Консерватизм — Версийн башхалла

Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
4 байт тӀетоьхна ,  6 бутт хьалха
clean up, replaced: юкъаралла → йукъаралла (2) using AWB
[теллина верси][теллина верси]
(clean up, replaced: юкъаралла → йукъаралла (2) using AWB)
 
Консерватизман идеологи кхоллаелла «[[Французийн революци]]н цӀарматаллашна» ([[Бёрк, Эдмунд|Бёрк Эдмундан]] [[Французийн революцех ойланаш|гӀараяьлла памфлет]], 1790) реакци санна. Экономикин а, социалан а маршонаш кхайкхочу [[либерализм]]ан а, социалан нийсо кхайкхош, долара бахаман доза деттачу [[социализм]]ан а дуьхьала лаьтта<ref>{{Cite web|url=https://w.histrf.ru/articles/article/show/konsiervatizm|title=КОНСЕРВАТИЗМ — информация на портале Энциклопедия Всемирная история|author=|website=Энциклопедия Всемирная история|date=|publisher=w.histrf.ru|accessdate=2019-05-21}}</ref>. Бёрк воцуш, доккха дакъа лаьцна консерватизм кечъеш французийн иезуита [[Де Местр, Жозеф|Де Местр Жозефа]] (1753—1821), ингалсан философа [[Гоббс, Томас|Гоббс Томаса]] (1588—1679), австрийн-немцойн канцлера графа [[Меттерних, Клемент Венцель Лотар|Меттерних Клемента]] (1773—1859).
 
ХӀокху заманан юкъараллашкахьйукъараллашкахь консерватизм базанан идеологийн кхааннах цхьаъ ю: [[либерализм]], [[социализм]], консерватизм. Иза къасто еза [[Мракобеси|обскурантизмах]] керлачу хӀуманна дуьхьала гӀертаран пурх латтарах, ткъа иштта [[ламасталла|ламасталлех]]. ХӀокху заманан консерватизм ([[неоконсерватизм]]) наггахь хуьлу кхечу политикин боламел алсама сетташ, меттаха йолуш. Масалаш — [[Рейган, Рональд Уилсон|Рейганан]] АЦН хийцамаш а, [[Тэтчер, Маргарет|Тэтчеран]] Йоккха Британера хийцамаш а.
 
== Консерватизм кхоллаялар ==
Бёрк кхийтира, парламентехь, кхочушдаран Ӏедало хӀиттийна комитеташкахьчул, алсама хаамаш буй, ткъа цуо тажан Ӏедалан доза туху. Пачхьалкхан килсан гӀолоцуш, цуо лорура динан собараллин тӀегӀа а. Бёрка къобал дора ламастийн бух тӀера социалан низам.
 
Бёркан Французийн революцица гора, адамаша шайна дан тарло, максимум зулам, хӀунда аьлча церан нийса кхетам шен Ӏаламо а, адамийн юкъара дахаран законаша а, дӀабаьккхина болун дела. Цуьнан кхетаман коьрта хьесапаш тарло лахарчарна тӀедало: 1) адам динера кхоллам бу, дино кхуллу гражданийн юкъараллин бух; 2) юкъараллайукъаралла — истори кхиаран сурсат ду, цуьнан институташа шена чохь дайн хьекъалалла; 3) адам зиеделлачуьнца, Ӏедалца куьйгалла ден, инстинктан, синхааман, хьекъалан дух ду; 4) зулам юкъараллин кхолламашна чохь дац, адаман шен Ӏаламан чудоьллина ду; юкъарло адам ша-шеха ларден кеп ю, цундела иза мехала хила деза индивидал, ткъа цуьнан бакъонаш декхараллин тӀаьхье ю; 5) адамаш шен Ӏаламера цхьабосса дац, цундела юкъараллехь башхаллаш ца хилча ца йовлу, цхьаболчара кхечарна тӀехь куьйгалла даран иерархи а, бакъо а; 6) зулам радикалан хийцамашца дӀадаккха гӀертаро доккхачу зуламе вуьгу, тӀаккха болуш болу юкъараллин хӀоттам ларбан оьшу, ткъа иза цхьаьнаэшшара хийцамаш ма бе бохург дац (Burke E. Reflections on the Revolution in France. L., 1790; рус. пер. 1992, с. 85).{{Hidden end}}
{{Hidden end}}
 

Навигацин меню