Абу-Шайх

ХӀара яззам Википеди чура бу — маьрша энциклопеди
Навигацин тӀегӀо Лахарна тӀегӀо
Абу-Шайх
Абу Башир ал-Яхсави
Говзалла Авлияъ
Вина терахь 1810 шо({{padleft:1810|4|0}})
Вина меттиг Ӏаьндари, ДегӀаста
Кхелхина терахь 1873 шо({{padleft:1873|4|0}})
Кхелхина меттиг Таьшкичу, ДегӀаста
Къам Нохчо
Да Гоги
Бераш Апти, Ӏаьрби, СаӀид, Халид
Динлелор Ислам
Динашкахь ларар Ислам

Абу-Шайх я Шейх Абу Башир ал-Яхсави (1810 шо1873 шо Таьшкичу, ДегӀаста) — Нохчийчоьн а, ДегӀастан а авлияъ, Накъшбандин тӀарикъатера шайх. Шайх Абу Башир ал-Яхсави (Таьшкичура Башир) имам Шемалан наибех цхьаъ хилла[1][2]. Тайпана дишний.

Биографи[нисъе бӀаьра | нисъе]

Абу-Шайх вина 1810 шарахь Ӏаьндарахь. Цуьнан да-нана кхелхинера цига Веданан кӀоштарчу ДаьргӀара. Абу-Шайхан да Гоги Ӏаьндарин имам вара. Цуьнан дайн орамаш Туркойчу боьду, Гогин шийтталгӀа да, къоман турко хилла, йохк-иэцар лелош тайп-тайпана мехкашкахула лелаш хилла. Йохк-иэцаран къепалца иза кхаьчна вайн махка, кхузахь висина. Динан Ӏилма долуш бара церан тайпана массо а векалш: Султан-Махьмуд, Махьмуд, Султан, Гоги, Абу (Бешир), Апти. Воккха хиллачул тӀаьхьа, Абу шен шина ден вешийца кхелхина Веданан кӀоштарчу Дишни-Ведана. Цигара иза кхелхина ДегӀастанарчу Таьшкичу. Цигахь меттигерчу бахархошна цуо шен говр дӀа а елла аьлла: «ХӀара говр дӀа а йохкий, хиллачу ахчанах жамаӀат маьждиг дие ша аьллачу меттигехь». Хазахетта бахархоша аьлларг дира. Мухьаммад пайхамаран Mohamed peace be upon him.svg суннат кхочуш деш, Абу-Шайх цӀенчу дагца а, доггах Ислам хьеха, АллахӀан дош даржо ният долуш халкъан юкъа волу. Абус АллахӀан пайхамаран Mohamed peace be upon him.svg суннат лело кхайкхина ца Ӏара адамашка, амма шен масалца гойтура, муьлха гӀуллакх дукха деза АллахӀан, стенах ларвала веза бакъ волу бусалбаниг. Цуьнан виъ кӀант вара (Апти, Ӏаьрби, СаӀид, Халид). Массо а динан дешар Ӏамийна а бара, амма царех цхьамма (Апти) шен ден гӀуллакх дӀадаьхьира.

1873 шарахь Абу-Шайх кхелхира, иза дӀаверзийра Таьшкичохь шен тӀаьххьара шерашкахь ваьхначу шен кертахь. Цуьнан каш тӀехула муридаш зиярат дина. Шен тӀаьхьенаш цуо весет дина дӀабохка шен уллохь доьзалан кешнашкахь аьлла[3].

Динан некъ[нисъе бӀаьра | нисъе]

Леррина динан Ӏилма шегахь Абу-Шайхехь дацара. Дуьххьарлера Исламан дешаран бух цунна Ӏамийра шен устазо Умалат-Шайха Сиржа-Эвлара. Цуо тӀаьхьуо тӀедиллира шен муридан хьайн вирдан тоба вовшах тоха аьлла. Иштта, Абу-Шайх коьрте хӀутту керлачу накъшбандийн тӀарикъатан, цуьнан орамаш даьржа Нохчийчохь (Теркйист, Хьалха-Марта, кхин а) а, ДегӀастанан дозанашца а[4].

Дешархой[нисъе бӀаьра | нисъе]

Абу-Шайха даржийна накъшбандин тӀарикъат Къилбаседа Кавказехь. Цуо кхиийна, "даражатуль-авлияъ" тӀегӀан тӀекхачийна Лаха Неврера Шайх Ӏусман-Хьаьжа Хантиев, ЧӀаьнта-Юьртара Шайх Элах-молла (Алихана Дебиров), Таьшкийчура Хож-Ахьмад, Коьсткера Герехан-Хьаьжа[5].

Весет[нисъе бӀаьра | нисъе]

Царех шен дӀаверзоран весет дина Абу-Шайха Ӏусман-Хаьжа Нуран Неврига. Цуьнан весето веллачул тӀаьхьа Ӏусмане ша дӀаволла аьлла хилла. Абу-Шайха кхочуш дина цуьнан весет – ша аьтту агӀора а ца вуьллуш, юьхь хьала ерзош дӀаволла аьлла долу, ткъа иза бусалбанаш лело хӀума дац. Башир Шайха кхетийна цунах, нагахь Ӏусмана ша ма-бохху весет кхочуш дахь, Нохчийчохь а, ДегӀастанахь цкъан а мацалла гур яц, кхечу динашкарчара новкъарло а йийр яцаьлла. Шайх Ӏусман-Хьаьжас кхочуш дина шайн устазан весет[6].

Билгалдахарш[нисъе бӀаьра | нисъе]