Ахматова, Раиса Солтамурдан йоӀ

Википеди чохь изза фамили йолчу кхечу адамех лаьцна йаззамаш бу Ахматова.

Ахматова Раиса Солтамурдан йоӀ
Йина терахь	1928 шеран 30 декабрь({{padleft:1928|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:30|2|0}})
Йина меттиг	Соьлжа-ГӀала, Нохчийн Республика, РСФСР, СССР
Кхелхина терахь	1992 шеран 29 январь({{padleft:1992|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:29|2|0}}) (63 шо)
Кхелхина меттиг	Соьлжа-ГӀала, Нохчийн Республика, РСФСР, ССРС
Гражданалла	ССРС
ГӀуллакхан тайпа	поэт, публицист
СовгӀаташ
Викиларми чохь медиафайлаш

Ахматова Раиса Солтамурдан йоӀ (1928 шеран 13 декабрь, Соьлжа-ГӀала — 1992 шеран 29 январь) — нохчийн поэтесса, Нохчийн Республикин Халкъан поэтесса (1977), Нохч-ГӀалгӀайн АССР йаздархойн бертан председатель (1961—1983), Нохч-ГӀалгӀайн АССР Лакхара Советан председатель (1963—1985).

Биографи

Раиса Ахматова йина 1928 шеран 13 декабрехь. 1943 шарахь цо чекхйаьккхира Соьлжа-ГӀалин хьехархойн доьшийла. Нохчий а, гӀалгӀай а цӀера баьхначу хенахь цо хьехархо болх бира. 1956 шарахь дуьйна иза йара журналист. 1958 шарахь иза деша йахара А. М. Горькийн цӀарах йолу литературин институтан лакхара литературин курсашка.

Цуьнан иттаннаш жайнаш арадевлла, йуха зорбане даьхна. Иза цхьаъ бен зуда йац "Нохч-ГӀалгӀайчоьнан халкъан поэтесса" цӀе йелла. Нохчийн литературехь дуьххьара цуьнан турпалхой йукъараллин дахарехь жигара дакъалоцуш йолу индивидуаш санна гайтина. «Уггаре дезаниг» циклехь («Эвхьазло» гулар), Ахматовас йаздо Даймахках, машарх, доттагӀаллех лаьцна. Цуьнан жайнаш арадевлла ССРС-н дуккха а къаьмнийн меттанашкахь, иштта гочйина хӀиндин, ингалсан, французийн, полякийн, немцойн меттанашка.

Раиса Ахматовас лоцура докха дакъа йукъараллин бахамехь. Иза йара Нохч-ГӀалгӀайн АССР йаздархойн бертан председатель (1961—1983), Нохч-ГӀалгӀайн АССР Лакхара Кхеташонан председатель (1963—1985), XXII ССКП гуламан депутат а, Дерригдуьненан герз дӀадаккхаран а, машаран конгрессан в декъашхо, Советийн машар Ӏалашбаран комитетан декъашхо. Шен дахаран тӀаьххьара шерашкахь иза йара советийн оьздангаллин фондан республикин декъан куьйгалхо.

Цхьаболу талламхош боху цуьнан произведенийн йуьззина архив (600 папка сов) Хьалхара нохчийн тӀом болуш хӀаллакхилла.

СовгӀаташ

• Халкъйн ДоттагӀаллин орден (1979 шеран 2 январехь)
• «Сийлаллин билгало» орден
• мидалш

Говзаллехь

1972 шарахь Бекичев Ивана диллира скульптурин сурт Ахматова Раисин.

Иэс

2012 шарахь иза, цхьаьна могӀара Жумалаева Лулица, нохчийн поэзин векал санна Дерригдуьненан зударийн поэзин Антологин йукъа йахийтира. ЧӀулга-Йуртара цхьаьна урамна йелла Раиса Ахматован цӀе.

