Виноградни (Къилбаседа ХӀирийчоь)

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Эвла
Виноградни
оьрс. Виноградное, хӀир. Винограднæй
Пачхьалкх Росси
Регион Къилбаседа ХӀирийчоь
Муниципалан кӀошт Мазалкан кӀошт
Координаташ 43°41′56″ къ. ш. 44°29′15″ м. д.HGЯO
Юьртда Гугиева Лиана Георгиевна
Йиллина 1880 шарахь
Хьалхара цӀерш 1942 кхаччалц — Гнаденбург
ХӀордан сизал локхалла 144 м
Бахархой 2333[1] стаг (2010)
Къаьмнийн хӀоттам хӀирий, туркой, оьрсий
Динан хӀоттам православин, бусалба-суннийш
Бахархойн цӀерш винограднихой, винограднихо
Сахьтан аса UTC+3
Телефонан код +7 86736
Поштан индекс 363713
Автомобилан код 15
[[{{{идентификаторан тайпа}}}]] 90230810001
Виноградни картан тӀехь
Виноградни картан тӀехь
Red pog2.svg
Виноградни картан тӀехь
Red pog2.svg

Виногра́дни (хӀир. Винограднæй, оьрс. Виноградное) — Российн Федерацин Къилбаседа ХӀирийчоьн Мазалкан кӀоштан эвла. Муниципалан кхолламан «Винограднин юьртан меттиг административан юкъ».

Географи[нисъе | нисъе чухулара]

Эвла лаьтта Терк эркан аьтту бердаца, Мазалкан кӀоштан малхбуза декъехь, кӀоштан центран Мазалкан 18 км къилба-малхбузехь, БуритӀе гӀалан 91 км къилбаседа-малхбузехь.

Доза ду эвланашца: Мирни а, Раздольни а малхбалехь, Сухотски къилба-малхбузехь. Эркан дуьхьаларчу бердаца лаьтта Павлодольски гӀала.

Эвла ю ГӀебартойн акъарин тӀехь республикан аренан зонехь. Теркан атагӀан йохалла малхбузера малхбале агӀора Теркан дукъан басеш ю. Эвлан малхбуза агӀо (Советски, Нови, Подгорни урамаш) лаьтта Теркан тогӀи чохь. Дисина дакъа Теркан дукъ тӀехь. Муниципалан кхолламан латтан юкъара локхалла ю хӀордан тӀегӀанал 144 метр гергга сов.

Гидрографин маша гайтина коьртаниг Терко. Муниципалан кхолламан къилба декъехула чекхдолу Малокабардински а, Надтеречни а татолаш, церан хиш дохку юьртан аренашна.

Климат тӀуьна бараме. ХӀаваан шеран юкъара температура +10,7°С ю. ХӀаваан температура техка июлан +23,5°С тӀиера январан −2,5°С кхаччалц. Йочанийн шеран юкъара барам бу 550 мм гергга. Алсама догӀа догӀу майра июль кхаччалца болчу муьрехь. Аьхке чекхйолуш сих-сиха бекъа мехаш хуьлу, уьш хьоькху Каспийн йисттера аренашкара.

Истори[нисъе | нисъе чухулара]

1880 шарахь инарла Смыкаловн латта хиллачохь, Балтикайистера немцоша-мухажираша йиллира Гнаденбург колони. Меттиг хаьржира лерина, гергахь Терк охьадоьду дера, ткъа эвлан малхбузехьа яра йоккха хьун, цуо дика гӀишлошъяран гӀирс лора.

Немцойн колонин гена йоцуш Николаевка кӀотар (Ново-Николаевски) яра, цигахь хевшина алсама хӀирий бара.

1944 шо кхаччалц Гнаденбург колони ГӀебартойн-Балкхаройн АССР Курпан кӀоштан административан юкъ яра.

21.09.1941 шеран № ГКО-698сс болу «Краснодаран, Орджоникидзен маьхкашкара, Тулан областера, ГӀебартойн-Балкхаройн а, Къилбаседа ХӀирийн а АССР немцой кхалхорах» цӀе йолу сацамца ерриг немцойн колонин бахархой арабехира Кхазакхстане.

1942 шеран 15 июлан РСФСР ПВС омарца Курпан кӀоштан Гнаденбург эвлан цӀе хийцина Виноградни эвла аьлла, ткъа Гнаденбурган юьртан совет Винограднин[2] юьртан совет.

1944 шеран 7 мартехь ГӀБАССР Курпан кӀошт дӀаяьккхина, ткъа берриг цуьнан мохк Курп эркан малхбалехьа долу латта дӀаделира Къилбаседа-ХӀирийн АССР юкъа.

1956 шарахь Ново-Николаевски эвла дӀа а яьккхина дӀатуьйхира Виноградни эвлах[3].

Бахархой[нисъе | нисъе чухулара]

Бахархойн дукхалла
2010[1]
2333
Къоман хӀоттам

2010 шеран Ерригроссийской бахархой багарбаран [4]:

Къам Барам,
ст.
Берриг
бахархойх дакъа, %
хӀирий 1 461 62,6 %
туркой 528 22,6 %
оьрсий 234 10,0 %
кхин берш 110 4,7 %
берриш 2 333 100 %

Дешар[нисъе | нисъе чухулара]

  • Юккъера юкъарадешаран ишкол — Советски, ур. 63.
  • Ишколал хьалхара урхалла Берийн Беш № 6 — Садови, ур. 24.

Могашалла Ӏалашъяр[нисъе | нисъе чухулара]

  • Лоьрийн амбулатори — Советски, ур. 1.

Оьрсийн православин килс[нисъе | нисъе чухулара]

  • Покров Богородицин килс

Урамаш[нисъе | нисъе чухулара]

Ворошиловн
Заводан
Иристонан
Колхозан
Кулачковн
Мали Садови
Молодёжни
Нови
Плиевн
Подгорни
Полеви
Пролетарски
Садови
Советски
Степни

Сахьтан аса[нисъе | нисъе чухулара]

Map of Russia - Moscow time zone.svg

Кхузахь сахьт Москваца нийса лелаш ду. Сахьтан аса ю UTC+3.

Билгалдахарш[нисъе | нисъе чухулара]

Хьажоргаш[нисъе | нисъе чухулара]