Абхазин а, Къилба ХӀирийчоьн а дуьненаюкъара-бакъонийн статус

ХӀара яззам Википеди чуьра бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Georgia, Ossetia, Russia and Abkhazia (ce).svg

Яззамехь йуьйцу Абхазин Республикан а, Къилба ХӀиричоьнан Республикан хӀинца йолу дуьненаюкъара-бакъонийн статус, ткъа иштта тӀаьхьа хила тарло хийцамех хаамаш а буьйцу.

Истори[нисъе бӀаьра | нисъе]

Къилба ХӀирийчоьн Республикан (КЪХӀР) Лакхара Кхеташоно республикан маршо кхайкхийна 1992 шеран 29 майхь[1] Гуьржийчоьнца герзашца дов хиллачул тӀаьхьа.

Абхазиc маршо кхайкхийра 1992-1993 шерашкахь Гуьржийчоьнца тӀом хиллачул тӀаьхьа. Шена чохь республико маьрша пачхьалкх а, дуьненаюкъара бакъонийн субъект а кхайкхийна йолу цуьнан конституции тӀеийцира Абхази Республикан Лакхарчу Кхеташоно 1994 шеран 26 ноябрехь [2].

Маьрша республикаш кхайкхоро шуьйра дуьненаюкъара гӀовгӀа ца яьккхира, 2000-гӀа шерийн шолгӀа дакъа тӀекхаччалц и пачхьалкхаш цхьаммо а къобал ца йира.

2006 шарахь Абхазис а, Къилба ХӀирийчоьно а вовше къобал йира; цул сов, церан маршо къобал йира къобал янза йолчу Депрйисттера Молдавин Республико а, Ломан-Карабахан Республико а.

Дуьненахь уьш къобал яран хьал хийцаделира Къилба ХӀирийчура тӀом чекхбаьлча 2008 шеран августехь.

Дов хиллачул тӀаьхьа шинне республикан маршо къобал йира Российс. Цунна доьхьала Гуьржийчоьнан парламенто «Гуьржийчоьнан мохк Российн Федерацис дӀалацарх лаьцна» цӀе йолу сацам бира[3].

И хиламаш чекхбевлча реакци хилира кхечу мехкийн а, дуьненаюкъара кхолламийн а.

Абхазин а, Къилба ХӀирийчоьн а маршо къобал яр[нисъе бӀаьра | нисъе]

Абхазин а, Къилба ХӀирийчоьн а дуьненаюкъара-бакъонийн статус
     Абхази а, Къилба ХӀирийчоь а      Абхазин а, Къилба ХӀирийчоьн а маршо къобал йина мехкаш.      Къилба ХӀирийчоьн а маршо къобал йина мехкаш.      Абхазин а, Къилба ХӀирийчоьн а маршо къобал ца йина мехкаш.

ВКЪКХ пачхьалкхаша-декъашхоша маршо къобал яр[нисъе бӀаьра | нисъе]

Мохк Абхази
къобал йина терахь
Къилба ХӀирийчоь
къобал йина терахь
Коьрта
дуьненаюкъара
кхолламашкахь
дакъалацар
1 Росси Российн Федераци 26 августехь 2008 26 августехь 2008 Flag of the United Nations.svg ВКЪКХ КХКХ
(гуттаренна декъашхо)

Flag of the CIS.svg ЛПД
Flag of the Collective Security Treaty Organization.svg ОДКБ
SCO logo.svg ШЮДКХ
2 Никарагуа Республика Никарагуа 5 сентябрехь 2008 5 сентябрехь 2008 Emblem of the Bolivarian Alliance for the Americas.png АЛБА
Flag of the Organization of American States.svg АПКХ
3 Венесуэла Боливаран Республика Венесуэла 10 сентябрехь 2009 10 сентябрехь 2009 Emblem of the Bolivarian Alliance for the Americas.png АЛБА
Flag of UNASUR.svg КЪАКЪКХ
Flag of OPEC.svg ОПЕК
4 Науру Республика Науру 15 декабрехь 2009 16 декабрехь 2009 Pacific Islands Forum Logo.svg ТОГӀФ
25 px Къамнийн ДоттагӀалла
5 Вануату Вануату 23 мая 2011 Pacific Islands Forum Logo.svg ТОГӀФ
25 px Къамнийн ДоттагӀалла
6 Шема Шеман Ӏаьрбийн Республика 29 майхь 2018 29 майхь 2018

Къобал янза я цхьаццама къобал йинчу пачхьалкхаша маршо къобал яр[нисъе бӀаьра | нисъе]