Библиографи

Нохчийн маттахь

• «Хьоме республика». Стихаш. Соьлжа-ГӀала, 1958.
• «Нийсархошка». Стихаш. Соьлжа-ГӀала, 1963
• «Сан седа». Стихаш. Соьлжа-ГӀала, 1967.
• «Шовданан йистехь». Стихаш. Соьлжа-ГӀала, 1969.
• Стихаш. Соьлжа-ГӀала, 1972.
• «Дикалла». Стихаш, поэмаш. Соьлжа-ГӀала, 1973.
• «Цхьаьнакхетар». Стихаш, поэмаш. Соьлжа-ГӀала, Нохч-ГӀалгӀайн книгийн арахоьцийла, тираж 5 000, 1978.
• «Суьйренан зӀаьнарш». Стихаш, поэмаш. Соьлжа-ГӀала, Нохч-ГӀалгӀайн книгийн арахоьцийла, тираж 2 000, 1983.
• Хаьржинарш. Стихаш, поэмаш. Соьлжа-ГӀала, 1987.
• «Даган иллеш». Стихаш, поэмаш, Соьлжа-ГӀала, Нохч-ГӀалгӀайн полиграфин цхьанакхетар «Книга», тираж 3 000, 1991.

Оьрсийн маттахь

• «Бей мне, ветер в лицо!» Стихи. Грозный, 1959.
• «Иду к тебе». Стихи. М., 1960.
• «Трудная любовь». Стихи. М., 1963.
• «Откровение». Стихи. Грозный, 1964.
• «Откровение». Стихи (2-е издание). Грозный, 1966.
• «Лунной тропою». Стихи. Грозный, Чечено-Ингушское книжное издательство, тираж 10 000, 1968.
• Избранная лирика. Грозный, 1970.
• «Будьте счастливы». Стихи. М., 1972.
• «Доброта». Стихи и поэмы. Грозный, Чечено-Ингушское книжное издательство, тираж 10 000, 1973.
• «Медный листопад». Стихи и поэмы. М., 1974.
• «Поющая чинара». Стихи и поэмы. М. 1976
• «Перевал». Стихи и поэмы. 1977.
• «Рассвет и горы». Стихи. Грозный, 1981
• «Прикосновение». Стихи и поэмы. Грозный, Чечено-Ингушское книжное издательство, тираж 10 000, 1981.
• «Разговор с сердцем». Стихи и поэмы. М., изд. «Детская литература», тираж 50 000, 1984.
• «Ожидание». Стихи и поэмы. М., изд. «Советская Россия», тираж 10 000, 1988.
• «Вдохновение». Стихи. Грозный, 1989.
• Избранное. «Край любви». Стихи и поэмы. М., 2009.

Литература

• Муса Гешаев. Знаменитые чеченцы. — Грозный: Седа, 1999. — Т. 1. — С. 458-493. — 644 с. — 2000 экз.
• Литературный энциклопедический словарь, «Советская энциклопедия», М., 1987 г.
• Бойцова Т. И. Изобразительное искусство Чеченской Республики / Хабарова М. В.. — Гр.: АО Издательско-полиграфический комплекс «Грозненский рабочий», 2018. — С. 92—93. — 256 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-4314-0326-2.
• Юсупов Азим. Юбиляре. Ахматова Раисин 50 шо кхачарна = В честь 50-летия Раисы Ахматовой [стих.] / А. Юсупов // Ленинан некъ. — 1979. — 24 янв.
• Чагаева Тамара. Литературно-географический атлас Чеченской Республики. — Нальчик: ООО Тетраграф, 2018. — С. 80—83. — 440 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-00066-153-6.

Хьажоргаш

• Ахматова, Раиса Солтамурдан йоӀ — хӏара Советан йоккхачу энциклопеди чуьра йаззам бу. 
• ЖЗЛ. Раиса Ахматова
• Раиса Ахматова(ТӀе цакхочу хьажорг)
• Имена чеченских поэтесс вошли в Антологию всемирной женской поэзии (бил-боцу.). Россия для всех (2012 шеран 28 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2015 шеран 8 январь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2015 шеран 10 январехь
• Имена чеченских поэтесс Раисы Ахматовой и Лулы Куни вошли в Антологию Всемирной женской поэзии (бил-боцу.). Информационное агентство «Грозный-Информ» (2012 шеран 23 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2015 шеран 8 январь.
• Чеченская поэтесса Раиса Ахматова (бил-боцу.). Грозный-информ (2018 шеран 9 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2018 шеран 25 ноябрь.