Чулацаман тӀегӀо

Атин Атаби

ХӀара йаззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Атин Атаби
Вина терахь 1800
Вина меттиг Чунгара, Нохчийчоь
Кхелхина терахь 1889
Кхелхина меттиг: Хьалха-Марта, Теркийн латтдоза
Пачхьалкх Къилбаседа Кавказан Имамат
Дарж наиб, мудир
ТӀемаш Оьрсийн—кавказхойн тӀом 1763–1864
• Нохчийн гІовттар 1860–1861

Атин Атаби[1] (1800 шо, Чунгара1889 шо, Хьалха-Марта) — нохчийн баьчча а, Іаьлим а. Имаматан мудир. Оьрсийн—кавказхойн тӀеман декъашхо. Тайпан Чунгаро вара[2].

Дахаралла[бӀаьра нисйан | нисйан]

Вина ву 1800 шарахь, Чунгаройн-эвлахь, керла Хьалха-Мартанан кӀошт йукъ йогІуш меттиг. Дин Іамош кхианера Атаби, хьуьжар чакха йекханна, дийцарехь КъахӀираьхь дешна волуш ву[2]. Дин дуьйцуш гІераваьллера Нохчийчоьхь а, ДегӀастаьхь а Атин Атаби. Оьрсийн кехатан тІаьхь хьаха вира 1844 шарахь, Имаматан наиб ву аьлла. Имам Шемалас алсам тешалла деш, йуххера наиб вара Атаби. Цунделла жима Чечан мудирстван куьйгалхо хотта винера иза[3].

Атин Атаби шен нахан тІаьхь низам латта беш, йийсархо валахь, йа Іазапех боьвда салти балахь къинхетамме хуьллура[4]. 1852 шарахь шен дарж диттан, нахан дин Іама да, цуьнан Іилма даржо хоьттира[2]. Ткъа 1860 шарахь керста Іедал тІе деач, кхин наибаш хилла болу БойсгӀарац, Ум-Хьажац нохчийн гІовттаре ара велара Атин Атаби[5]. ТІаккха йийсаре кхаьчча, махкар векхнера иза, цкъа Пскован латтдозе хьажа вин, цигар дехьа векхан Рязанан Касимован кІоште ткъо шо сов хан йеккхира цо. 1887 шарахь Хьаьжи-ЦІа вахара таро йеллара Атаби. Кхелхира цІахь 1889 шарахь, Хьалха-Мартан эвлахь[2].

Кхин хьажа[бӀаьра нисйан | нисйан]

Билгалдахарш[бӀаьра нисйан | нисйан]

  1. Baccara C. Qietashuo. Атин Атаби-молла.
  2. 1 2 3 4 АТАБАЙ АТАЕВ - НАИБ ШАМИЛЯ - Архивное управление Правительства Чеченской Республики. arhiv-chr.ru. ТӀекхочу дата: 2024 шеран 4 март.
  3. Атабай Атаев » Информационное агентство МАНГАЗЕЯ. www.mngz.ru. ТӀекхочу дата: 2020 шеран 22 декабрь.
  4. Лекция «Чеченский просветитель Атабай Атаев».
  5. Доктор исторических наук, профессор Дадаев Юсуп Усманович «Наибы и мудиры Шамиля»