
  9. Рабинер, 2008, с. 315.
  10. Рабинер, 2008, с. 43.
  11. Рабинер, 2008, с. 244—245.
  12. Рабинер, 2008, с. 247.
  13. Рабинер, 2008, с. 249—251.
  14. Рабинер, 2008, с. 251.
  15. Рабинер, 2008, с. 253—254.
  16. Рабинер, 2008, с. 255.
  17. Рабинер, 2008, с. 257.
  18. Рабинер, 2008, с. 256—257.
  19. Рабинер, 2008, с. 259—260.
  20. Газзаев плакал в автобусе (оьр.). Комсомольская правда (5 майхь 2003). Теллина 2019 шеран 13 июнехь.
  21. Рабинер, 2008, с. 262.
  22. Рабинер, 2008, с. 262—263.
  23. Рабинер, 2008, с. 266—269.
  24. Валерий Газзаев: через пару лет будем обыгрывать всех подмогӀа — Чемпионат.ру(ТӀе цакхочу хьажорг)
  25. Следующий после Шилтона — Чемпионат.ру Архиван копи 19 сентябрехь 2008 дуьйна Wayback Machine тӀехь
  26. В Цхинвали местный «Спартак» играет матч с «Аланией» — Чемпионат.ру Архиван копи 26 августехь 2008 дуьйна Wayback Machine тӀехь
  27. Двоюродный брат Валерия Газзаева может возглавить ФК «Шинник». РИА Новости. 14 июня 2011.
  28. «Крылья Советов» возглавит кузен Валерия Газзаева. Lenta.ru. 9 октября 2009.
  29. Джаудат Абудллин. И всё-таки не зря мы ждали, мужики! // Футбол-Review. — 2003. — № 44/45.
  30. Владимир Касьянов. Газзаев сдавать игры отказался // Футбол-Review. — 2004. — № 37.
  31. Дмитрий Орловский Страшная тайна фамилии Газзаевых. Смена. Теллина 2018 шеран 11 сентябрехь.
  32. Тайп-тайпана хьосташа гойту тайп-тайпана гергарлонаш: шича[27][28], маьхча[29], вешин кӀант[30] я олура, билггала долу гергарлонан тӀегӀа хууш яц олий[31]
  33. ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса яц; тIетовжаран SportsRu йоза яздина дац

Литература[нисъе бӀаьра | нисъе]

Хьажоргаш[нисъе бӀаьра | нисъе]