Арандас (Арандас, Халиско)
| Эвла | |||
| Арандас | |||
|---|---|---|---|
| испан. Arandas | |||
 | |||
|
|||
| 20°42′22″ къ. ш. 102°20′42″ м. д.HGЯO | |||
| Пачхьалкх |
 Мексика |
||
| Штат | Халиско | ||
| Истори а, географи а | |||
| Йиллина | 1761 шеран 12 декабрь[1] | ||
| Майда |
|
||
| Центран локхалла | 2058 метр[3] | ||
| Сахьтан аса | UTC-6, аьхке UTC-5 | ||
| Бахархой | |||
| Бахархой | |||
| Идентификаторан терахьаш | |||
| Телефонан код | +52 348 | ||
| Поштан индекс | 47180–47185[5] | ||
| Автомобилан код | 14 | ||
| Код INEGI | 140080001 | ||
| arandas.gob.mx (исп.) | |||
| Картин тӀехь | |||
 Арандас 
Арандас |
|||
 Викиларми чохь медиафайлаш | |||
Арандас (испан. Arandas) — Мексикин Халиско штатан Арандас муниципалитетера нах беха меттиг[6].
Географи
[бӀаьра нисйан | нисйан]Климат
[бӀаьра нисйан | нисйан]| Арандас климатограмма | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Я | Ф | М | А | М | И | И | А | С | О | Н | Д |
10
26
6
|
5
28
8
|
5
30
10
|
10
32
13
|
30
33
15
|
180
30
17
|
250
28
16
|
230
28
16
|
180
28
16
|
50
28
14
|
10
27
10
|
5
26
7
|
| Температура °C • Йочанийн барам мм | |||||||||||
Кхузахь тропикийн тӀуьна климат йу. ХӀокху регионан климат йовха а, дикка тӀуьна а йу, йочанаш дукхах дерг аьхка, октябрь бутт кхаччалц хуьлу[8].
Истори
[бӀаьра нисйан | нисйан]15 000 шо гергга хьалха къилбехьа боьлхуш болу кхерсташ лела къаьмнаш хӀокху регионан мохк тӀе кхаьчна. VII-чу бӀешарахь тольтекийн а, Теотиуаканан а Ӏаткъам билгал гуш хилла, ткъа 618-чу шарахь тольтекаша Халиско пачхьалкх кхоьллина. 1325-чу шаре кхаччалц пурепечаш импери коьрта хилла, амма 1510-чу шарахь Селитран тӀамехь Сапотлан, Саюла, Сакоалько олучу меттигерчу берташа пурепечаш арабаьхна. Шен исторехь Халиско регионан мохк тӀехь тайп-тайпана этносийн тобанаш йаьхна, царна йукъахь бапамеш, каксканш, кока, гуачичиле, уичоль, куютекос, отоми, нахуа, текекс, тепеуанш, теко, пурепеча, пином, цаультекас, ксилотлансинго а йу[9].
1521-чу шарахь ацтекаш кара а берзина, испанхой малхбузехьа бирзира. Цара пурепечаш эшийна, ткъа церан коьрта гӀала Цинцунцан — кхин дӀа малхбузехьа экспансин база йина. Тийна Ӏапказ тӀе гӀертаран цхьа бахьана — Азица йохк-эцар йолош кеманаш дар а, махлелоран меттигаш кхоллар а хилла. Кхин цхьа Ӏалашо — кхин а минералан ресурсаш лахар хилла (пурепечаша уьш лакхарчу тӀегӀанехь караерзийна хилар гучудаьлла), иштта цӀеста, дети, деши даккхар а хилла. Меттигера къаьмнаш муьтӀахь дар хала хилла, хӀунда аьлча цхьаалла йолу йаккхий территореш ца хиларна, уьш испанхойн политикин системе йукъабалор хала хилла[10].
1786-чу шарахь Керла Испани шийтта «интендансина» а, кхаа провинцина а йекъна. Гвадалахара интендансина йукъахь хилла хӀинцалера хӀокху меттиган территори[11].
1823 шеран 23 декабрехь дуьйна иза Халиско штатан дакъа ду[12].
Бахархой
[бӀаьра нисйан | нисйан]Хронологи
[бӀаьра нисйан | нисйан]| 2000 | 2005 | 2010 |
|---|---|---|
| 39478 (18619 / 20859) | 46099 (21951 / 24148) | 52175 (25097 / 27078) |
Билгалдахарш
[бӀаьра нисйан | нисйан]- ↑ https://www.jalisco.gob.mx/jalisco/municipios/arandas
- ↑ Карты Google — 2005.
- ↑ Национальный институт статистики и географии Мексики — 1983.
- ↑ Перепись населения Мексики 2020 года — Национальный институт статистики и географии Мексики.
- ↑ https://micodigopostal.org/jalisco/arandas/
- ↑ The GeoNames geographical database (инг.) (2012).
- ↑ Resumen (исп.). INEGI. ТӀекхочу терахь: 2011 шеран 9 сентябрь. Архивйина 2011 шеран 13 октябрехь Архивйина 2011-10-13 — Wayback Machine
- ↑ Cuevas Arias, Carmen Teresa; Ofelia Vargas; Aarón Rodríguez (June 2008). "Solanaceae Diversity in the State of Jalisco, Mexico" (PDF). Revista Mexicana de Biodiversidad. 79 (1). Mexico City: UNAM: 67—79. ISSN 1870-3453. Архивйина 2011 ш. 03 декабрехь. ТӀекхачаран де: 2011 ш. 09 сентябрехь.
- ↑ Historia (исп.). Enciclopedia de los Municipios de México Jalisco. Mexico: Instituto Nacional para el Federalismo y el Desarrollo Municipal and Government of Jalisco (2005). ТӀекхочу терахь: 2011 шеран 9 сентябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2006 шеран 5 декабрехь
- ↑ Rosa María Espiritu Miguel. Conquista (исп.). Mexico: State of Jalisco (2009 шеран 3 декабрь). ТӀекхочу терахь: 2011 шеран 9 сентябрь. Архивйина 2012 шеран 26 мартехь
- ↑ Rosa María Espiritu Miguel. Cronología (исп.). Mexico: State of Jalisco (2009 шеран 3 декабрь). ТӀекхочу терахь: 2011 шеран 9 сентябрь. Архивйина 2012 шеран 26 мартехь
- ↑ "Las Diputaciones Provinciales" (PDF)(испан.). p. 15. Архивйина (PDF) 2016 ш. 28 майхь. ТӀекхачаран де: 2011 ш. 25 мартехь.
- ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía. www.inegi.org.mx. Aguascalientes, Mexico: INEG.
Литература
[бӀаьра нисйан | нисйан]- Burton, Tony (2008). Lake Chapala through the ages: an anthology of traveller's tales. Ladysmith, B.C., Canada: Sombrero Books. p. 213. ISBN 978-0-9735191-2-9.