Мохк Абхази
къобал йина терахь
Къилба ХӀирийчоь
къобал йина терахь
Статус Дуьненаюкъара кхолламашна
юкъахь хилар
1 АбхазиFlag of the Republic of Abkhazia.svg Абхази 17 ноябрехь 2006 Цхьаццама къобал йина ЛДП-2
2 Къилба ХӀирийчоьFlag of South Ossetia.svg Къилба ХӀирийчоь 17 ноябрехь 2006[4] Цхьаццама къобал йина ЛДП-2
3 ЛКРFlag of Artsakh.svg ЛКР 17 ноябрехь 2006[4] 17 ноябрехь 2006 Къобал янза ЛДП-2
4 ПриднестровьеFlag of Transnistria (state).svg Приднестровье 17 ноябрехь 2006[4] 17 ноябрехь 2006 Къобал янза ЛДП-2
5 Саьхьаран Ӏаьрбийн Демократин РеспубликаFlag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg Саьхьаран Ӏаьрбийн Демократин Республика 30 сентябрехь 2010
(де-факто)[5][6][7][8][9][10][11]
Цхьаццама къобал йина Африкан барт
6 ЛХРFlag of the Luhansk People's Republic.svg ЛХР 28 январехь 2015[12][13] Къобал янза
7 ДХРDonetsk People's Republic flag.png ДХР 11 майхь 2015[14][15] 11 майхь 2015[14][15] Къобал янза

Абхазин а, Къилба ХӀирийчоьн а маршо къобал йина ВКЪКХ Пачхьалкхаш-декъашхой[нисъе бӀаьра | нисъе]

Росси[нисъе бӀаьра | нисъе]

2008 шеран 18 февралехь РФ Пачхьалкхан думас сацам-реакци йира Косовн маршо кхайкхорна а, иза ВКЪКХ Кхерамазаллин кхеташонан пхийттаннах ялх декъашхочо къобал ярна а, цунна чохь билгалдаьккхина, оцу факташа РФ некъ босту советийн хиллачу аренашкара къобал банза мехкийн статусан хаттар кхочуш дан (аьлча а Къилба ХӀирийчоьн, Абхазин, Приднестровьен, Ломан Карабахан).

2008 шеран 8 августехь буьйлабелира жигара тӀемаш цхьаьна агӀора Гуьржийчоьний, вукха агӀора Абхазиний, Къилба ХӀирийчоьний. Росси официалан девна юкъаяхара тӀаьхьарчеран агӀора.

2008 шеран 20 августехь Абхазин парламента дийхира Российга республикан маршо къобал яр[16].

2008 шеран 21 августехь и дехар къобал дира Абхазин дерриг къоман гуламо[17].

Медведев Дмитрийс кхайкхадо Российс Абхазин а, Къилба ХӀирийчоьн а маршо къобал яр
Российн президентан Абхази къобал ярах омар
Российн президентан Къилба ХӀирийчоь къобал ярах омар
Российн Президента Медведевс схьаоьцу тешамаллин грамоташ Къилба ХӀирийчоьн векалегара Медоевгара
Российн Президента Медведевс схьаоьцу тешамаллин грамоташ Абхазин векалегара Ахбегара

2008 шеран 22 августехь иштта дехар деира Къилба ХӀирийчоьн парламентера[18].

Билгалдахарш[нисъе бӀаьра | нисъе]

  1. Акт провозглашения независимости Республики Южная Осетия
  2. Конституция Республики Абхазия Архиван копи 21 мартехь 2009 дуьйна Wayback Machine тӀехь
  3. Грузия объявила Южную Осетию и Абхазию оккупированными территориями РИА «Новости»
  4. 1 2 3 Страны, признавшие независимость Республики Абхазия(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 18 февралехь. Теллина 2016 шеран 5 апрелехь.
  5. ПОЛИСАРИО: «Западная Сахара признает независимость и суверенитет Къилба ХӀирийчоьн» // Regnum, 29.09.2010
  6. Константин Кочиев: независимость Къилба ХӀирийчоьн признает Западная Сахара // Кавказский Узел, 30.09.2010
  7. Независимость Къилба ХӀирийчоьн признала непризнанная Западная Сахара, на очереди — Алжир // NEWSru.com, 30.09.2010
  8. Грузия: Непризнанная Западная Сахара признала Цхинвал // Росбалт, 30.09.2010
  9. Semi-Recognized Western Sahara to Recognize South Ossetia // Georgian Daily, 29.09.2010
  10. Sahara Occidental discute independencia de Osetia del Sur // Russia Today, 30.09.2010
  11. Semi-Recognized Western Sahara to Recognize South Ossetia
  12. Народный совет ЛНР признал независимость Южной Осетии // РИА Новости, 28.01.2015
  13. Народный совет ЛНР признал независимость Южной Осетии // Интерфакс, 28.01.2015
  14. 1 2 ДНР признала независимость Абхазин и южной Осетии // Российская газета, 12.05.2015
    Исходя из искреннего стремления народов Донбасса и Абхазин к установлению полноценных дружественных взаимоотношений, постановляю признать республику Абхазию в качестве суверенного и независимого государства (из указа главы ДНР Александра Захарченко)
  15. 1 2 ДНР признала Абхазию и Южную Осетию // Regnum, 12.05.2015
  16. Абхазский парламент попросил у России признания независимости
  17. Народный сход в Абхазин проголосовал за независимость от Грузии
  18. Парламент Къилба ХӀирийчоьн попросил Россию о признании